شمارهٔ ١۵ - ایضاً فی التوحید
هوش مصنوعی: این شعر بیان میکند که در این دنیا هیچ چیز پایدار و باارزش نیست و همه چیز گذرا و زودگذر است. شاعر به ابطال شادیها و خوشیها میپردازد و میگوید که با وجود تمام زیباییها و جشنها، در نهایت غم و اندوه حاکم است. زندگی مشابه برگی است که به باد فنا سپرده میشود و انسانها در برابر حوادث و ناگواریهای این دنیا ناچارند. او به بیفایده بودن تلاشها و کوششها اشاره میکند و تنها راه نجات را پیروی از مسیر شرع و دستورات الهی میداند. در کل، این شعر تأکید میکند که دنیا و خوشیهای آن از درون تهی و بیارزشاند و تنها چیزی که ارزش دارد، پیروی از اصول اخلاقی و دینی است.
ایدل غافل بدان کاحوال عالم هیچ نیستپیش زخم حادثات دهر مرهم هیچ نیست
هوش مصنوعی: ای معشوق غافل، بدان که وضعیت دنیا هیچ ارزشی ندارد و در برابر دردها و مشکلاتی که زمانه به انسان وارد میکند، هیچ درمان و چارهای وجود ندارد.
چون ز شادی کس نیابد در همه روی زمینزیر طاق آسمان گوئی که جز غم هیچ نیست
هوش مصنوعی: اگر کسی در این دنیا شادی را پیدا نکند، به نظر میرسد که زیر آسمان فقط غم وجود دارد و هیچ چیز دیگری نیست.
با خزان عمر و سردی دم باد فنانوبهار عمر اگر چه هست خرم هیچ نیست
هوش مصنوعی: با وجود اینکه بهار عمر ممکن است زیبا و سرشار از شادابی باشد، اما در پایان، سرما و سقوط عمر میتواند تمام آن زیباییها را بیمعنا کند.
سور ایام ولادت و آن نشاط و خرمیپیش این غم کز پس او هست ماتم هیچ نیست
هوش مصنوعی: روزهای شادی و جشن تولد فرزند و آن سرزندگی و خوشحالی که در آن روزها وجود دارد، در برابر این غم و اندوهی که بعد از آن باقی میماند، هیچ اهمیتی ندارد.
آدمی چون هست خاکی بر ره باد فناپس حقیقت دان که از وی تا بآدم هیچ نیست
هوش مصنوعی: انسان همانطور که از خاک ساخته شده، در مسیر زوال و فنا قرار دارد. بنابراین، بفهم که به جز آدمیت، چیز دیگری در او وجود ندارد.
کس نمیداند که بالای فلک احوال چیستآنچ باری هست زیر چرخ اعظم هیچ نیست
هوش مصنوعی: هیچکس نمیداند که در آسمان چه خبر است و آنچه در زیر آسمان بزرگ وجود دارد، در حقیقت هیچ است.
از برون ماریست دنیا پر ز نقش دلفریبوز درونش آگه نه آنجا بجز سم هیچ نیست
هوش مصنوعی: دنیا از خارج، زیبا و جذاب به نظر میرسد، اما اگر به عمق آن نگاه کنیم، چیزی جز خالی بودن و درد وجود ندارد.
تا بکی گرد زمین گردی بکردار فلکچون فلک را نیز ازین دور دمادم هیچ نیست
هوش مصنوعی: تا کی میخواهی مثل فلک در گرداب دنیا بچرخی، در حالی که فلک هم در این چرخش بیپایه و اساس است و هیچ ثباتی ندارد؟
من گرفتم گشته ئی یم خصم از بس چون یسارگر بدانی غیر بادی در کف یم هیچ نیست
هوش مصنوعی: من از مشکلات و خصومتها خسته شدهام، چون اگر بدانی که در دست من چیزی جز باد نیست، میبینی که عملاً هیچ ندارم.
ابر با آن سروری و گنج گوهر حاصلشجز دلی پر آتش و چشمی پر از نم هیچ نیست
هوش مصنوعی: ابر با همه عظمت و زیباییاش، در نهایت تنها دلهایی پر از عشق و چشمانی پر از اشک را به ارمغان میآورد.
گر سلیمانرا بخاتم بود ملک جن و انسملک چون بر باد شد پس سعی خاتم هیچ نیست
هوش مصنوعی: اگر سلیمان برای دستیابی به قدرتش تنها به خاطر انگشتری بود که در دست داشت، حالا که آن ملک و سلطنتش از بین رفته، تلاش و کوشش برای آن انگشتر هیچ ارزش و فایدهای ندارد.
بود دورانی که جم جام شهنشاهی گرفتغیر نام اکنون نشان از جام و از جم هیچ نیست
هوش مصنوعی: زمانی بود که جم، جام سلطنت را به دست گرفت، اما اکنون حتی نامی از جام و جم باقی نمانده است.
نادر افتد متفق تدبیر با تقدیر حقچون اجل آمد دم عیسی مریم هیچ نیست
هوش مصنوعی: بسیار نادر است که برنامهریزی و اراده انسانی با سرنوشت الهی هماهنگ شود. وقتی زمان مرگ فرا برسد، هیچ کاری از انسان ساخته نیست، حتی اگر مانند عیسی مریم با تواناییهای خاص به دنیا آمده باشد.
حیلت اندر معضلات کار ترک حیلت استچون بغیر از امتثال حکم مبرم هیچ نیست
هوش مصنوعی: درتنگناها و مشکلات، تدبیر و چارهجویی بیفایده است؛ زیرا جز پیروی از فرمان قطعی، کار دیگری وجود ندارد.
پیش از این نامد ز تو کاری که ارزد هیچ چیزوانچ اکنون کار پنداریش آنهم هیچ نیست
هوش مصنوعی: قبل از این کاری از تو سر نزده که ارزش داشته باشد، و آنچه اکنون انجام میدهی هم ارزش خاصی ندارد.
پیروی شرع کن اینست کار ابن یمینو آنچه غیر از این کنی از بیش و از کم هیچ نیست
هوش مصنوعی: به مسیر شرع و قانون پایبند باش، این وظیفهی ابن یمین است. هرچیزی که فراتر یا کمتر از این باشد، اهمیتی ندارد و بیمعناست.
عروه وثقی که دائم باد ایمن ز انفصامغیر شرع مصطفی در کل عالم هیچ نیست
هوش مصنوعی: این بیت به اهمیت و استحکام پیوندی اشاره دارد که به وسیله اصول دینی و راهنماییهای پیامبر اسلام برقرار شده است. آنچه که در این جهان معنای واقعی و پایداری دارد، تنها از طریق پیروی از آموزههای شرع مقدس است و این پیوند استوار هیچگاه نباید قطع شود. در واقع، تمام دنیای خارج بدون این اصول و ارشادات معنایی ندارد.