شمارهٔ ١۴ - وله ایضاً
هوش مصنوعی: این متن شعری است که به بررسی تعالیم فلسفی و دینی می‌پردازد. شاعر به شناخت کاینات و اصول حاکم بر آن اشاره می‌کند و می‌گوید که بنیاد همه امور بر عددهای هفت و چهار است. همچنین به تقسیم‌بندی موجودات به سه دسته حیوان، معدن و نبات می‌پردازد و تأکید می‌کند که همه موجودات از این سه نوع متولد شده‌اند.
شاعر همچنین به تأمل در احکام الهی و وجود خالق اشاره می‌کند و به این نکته می‌پردازد که عاقل‌ها می‌دانند که وجود خالق ضروری است. او از اهمیت پیروی از دین و اصول شرع سخن می‌گوید و تأکید دارد که باید به حقایق دینی احترام گذاشت.
در نهایت، شاعر دعا می‌کند که خداوند او را از اشتباهاتش ببخشاید و از او می‌خواهد تا طاعت او را که از گناهان است، بپذیرد. این شعر به طور کلی به جستجوی حقیقت و درک عمیق‌تری از خلقت و خالق می‌پردازد.
ای دیده در شناختن حال کایناتباید که باشدت نظری از سر انات
هوش مصنوعی: ای چشم، برای درک چگونگی عالم باید نگاهی از سر علاقه و محبت به آن داشته باشی.
بنیاد کارها همه بر هفت و چار داننه از سر تهتک رأی از ره ثبات
هوش مصنوعی: تمام کارها بر اساس اصول مشخصی شکل میگیرد و نه به خاطر کمکاری یا ناامیدی از ثبات و استحکام.
زان هفت و زین چهار که مجموع یازده استآباش هفت باشد و چارست امهات
هوش مصنوعی: از هفت و چهار که مجموعاً یازده میشود، آب و زندگی به هفت قسمت تعلق دارد و چهار قسمت به مادران و اصول اصلی.
ز آبا و امهات سه فرزند خاستندحیوان و معدن و سوم هر سه شان نبات
هوش مصنوعی: از نیاکان و مادربزرگها سه نوع موجود به وجود آمدند: یکی حیوان، دیگری معدن و سومی هم گیاه.
محصول اینجهان همه زان هر سه زاده اندخواهی ببحر در نگر و خواه در فلات
هوش مصنوعی: محصول این دنیا از سه چیز به وجود آمده است. اگر بخواهی، میتوانی آنها را در دریا مشاهده کنی و یا در دشت.
وانگه نظر فکن سوی دیوان اخترانمکتوب از وروان شده بی کلک و بی دوات
هوش مصنوعی: سپس به ستارهها نگاه کن که سرنوشت را بدون نیاز به قلم و جوهر بر روی روانها نوشتهاند.
گاهی رسد بخیبت فرزانگان مثالگاهی بود ببهره دیوانگان برات
هوش مصنوعی: گاهی پیشرفت و کامیابی فرزانگان به گونهای است که در دلها و ذهنها باقی میماند، و گاهی هم، افراد نادان و بیخبر از حقیقت، تنها به ظاهر و کمبود خود فکر میکنند و به اصطلاح، از زندگی بهره نمیبرند.
گاه از رخ بساط فلک بیدقی رودآرد شهان فیل فکن را بشاهمات
هوش مصنوعی: گاه از چهره آسمان، بیدقی (وزن و مقام) به زمین میافتد که شاهان را به چالش میکشد، مانند فیلهایی که به میدان جنگ میآیند.
ایدل بسی رموز و اشارات در رهستقانون عقل گیر و برو بر ره نجات
هوش مصنوعی: ای دوست، در مسیر زندگی رازها و نشانههای زیادی وجود دارد. بر اساس قوانین عقل حرکت کن و به راهی برو که تو را به نجات برساند.
گر ظن بری که اینهمه موجود خود شدندپس آن چرا جماد شد این گشت ذوحیات
هوش مصنوعی: اگر فکر کنی که همه موجودات به خودی خود به وجود آمدهاند، پس چرا اینچنین موجوداتی که جاندار هستند، به وجود آمدهاند در حالی که مادیات بیروح ماندهاند؟
آن کیست کو بداشت بیکجای بحر راوز حکم کیست گشته روان دجله و فرات
هوش مصنوعی: این کیست که دریا را در مکانی بیکران نگه داشته و بر اساس چه فرمانی، دجله و فرات در حال جریان هستند؟
هر صورتی بخویشتن ار هست میشدیکم نامدی ز شیر گوزن و ز گور شات
هوش مصنوعی: اگر هر شکلی به خودت وابسته باشد، هرگز از نام نیکو و شخصیت خود کم نمیکنی، حتی اگر به شیر یا گوزن و یا به گور اشاره بشود.
هر چند هست صورت اجرام بیشماردارای جمله غیر یکی نیست بر ثبات
هوش مصنوعی: هرچند که در دنیا اشیاء و اجرام زیادی وجود دارند، اما همه آنها در نهایت به یک حقیقت ثابت و واحد باز میگردند.
هر یک قبول فیض دگر سان همی کنندنال ار چه نی بود نشود چون نی فتات
هوش مصنوعی: هر کس به نوعی از لطف و رحمت برخوردار میشود، حتی اگر آواهایشان شبیه به هم نباشد، باز هم شکوایه نمیکنند، زیرا مثل نی نمیتوانند از هم جدا شوند.
هستند معترف همه خلقان که خالقیستتا آن کسان که سجده عزی کنند ولات
هوش مصنوعی: همهٔ مردم قبول دارند که خالقی وجود دارد، حتی کسانی که به بتها سجده میکنند و از آنها پیروی میکنند.
هر جوهر و عرض که تو بینی چو ممکننددانند عاقلان که بود واجبی بذات
هوش مصنوعی: هر چیزی که تو میبینی، چه جسمی باشد و چه صفتی، اگر وجود داشته باشد، عاقلان می‌دانند که آن چیز خود به خود و به ضرورت وجود ندارد، بلکه به وجود دیگری وابسته است.
ذاتی که در مبادی ایجاد جود اوفضل بنین ندید در افضال بر بنات
هوش مصنوعی: خصلتی که در اصل وجودش، بخشی از قدرت و کرامت او به شمار میرود، در نعمتها و خوبیهایی که بر دختران نثار می‌کند، کمتر دیده میشود.
آن حی لاینام که ذات وی از ازلدارد فراغ تا ابد از نوم و از سبات
هوش مصنوعی: آن موجودی که همیشه زنده و بیدار است و از زمان آغاز خلقت خود را از خواب و بیخبری همیشه دور نگهداشته است.
او را پرستد آنکه خرد رهنمای اوستخواهی ز مکه گیرش و خواهی ز سومنات
هوش مصنوعی: هر که دارای عقل و درک باشد، او را خضوع و پرستش می‌کند. مهم نیست که این فرد از کجا آمده باشد، چه از مکه و چه از سومنات.
هر جا که شد کسی چو زملکش برون نشدمنزل چو مرو و بلخ و نشابور و چه هرات
هوش مصنوعی: هر جا که کسی از سرزمین خود بیرون برود، دیگر آنجا برایش جای مناسبی برای زندگی نخواهد بود، حتی اگر به شهرهایی مانند مرو، بلخ، نشابور یا هرات برود.
چون پیروی واضع دینیت واجبستوین هست فرض بر همه کس تا گه فوات
هوش مصنوعی: پیروی از اصول دین برای هر فردی ضروری است و این یک فرض واجب برای همه به شمار میآید تا زمانی که فرصت برای آن از دست نرود.
باری چو میروی پی سلطان شرع گیرتا ره بری بروضه رضوان پس از ممات
هوش مصنوعی: پس از مرگ، هنگامی که به سوی خدا میروی، به دنبال اجرای دستورات و احکام دین باش؛ تا اینکه راهی به بهشت و سرزمین رضوان بیابی.
دارای دین محمد مرسل که نا اوبا نام ذوالجلال قرینست در صلات
هوش مصنوعی: دارنده دین پیامبر محمد، که او همواره با نام بزرگ و باشکوه خداوند گره خورده است، در نماز به یاد اوست.
هر کو شفای درد خود از مهر او نجستنومید از نجات رود درگه وفات
هوش مصنوعی: هر کسی که برای درمان دردهای خود به محبت او پناه نبرد، از نجات مأیوس خواهد شد و به درگاه مرگ خواهد رفت.
گر نکته های ابن یمین را تو منکریهات الذی عری بک یا منکری وهات
هوش مصنوعی: اگر اشعار ابن یمین را قبول نداری، خود را برهنه کن و ببین که چه چیزی بر تو عاطف شده است، ای منکِر.
میخواستم که قافیه وحدان بود تمامتا مختلط بهم نشود حنظل و نبات
هوش مصنوعی: میخواستم همه چیز به طور کامل و یکدست باشد تا زهر و شیرینی با هم混 نشود.
خود دیدم آنکه طبع ضعیفم بشایگانکردست یکدو جا ز سر غفلت التفات
هوش مصنوعی: من خودم دیدهام که با وجود طبع ضعیفم، با یک غفلت دوتا کار بزرگ را به انجام رساندهام.
آری سزد که خورده نگیرند زانکه آبشیرین و شور هر دو همی خیزد از قنات
هوش مصنوعی: بله، شایسته است که حرص و کینه نداشته باشند؛ زیرا هم آب شیرین و هم آب شور هر دو از یک چشمه سرازیر میشوند.
یا رب بنور پاک محمد که عفو کنز ابن یمین گناه که طاعت نکرد و فات
هوش مصنوعی: ای خدای پاک، به نور خالص محمد، از ابن یمین خطاها را ببخش که او در اطاعت کوتاهی کرد و فرصتها را از دست داد.
طاعت ز مفلسان گنهکار خود مجویکز مفلسان بشرع نخواهد کسی زکات
هوش مصنوعی: از افراد بیچیز و گنهکار انتظار داشتن که اطاعت و پیروی کنند، کار درستی نیست، زیرا هیچکس از کسانی که به خدا و دین اعتقادی ندارند، زکات و خیرات نخواهد گرفت.