شمارهٔ ١٧ - وله ایضاً در مدح علاءالدین محمد وزیر
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر بیانگر شادی و خرسندی خود است که به دلیل وجود و حضور یک فرمانده بزرگ و با منزلت به نام "دستور اعظم" است. او این شخص را دارای خصایص برجسته‌ای می‌داند که هم‌زمان دین و مملکت را با هم حمایت می‌کند. شاعر به ویژگی‌های او همچون بخشندگی، مهربانی و عدالت اشاره می‌کند و او را به عنوان قیم و سرپرست ملت توصیف می‌کند.
شاعر همچنین بیان می‌کند که درگاه این فرمانده برای اهل فضل و علم جایگاه والایی دارد و او به عنوان قضا و قدر حقیقی در دنیا در نظر گرفته می‌شود. در نهایت، شاعر با بیان آرزوهای خوب و دعای خیر برای او، بر استمرار این برکت و سعادت تأکید می‌کند و اشاره دارد که او باید چون "جم" در جمال و قضاوت و چون "جام جم" در حکمت و علم باشد.
امروز در زمانه دلم شاد و خرم استوین خرمی ز مقدم دستور اعظم است
هوش مصنوعی: امروز در این دنیای پر از مشکل، دلم شاد و خوشحال است و این شادی من به خاطر حضور و آمدن کسی بزرگ و مهم است.
دستور جانپناه که با دولت جواناز بدو فطرتش خرد پیر همدم است
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره به این موضوع است که براساس طبیعت انسان، از همان ابتدا، وجود توانی برای حمایت و پشتیبانی از آگاهی و خرد در او وجود دارد. این نیرو مانند یک جانپناه عمل می‌کند و در تمام مراحل زندگی، به ویژه در دوران جوانی، همواره در کنار اوست و او را در برابر چالشها و سختیها کمک می‌کند.
دارای ملک و دین که ز یمن وجود اوبنیاد دین و قاعده ملک محکم است
هوش مصنوعی: وجود او باعث استحکام بنیاد دین و قاعده حکمرانی شده و او دارنده ملک و دیانت است.
والا علاء دولت و ملت محمد آنکخلقش بخاصیت دم عیسی مریم است
هوش مصنوعی: عظمت و شرافت قدرت و ملت محمد به این دلیل است که مردم او ویژگی‌های خاصی همچون دم (روح) عیسی مریم را دارند.
جان و جهان مکرمت آنکس که ذات اواز روی لطف صورت روح مجسم است
هوش مصنوعی: جان و جهان به زیبایی و عظمت کسی تعلق دارد که وجود او به خاطر لطف و رحمت الهی تجلی یافته است.
تریاق جانفزای کند لطف شاملشآن قطره را که در بن دندان ارقم است
هوش مصنوعی: لطف و محبت او مانند دارویی است که جان را تازه می‌کند و آن قطرهای که در ریشه دندان ارقم (مار) وجود دارد، به او اشاره دارد.
از شعله های آتش تیغ چو برق اوپیوسته تب ملازم اعضای ضیغم است
هوش مصنوعی: تیغ او مانند شعلههای آتش میدرخشد و همواره در حال حرکت است، و این حرارت به اندازه ای است که همواره با اعضای بدن شیر همراه است.
از بیم شیر رایت عدلش همیشه گرگدر حفظ گوسفند چو کلب معلم است
هوش مصنوعی: از ترس شیر که نشانهی عدالت اوست، گرگ در محافظت از گوسفند به مانند یک سگ معلم عمل می‌کند.
پیوسته زلف زنگی شب بهر رایتشبر نیزه شهاب بکردار پرچم است
هوش مصنوعی: زلفهای سیاه او همواره مانند پرچم بر فراز نیزهای درخشانی به اهتزاز درآمده است.
دائم ز غیرت کف گوهر فشانش ابربا سینه پر آتش و با چشم پر نم است
هوش مصنوعی: دائم به خاطر غیرت خود، مانند ابر که بر روی مروارید میبارد، اشک میریزد و دلش پر از آتش است، در حالی که چشمانش پر از اشک است.
درگاه اوست قبله آمال اهل فضلزان چون حریم کعبه منیع و مکرم است
هوش مصنوعی: دروازهٔ او، مرکز آرزوهای افراد فرهیخته است، زیرا همانند حریم خانهٔ کعبه، محترم و باارزش است.
ایصاحبی که حکم قدر اقتدار توهمچون قضای گنبد دوار مبرم است
هوش مصنوعی: ای دوست، تو که قدرت و سرنوشتت مثل حکم گردش افلاک حتمی و تغییر ناپذیر است.
رایش گشاد پرده پوشیدگان غیبوین بس شگفت نیست جهان نیز محرم است
هوش مصنوعی: راز و رموز پنهان از چشمها پنهان مانده است و جالب اینجاست که جهان نیز از این اسرار خبر دارد.
نرگس نشان سروری اندر جبین توبیند اگر چه در بصرش آفت تم است
هوش مصنوعی: اگر نرگس، نشانهی زیبایی و سروری تو را در پیشانیات ببیند، حتی اگر در نگاهش، تیرگی و مشکلی وجود داشته باشد.
سوسن اگر بمدح تو رطب اللسان شودگوید بده زبان سخن ار چه که ابکم است
هوش مصنوعی: اگر سوسن بتواند به زبان بیاید و تو را ستایش کند، حتی اگر خاموش باشد، میتواند به زیبایی و شیرینی سخن بگوید.
هنگام بخشش و گه کوشش وجود تورشک روان حاتم طائی و رستم است
هوش مصنوعی: زمانی که تو میبخشی و سخت تلاش میکنی، وجودت باعث حسادت روح حاتم طایی و رستم می‌شود.
ذات تو عالمیست که در وی فساد نیستنی نی که ذات پاک تو اقبال عالم است
هوش مصنوعی: وجود تو جهانی است که در آن هیچ گونه فساد یا نقصی وجود ندارد. تو وجود پاکی هستی که خوشبختی و سعادت جهان به تو وابسته است.
از خاک درگه تو سرشتند در ازلآن گل که اصل خلقت حوا وآدم ا ست
هوش مصنوعی: از خاک درگاه تو در آغاز خلقت، آن گلی شکل گرفت که اصل وجود حوا و آدم از آن سرچشمه میگیرد.
ذات تو در زمان ز فلک گر مؤخر استاما ز راه مرتبه بروی مقدم است
هوش مصنوعی: وجود تو ممکن است از نظر زمانی در مقام پایینتری قرار داشته باشد، اما از نظر ارزش و مرتبه، همیشه پیشتاز و بالاتر است.
نعل سمند تست مه نو وزین شرفهمواره گوشواری چرخش مسلم است
هوش مصنوعی: نعل اسب تو همیشه مانند گوشوارهای بر گردن، نشان از زیبایی و اعتبار تو دارد و چرخش آن نیز حاکی از درستی و مسلم بودن موقعیت تو است.
از تیغ آبگون تو دیدست در جلالدشمن دلیل قاطع ازین روی ملزم است
هوش مصنوعی: این بیت به این معنی است که دشمن نتوانسته است در برابر زیبایی و شکوه تو، براهین قاطع و محکمی ارائه دهد و از همین رو، ملزم به پذیرش حقیقتی است که وجود تو نشان میدهد.
ای سروریکه آیت عدل است کلک توو آنگاه آیتی که در او ملک مدغم است
هوش مصنوعی: ای سرور، تو نماد عدالت هستی و قلم تو بیانگر آن است، و سپس نشانهای که در آن ملک و حکومت پنهان شده است.
در روزگار عدل تو شاید که عاقلانگویند بره با بچه شیر توأم است
هوش مصنوعی: در زمان حکومت تو، ممکن است عاقلان بگویند که بره و بچه شیر همزاد هستند.
ابن یمین چو مادح خاک جناب تستدر نظم وی نگر که بلطف آب زمزم است
هوش مصنوعی: ابن یمین در وصف تو صحبت می‌کند و ویژگی‌های تو را در اشعارش بازگو کرده است. برای درک بهتر شعر او، باید به لطافت و خوبی آن مانند آب زمزم توجه کرد.
با مدحت تو ضم کنم اکنون دعای خیرآن به که با مدیح دعا نیز منضم است
هوش مصنوعی: اکنون میخواهم دعای خیرت را به ستایش و تمجید تو اضافه کنم، چرا که دعای خوب همواره با ستایش ارتباط دارد و هر دو به هم پیوند خوردهاند.
پیوسته باد توسن ایام رام توتا اشهب زمانه مصلی ادهم است
هوش مصنوعی: همواره باشد که اسب روزگار با شتاب و نرمی برای تو براند، تا در این دنیای پرغوغای رنگ و رو، تو را یاری کند.
باشی چو جم برؤیت و چون جام جم برأیچندانک خلق را سخن از جام و از جم است
هوش مصنوعی: تو باید همچون جم در برابر دیگران باشی و مانند جام جم به چشمان دیگران جلوهگر شوی، بهگونهای که سخن گفتن مردم دربارهات از عظمت و زیباییات باشد.