شمارهٔ ۱۳
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف حال و هوای مرغان نمادین و در حقیقت انسان‌ها می‌پردازد. مرغان که نماد روح‌ها یا انسان‌ها هستند، به دلیل وابستگی به شاه (خدا یا حقیقت مطلق) از آزادی و پرواز حقیقی بی‌بهره‌اند. آن‌ها تنها به حکم و خواست شاه توجه دارند و از نظر معنوی توانایی پرواز از مادیات و دنیای فانی را ندارند. این شعر اشاره به قمار عشق و حقیقت دارد که در آن درگیری‌های دنیوی و مادیات مانع از رسیدن به وحدت و حقیقت می‌شوند. در نهایت، انسان‌ها برای دستیابی به مقام جلال و حقیقت، باید از آشیان مادی خود خارج شوند و به سوی برتری‌های معنوی گام بردارند.
مرغان او هر آنچه از آن آشیان پرندبس بیخودند جمله و بی بال و بی پرند
هوش مصنوعی: پرندگان او، هر چه از آن لانه پرواز کنند، همگی به تماشا نشستهاند و بیخیال و بدون بال و پر هستند.
شهباز حضرتند دو دیده بدوختهتا جز به روی شاه به کونین ننگرند
هوش مصنوعی: چشمان او مانند شهبازانی هستند که فقط به چهره شاه مینگرند و به هیچ چیز دیگری در جهان توجهی ندارند.
بر دست شاه پرورش و زقهٔافتهتا وقت صید نیز بجز شاه نشکرند
هوش مصنوعی: پرنده یا شکارچی که در دستان حاکم بزرگ شده و پرورش یافته، تا زمانی که زمان شکار مناسب نرسیده، نمیتواند به جز از سوی حاکم شکار شود.
از تنگنای هفت و شش و پنج و چار و سهپرواز چون کنند ز دو کون بگذرند
هوش مصنوعی: انسان‌ها از محدودیتها و مشکلات زندگی عبور میکنند و به مراحل بالاتر و حقیقتهای والاتر میرسند. این تلاش برای رهایی از این constrains و پرواز به آزادی نشاندهندهی پیشرفت فردی و روحی است.
ز آن میل هشت دانهٔ جنت نمی کنندکز مرغزار عالم وحدت همی چرند
هوش مصنوعی: از آن عشق به هشت دانهٔ بهشت، آن‌ها به خود مشغول نمیشوند، زیرا که از دشت عالم یگانگی، همواره میچرخند.
چون گلشن بهشت نیاید به چشمشانکی سر به زیر گلخن دنیا در آورند؟
هوش مصنوعی: اگر به زیباییهای بهشت دسترسی نداشته باشند، چگونه میتوانند از زشتهای دنیا سرشان را پایین بیاورند و تحمل کنند؟
اندر قمارخانهٔ وحدت بهٔک سه ششنقد چهار هر دو جهان باز می برند
هوش مصنوعی: در مکانی که به اتحاد و وحدت میپردازند، شرکتکنندگان در بازی با تمام وجود و داراییهای خود درگیر می‌شوند و در این هنگامه، هر دو جهان را به دست میآورند.
ساقی شراب صاف تجلی چو در دهدخمخانهٔ وجود بهٔک دم فرو خورند
هوش مصنوعی: ای ساقی، زمانی که شراب زلال و خالص تو به دنیای وجود ارائه شود، همگان در آرامش باید آن را بنوشند.
ز آن سوی دامن حدثان سر برآورندوقتی که سر به جیب تحیر فرو برند
هوش مصنوعی: از آن طرف دامن حوادث، پیش میآید وقتی که انسان در深ای تفکر و حیرت غرق میشود.
جز مکمن جلال نسازند آشیانچون زین نشیمن بشریت برون پرند
هوش مصنوعی: در اینجا میگوید که هیچکس نمیتواند جایگاهی با شکوه و عظمت بسازد، چون انسان‌ها در حقیقت از این خانه و مکان خارج می‌شوند و به سمت آسمان پرواز میکنند. این جمله اشاره به این دارد که وجود مادی نمیتواند همواره پایدار بماند و سرانجام انسان‌ها از آن رها می‌شوند.
«نجما» چو خاک پای سگ کویشان شدیامیدوار باش کز ایشانت بشمرند
هوش مصنوعی: وقتی که بذر مهر و امید در دل خود بکارید، حتی اگر در نظر دیگران کوچک و بیارزش به حساب بیایید، باید امیدوار باشید که روزی ارزش واقعی شما را خواهند شناخت و به شما توجه خواهند کرد.