شمارهٔ ١٣ - وله ایضاً فی التوحید
هوش مصنوعی: این متن به بیان مفاهیم فلسفی و عرفانی پرداخته و بر اهمیت شناخت صحیح و راستین تأکید دارد. در آن به این نکته اشاره میشود که عارف واقعی، کسی است که به خداوند نزدیک شده و درک عمیقی از هستی و حقایق دارد. از گذر زمان و تفاصيل مختلف زندگی نباید غمگین شد، چرا که خوشی همواره وجود دارد.
متن به تنوع و تغییرات زندگی اشاره کرده و می‌گوید که هر لحظه می‌تواند شکل جدیدی به خود بگیرد، چه در قالب فرشته، پری یا حتی انسان. همچنین نور و ظلمت، کفر و دین، همه در ذات واحدی نهفته‌اند.
در نهایت، متن به این نتیجه می‌رسد که حقیقت چیزی است که همواره وجود دارد و آسیب‌ناپذیر است، و شناخت و درک آن بر عهده انسان است. راه‌نمایی برای تحقق این شناخت از سوی ابن یمین نیز ارائه میشود و تأکید میشود که ترس از فنا بی‌مورد است، زیرا زندگی واقعی از منبعی همیشگی سرچشمه می‌گیرد.
ایدل گرت شناختن راه حق هواستخود را بدان که عارف خود عارف خداست
هوش مصنوعی: اگر بخواهی به حقیقت و راه درست پی ببری، باید خودت را بشناسی. کسی که به حقیقت خود واقف شده، در واقع به شناخت خدا نیز نائل آمده است.
غم ره مده بخویشتن ار وقت خوش نماندزیرا که وقت فوت شد اما خوشی بجاست
هوش مصنوعی: غم را به خودت راه نده، اگر دیگر وقت خوشی باقی نمانده؛ چون زمان از دست رفته، اما خوشی همواره وجود دارد.
هر دم سر از دریچه دیگر برون کندگه آب و گاه آتش و گه خاک و گه هواست
هوش مصنوعی: هر لحظه از دریچهای جدید، چیز تازهای به بیرون میفرستد؛ گاهی آب، گاهی آتش، گاهی خاک و گاهی هوا.
گاهی فرشته گاه پری گاه آدمیستگه دیو زشت پیکر و گه حور خوش لقاست
هوش مصنوعی: گاهی انسانها با صفات نیک و خوشایند ظاهر میشوند و گاهی هم با ویژگیهای زشت و منفی. این تغییر در ویژگیها نشاندهنده تنوع شخصیتها و احساسات آنان است، که می‌تواند به زیبا یا زشت بودن آنها بستگی داشته باشد.
هم زوست نور و ظلمت و هم زوست کفر و دینهم ماجرا ازوست هم او مایه صفاست
هوش مصنوعی: تمامی وجود و صفات در عالم از او نشات می‌گیرد؛ هم روشنایی و تاریکی، هم نیکی و بدی، همهی داستانها و ماجراها به او مرتبط است و او اساس پاکی و صفا نیز هست.
هر دم چو نو عروس کند جلوه دگرگه بر زمین سهی و گهی بر فلک سهاست
هوش مصنوعی: هر لحظه، مانند عروسی تازه، زیبایی و جلوهای جدید به نمایش میگذارد؛ گاهی بر روی زمین و گاهی در آسمان میدرخشد.
معنی یکیست در نظر عقل دور بیناز راه صورت ار چه که بیحد و منتهاست
هوش مصنوعی: معنی واقعی یکی است و در نظر عقل تیزبین، از طریق ظواهر دنیا هرچند که بیپایان و نامحدود به نظر بیاید.
صد نام اگر بود بازای حقیقتیبر اتفاق مذهب فرزانگان رواست
هوش مصنوعی: اگرچه نامهای بسیاری وجود داشته باشد، ولی در واقعیت، پیروی از یک حقیقت بر اساس توافق فرزانگان و دانشمندان قابل قبول است.
چیزیکه هست هست نه کم میشود نه بیشو آن خود که نیست نیست چو سیمرغ و کیمیاست
هوش مصنوعی: آنچه که وجود دارد، هیچگاه کم و یا بیشتر نمیشود. و آن چیزی که وجود ندارد، هرگز به وجود نخواهد آمد، مانند سیمرغ و کیمیا که هرگز واقعی نیستند.
بگذشت دورها که درین درج زرنگارنه یک شبه فزود و نه زو یک گهر بکاست
هوش مصنوعی: زمانهایی گذشته است که در این گنجینه ارزشمند نه چیزی به آن افزوده شده و نه از آن کاسته شده است.
گر شد نهان بزیر پر زاغ تیره شبباز سفید روز مپندار کان فناست
هوش مصنوعی: اگر چیزی در زیر بال کلاغی در شب تاریک پنهان شود، در روز روشن به سفید آن نگاه کن و گمان نکن که آن چیز نابود شده است.
جائی اگر ز غیبت او تیره شد جهانجای دگر ز پرتواش آفاق با ضیاست
هوش مصنوعی: هر جا که به خاطر غیبت او، دنیا تاریک و کدر شد، در جای دیگری نورش در سراسر جهان پخش است و فضا را روشن کرده است.
در دی بزیر خرقه فرو رفت زاهدیاین می پرست اوست که امروز در قباست
هوش مصنوعی: در روز دی، زاهدی در زیر لباسش پنهان شد و به نوشیدن می مشغول گردید. او همان کسی است که امروز در قبا (لباس مخصوص) به نظر می‌رسد.
مقصود هر دو کون توئی از فنا مترسچون آب زندگی تو از منبع بقاست
هوش مصنوعی: مقصود و هدف تمام دنیا تو هستی، بنابراین از نابودی نترس، چون آب حیات تو از چشمهای که پایداری دارد، میآید.
ایدل نمود ابن یمین راه حق بتوگر غیر این طریق صواب آیدت خطاست
هوش مصنوعی: ایدل، ابوالفضل ابن یمین نشان داده که راه درست و راست به تو چیست؛ اگر به جز این مسیر، راه دیگری را درست بدانی، در اشتباهی.