شمارهٔ ۶۵ - ایضاً در مدح نظام الدین یحیی کرابی
هوش مصنوعی: این شعر به زیبایی‌های طبیعی و عظمت پادشاهی خسرو جمشید اشاره دارد. شاعر در توصیف باغ و گل‌ها، تصویرهای دل‌انگیزی از طبیعت را به تصویر می‌کشد و از راز و رمز پیوستگی عالم و انسانیّت سخن می‌گوید. او به خصوصیت‌های نیکو و فرمانروایی بی‌نظیر خسرو جمشید می‌پردازد، که دین و ملک را با رونق و سازندگی اداره می‌کند. وصف جنگاوری و شکوه لشکر او نیز در این شعر گنجانده شده است. در نهایت، شاعر از قدرت و شکوه کلام خود می‌گوید و از تأثیر اشعارش بر دل‌ها و عقل‌ها سخن می‌گوید.
گاه آن آمد که عالم جمله باغستان شودصحن بستان از خوشی چون روضه رضوان شود
هوش مصنوعی: گاهی پیش میآید که تمام عالم مانند یک باغ سرسبز و زیبا میشود و فضای آن به قدری شاداب و دلنشین میگردد که یادآور بهشت میشود.
نرگس رعنا زمستی سر نهد بر پای سروغنچه را لب از خواص زعفران خندان شود
هوش مصنوعی: گل نرگس زیبا سرش را روی پای سرو میگذارد و غنچه با لبخندی شاداب ناشی از خواص زعفران میخندد.
زلف سنبل را بیفشاند صبا مشاطه وارو از دم عنبر نسیمش سایه بخش جان شود
هوش مصنوعی: نسیم صبحگاهی به آرامی زلفهای سنبل را میپراکند و مانند آرایشگری ماهر، عطر خوش عنبر را به همراه میآورد که جان را تازه و پر انرژی می‌کند.
ابر نیسانی برسم دایگی طفل باغاز برای شیر دادن جمله تن پستان شود
هوش مصنوعی: ابر نیسانی به مانند مادری در حال شیر دادن به باغ و درختانش است. او سرشار از رحمت و نعمت، به مانند پستانی برای تنوع و رشد گیاهان عمل می‌کند.
آتش رخسار گل گردد فروزان ز آب ابرطبع باد از امتزاج خاک مشک افشان شود
هوش مصنوعی: رنگ و زیبایی چهره گل به دلیل بارش باران درخشان میشود و با ترکیب خاک و عطر مشک، عطر دلپذیری به وجود میآید.
گر صبا زین دست خیزد زود باشد کز خوشیعرصه گلشن چو بزم خسرو ایران شود
هوش مصنوعی: اگر نسیم ملایمی برخواهد خواست، به زودی با شادمانی، فضای گلشن همانند مهمانی باشکوه خسرو ایران خواهد شد.
خسرو جمشید فر والا نظام ملک و دینآنکه دین و ملک ازو با رونق و سامان شود
هوش مصنوعی: خسرو جمشید، پادشاه بزرگ و برجستهای است که با وجود او، دین و پادشاهی از رونق و نظم برخوردار میشوند.
و آنکه ساز لشکر منصور او را هر بهارتیغها روید ز بید و غنچه ها پیکان شود
هوش مصنوعی: کسی که در فرماندهی لشکر منصور است، هر بهار با روییدن شمشیرها از درخت بید و جوانهها به مانند پیکانها به میدان میآید.
و آنکه در هیجا چو گردد غرق تیرش در کمانجان و تن اعدای او را ترکش و قربان شود
هوش مصنوعی: کسی که در میدان جنگ با تیر و کمان روبرو میشود، جان و جسمش در معرض خطر قرار میگیرد و در نهایت ممکن است جان خود را فدای این تلاش کند.
هر که بیند روز کین در رزمگه جولان اوداستان پور دستان پیش او دستان شود
هوش مصنوعی: هر کسی که روز نبرد را ببیند و در میدان جنگ فعال باشد، داستانها و یادگارهای او مانند داستانهای پور دستان در نظر دیگران خواهد بود.
وقت زر پاشی و گاه درفشانی دست اورشک باد اندر خزان و ابر در نیسان شود
هوش مصنوعی: زمانی که او طلا میپاشد و در زمان دیگر با جلال و شکوه ظاهر میشود، دست او در فصل خزان و بارشهای بهاری میتواند حسادت برانگیز باشد.
گر کفش را ابر گویم این سخن من بنده راپیش هر صاحب کمالی موجب نقصان شود
هوش مصنوعی: اگر بگویم که کفش مانند ابر است، این حرف من باعث میشود که برای هر کسی که صاحب کمال و آگاهی است، من را کوچک و بیارزش نشان دهد.
فیض دست اوست این کزوی حیات عالمیسترشحه ابر است آن کو مایه طوفان شود
هوش مصنوعی: این بیت به معنای این است که نعمت و برکت زندگی به دست اوست و او منبع حیات و انگیزهای برای جهان است. همانطور که بارانی که از ابر میریزد میتواند باعث طوفان شود، وجود او نیز میتواند تحولی بزرگ ایجاد کند.
تیغ گوهر دار او ترسد که بخشد گوهرشدر دل تاریک دشمن بهر آن پنهان شود
هوش مصنوعی: او از ترس اینکه جواهرش را در دل تاریک دشمن نگذارد، خنجری با جواهر در دست دارد و به خاطر همین، در سایه پنهان میشود.
از سبک سنگی عزمش گر زمین یابد اثرآسمان وش با گرانی باعث دوران شود
هوش مصنوعی: اگر کسی با عزم و اراده قوی به سمت هدفی برود، میتواند حتی زمین را تحت تأثیر قرار دهد و با تلاشش، آسمانی مانند رویایی را به وجود آورد که به خاطر فشاری که میآورید، به دوران و تغییرات منجر شود.
روز حزمش آسمان با آن سبکروحی که هستحمل یابد از گرانی با زمین یکسان شود
هوش مصنوعی: در روزی که احتیاط و دقت حاکم باشد، آسمان با همان سبکی که دارد، میتواند با سنگینی زمین برابر شود.
در مکارم هر بنا کان همت رادش نهدچار رکن آن مشید زین چهار ارکان شود
هوش مصنوعی: اگر کسی بخواهد به بهترین شکل ممکن بنا و سازهای را بیافریند، باید همت و اراده قوی داشته باشد. این اراده همچون چهار پایهای است که اساس آن بنا را محکم میسازد و بدون این چهار پایه، آن سازه پایدار نخواهد بود.
گر جهانگیری تواند کرد شاه اخترانآن بود روزیکه او را بنده فرمان شود
هوش مصنوعی: اگر کسی بتواند دنیا را تحت سلطه خود درآورد، آن روز روزی خواهد بود که بنده خداوند اطاعت او را بپذیرد.
شهریارا کمترین بندگان ابن یمینچون بدرگاه تو روز بار مدحت خوان شود
هوش مصنوعی: شهریار، من کوچکترین خدمتگزاران ابن یمین هستم و در روزی که تو را ستایش میکنم، مانند یک ستاره درخشان در محضر تو قرار میگیرم.
گر نسیم شعر او بر خاک حسان بگذردجان حسان تا قیامت واله و حیران شود
هوش مصنوعی: اگر نسیم شعر او بر خاک حسان بوزد، جان حسان تا ابد شگفتزده و شیفته خواهد ماند.
تیر گردون گر تواند گفت شعرش را جواباز ترفع مسند او ذروه کیوان شود
هوش مصنوعی: اگر چرخ روزگار بتواند به شعر او پاسخ دهد، مقام او به قدری بالا خواهد بود که به قله کیوان خواهد رسید.
گر چه اینرا شعر میخوانند لیکن گوهریستکز لطافت خجلت صد گوهر عمان شود
هوش مصنوعی: هرچند این را شعر مینامند، ولی در واقع مانند گوهری است که به خاطر لطافتش باعث شرمندگی بسیاری از گوهرهای باارزش دیگر میشود.
اینچنین گوهر خصوصا در مدیح چون توئیعقل نپسندد گر اینسان کاسد و ارزان شود
هوش مصنوعی: چنین گوهر باارزشی مانند تو را نمیتوان با عقل مقایسه کرد، زیرا اگر به این صورت بیارزش و ارزان شود، عقل آن را نمیپذیرد.
تا ز دور آسمان و قرب و بعد آفتابگاهگاهی همچو گوی و گاه چون چوگان شود
هوش مصنوعی: از دور میتوان مشاهده کرد که آسمان و موقعیت آفتاب در نزدیکی و دوری به گونهای است که گاهی مانند توپ حرکت می‌کند و گاهی هم مانند میله چوگان.
باد گردان در خم چوگان حکمت همچو گویهر سری کز بالش فرمان تو گردان شود
هوش مصنوعی: باد مانند گوی کوچکی است که در سرای حکمت در چرخش است و به فرمان تو هر لحظه تغییر جهت میدهد.