شمارهٔ ۳۹ - در وصف کتابیکه از وقایع ایام شاه جهان نوشته شده
هوش مصنوعی: این متن به ستایش پادشاهی می‌پردازد که با خرد و دانشش می‌تواند الگویی برای دیگر پادشاهان باشد. او در میدان جنگ و بزم، صداقت و راستی را نمایان می‌سازد و وقایع را به شکل مستند و عاری از دروغ ارائه می‌دهد. توصیف شده است که حکمت او به اندازه‌ای است که یک سخن او معادل صد کتاب ارزشمند است. همچنین، او به مقام و معرفت بالایی دست یافته و دانشش برتری خاصی دارد. در نهایت، وجود او به عنوان مرکزی برای نظم و توازن جهان و به مثابه آفتاب تابان توصیف شده است.
بچشم هوش درین پادشاه نامه نگرکه بزم و رزمش سرمشق پادشاهانست
هوش مصنوعی: به دقت به این پادشاه نگاه کن و نامهاش را بخوان، زیرا جشنها و جنگهای او نمونهای از رفتار پادشاهان است.
بپیش روی خرد صفحه هایش آیت هاستکه عکس صدق از آن همچو مهر تابانست
هوش مصنوعی: در جلوی خرد، نشانههایی وجود دارد که مانند تصویری روشن و صاف از حقیقت است.
زسرو سطرش در گلشن بیان وقوعنشان راستی گفتگو نمایانست
هوش مصنوعی: از درخت سروش در گلستان، نشانههای حقیقت و دوستی به وضوح دیده میشود.
وقایعش همه زاغراق منشیان عاریچنانچه آمده از غیب هم بدان سانست
هوش مصنوعی: تمامی حوادثی که رخ می‌دهد، همانند نوشتههای منشیان و دفتریاران، به گونهای است که گویی از عالم غیب به طور مشخص آمدهاند.
غبار کذب بمیدان رزمگاهش نیستز سیل خونها کز ابر تیغ بارانست
هوش مصنوعی: غبار نادرستی در میدان نبردش وجود ندارد، چون سیلاب خونهایی که از بارش تیغها میبارد، آن را پاک میکند.
شکسته راه نیابد بگوشه ورقشبصفحه ایکه فتوحات شاه شاهانست
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که شخصی که شکست خورده است، نمیتواند به جایی برسد و در گوشهای از صفحهای که متعلق به پیروزیهای بزرگ است، قرار گیرد. به عبارتی، تنها افرادی که موفق و پیروز هستند، میتوانند در تاریخ یا نوار زندگی خود جایی داشته باشند.
ابوالمظفر شاه جهان که از دانشبجلد یک سخنش صد کتاب پنهانست
هوش مصنوعی: ابوالمظفر، شاه جهان، کسی است که دانش او به حدی است که تنها در یک جملهاش معانی و نکات بسیاری وجود دارد، به گونهای که ارزشش به صد کتاب میرسد.
سخن که بر لب صاحبقران ثانی رفتبمعرفت سخن آموز صد سخندانست
هوش مصنوعی: وقتی که شخصی با دانش و مقام بالا چیزی بگوید، دانایی و شناخت او به اندازه هزاران سخنور است.
سکندریست که با خضر هم قدم بودهفواید سخنش بیش آبحیوانست
هوش مصنوعی: کسی که در کنار خضر (نماد دانش و بصیرت) قدم زده، أغلب از دانش او بهرهمند شده و سخنانش ارزشمندتر از آب حیاتی است.
زدیم بر لب اوراق نه فلک انگشتمعارفش همه مدح شه جهانبانست
هوش مصنوعی: ما بر صفحات زمان، اثری زدیم که تمام دانش و معرفت آن، فقط در ستایش از پادشاه گیتی است.
شهنشها چو تو مجموعه کمالاتیچو جلدت از دو طرف دست حق نگهبانست
هوش مصنوعی: عزیزان، شما از کمالات و ویژگیهای برجستهای برخوردارید، مانند جلدی که از دو طرف توسط دستان حق محافظت میشود.
همیشه تا که ز پیوند و سعی شیرازهمیان جزو و کتاب اختلاط چسبانست
هوش مصنوعی: همیشه در پیوند و تلاش، ارتباط و پیوستگی بین اجزا و کل، مانند رشتهای است که آنها را به هم متصل میکند.
کتاب هستی شیرازه اش وجود تو بادکه فیض بخش تر از آفتاب تابانست
هوش مصنوعی: وجود تو همانند رشتهای است که کتاب زندگی را به هم متصل کرده و روشنایی و نعمت تو از آفتاب نیز بیشتر است.