غزل شمارهٔ ۲۰۰
هوش مصنوعی: این شعر به بیان احساسات غم و اندوه شاعر می‌پردازد. او در آن ابراز می‌کند که نه دلش شاد است و نه احساس خوشی از دنیای پیرامون دارد. شاعر به جرس (زنگ) می‌گوید که تا کی باید از ناله‌های دلش بزند و اشاره می‌کند به اینکه در این راه هیچکس به کمک نمی‌آید. او از صید خوشحال می‌شود که از تیرها در امان باشد و نماد دیگری از احساس بی‌پناهی است. سپس به درد دل فرهاد و امیدواری‌اش در دست یافتن به معشوق اشاره می‌کند. شعر همچنین به محدودیت‌ها و دردهای زندگی و همچنین ناکامی‌های روحی ناشی از جدایی و مرگ می‌پردازد. شاعر به تنهایی و عدم درک دیگران از عواطفش اشاره می‌کند و در انتها به نکته‌ای می‌رسد که ننگی برایش به وجود آمده و از آن ابراز نارضایتی می‌کند.
نه مرا خاطر غمگین نه دل شاد رسدبه من آخر چه ازین عالم ایجاد رسد
هوش مصنوعی: نه دل من ناراحت است و نه خوشحال، در نهایت از این دنیا چه چیزی به من می‌رسد؟
ای جرس تا به کی از ناله گلو پاره کنیکس درین بادیه دیدی که به فریاد رسد
هوش مصنوعی: ای ناقوس، تا کی به فریاد و ناله بپردازی و صدای ما را به جایی نرسانی؟ هیچکس در این دشت نیست که به کمک بیاید.
ای خوش آن صید که کس گر نرسد بر سر اواز پر تیر تواند که به صیاد رسد
هوش مصنوعی: خوشا به حال آن شکارچی که اگر کسی نتواند به او نزدیک شود، تیرش اینقدر دقیق است که به صیاد می‌رسد.
تیشه با سخت‌دلی می‌نهد انگشت به گوشنتواند که به درد دل فرهاد رسد
هوش مصنوعی: با دلسختی و بیاحساسی، کار دشواری را آغاز می‌کند که حتی نمیتواند به درد و رنج فرهاد گوش دهد.
بس که از درد دلم راه جهان مسدود استشورش دجله نیارد که به بغداد رسد
هوش مصنوعی: آنقدر که از درد دل و غمهایم رنج میبرم، راهی برای عبور به سوی دنیا بسته است؛ حتی خروشانترین آبها هم نمیتوانند به بغداد برسند.
لذت کشته شدن شمع اگر دریابدپر ز پروانه بگیرد به رَهِ باد رسد
هوش مصنوعی: اگر شمع بفهمد که کشته شدنش چه لذتی دارد، پروانهای که دورش میچرخد، پروازش را از دست میدهد و خود را به باد میسپارد.
شانه از زلف تو خوش کامروا شد، ستم استکه دگر آب درین باغ به شمشاد رسد
هوش مصنوعی: شانه از زیبایی موهای تو خوشحال و راضی شده است، اما این نادرست است که هیچ چیز دیگری در این باغ به این زیبایی برسد.
بعد مردن نشود نقد سخن از دگریکاین نه مالی‌ست که میراث به اولاد رسد
هوش مصنوعی: بعد از مرگ، سخن و حرفهای ما به کسی دیگر منتقل نمیشود، زیرا این سخن مال و دارایی نیست که به وارثان برسد.
حیف باشد ره میخانه نمودن به کلیممپسندید که این ننگ به ارشاد رسد
هوش مصنوعی: رفتن به میخانه و شرابخواری را ناپسند دانستهاند و کسی که به این کار بپردازد، به خود زحمت میدهد که این عیب و ننگ بر او بچسبد.