شمارهٔ ٧٨٨
هوش مصنوعی: این شعر در ستایش و مدح یک شاه قدرتمند و بزرگوار سروده شده است. شاعر از باد خواسته است که به سمت پادشاهی بیاید که در زمینههای دولت و دین دارای عظمت است و مانند حضرت ابراهیم (خلیل) بتهای باطل را زیر پا میگذارد. همچنین او به معجزاتی که پادشاه انجام میدهد اشاره میکند و او را با صفات موسی، که سحر سامری را باطل کرد، مقایسه مینماید.
سپس شاعر از قدرت و تدبیر پادشاه در مدیریت کشور صحبت میکند و به وجود مشکلات و فتنههای یأجوج اشاره میکند که پادشاه با تدبیر خود آنها را کنترل کرده است. شاعر ابتدا خواسته است که به پادشاه سلام کند و نشان دهد که چقدر به خدمت او افتخار میکند.
شاعر ابراز میکند که خود از درد و مشقت رنج میبرد و نیازمند لطف پادشاه است. او تقاضا دارد که وضعیتش بهبود یابد و به یاد روزی میافتد که پادشاه به او لطف کرده و غذایی بخشیده است. در پایان، شاعر به اهمیت فرمانروایی پادشاه و ارزشهای او برای مردم اشاره میکند و میگوید که مقصودش از این شعر، بیان نیازمندیها و ابراز محبت به پادشاه است.
ای باد خوش نفس گذری کن ز راه لطفبر خاک در گهی ز فلک جسته برتری
هوش مصنوعی: ای باد خوش، با لطافت خود بگذر از اینجا و بر خاکی که در برابر آسمان قرار دارد، نیکی و محبت خود را بفرست.
یعنی جناب حضرت شاهی که زیبدشبر سروران عرصه آفاق سروری
هوش مصنوعی: این جمله به معنای این است که شخصیتی بزرگ و مهم، که شایسته رهبری و سلطنت بر دیگران در دنیای پهناور است، وجود دارد. او به گونهای است که بر دیگران برتری دارد و میتواند بر آنها حکومت کند.
سلطان نظام دولت و دین آنکه چون خلیلآورد زیر پا سر بتهای آذری
هوش مصنوعی: سلطان که رهبری نظام و دین را برعهده دارد، همانند خلیل (ابراهیم) بتهای آذری را زیر پا میگذارد.
موسی صفت بمعجز آیات بیناتبر هم شکست قاعده سحر سامری
هوش مصنوعی: موسی، با نشانههای روشن و معجزاتش، قوانین ساحر سامری را شکست داد.
آن سایه خدای که بگرفت دولتشعالم بزخم تیغ چو خورشید خاوری
هوش مصنوعی: آن خداوندی که سایهاش بر این جهان گسترده است، با قدرت و شکوهی که دارد، مثل خورشید در طلوع صبح، بر دلها نور میافشاند و بر اثر قدرتش، مخلوقات را به وادیهای روشنایی میکشاند.
هنگام کارزار گرش برگ نی بدستباشد کند بقوت بازوش خنجری
هوش مصنوعی: در میدان نبرد، اگر گرش به برگ نیک توجه کند، میتواند با قدرت بازویش خنجر را به خوبی به کار گیرد.
تدبیر مملکت چو خضر کرد از آن شدستیأجوج فتنه بسته سد سکندری
هوش مصنوعی: تدبیر امور کشور مانند خضر (پیشوای حکمت) انجام شده است و از همین رو، فتنه یأجوج و مأجوج به وسیله سدی محکم مهار شده است.
ای باد خوش نفس چو کند بخت فرختسوی جناب حضرت میمونش رهبری
هوش مصنوعی: ای باد خوشنفس، وقتی که شانس خوب میرسد، به سمت وجود باصفا و میمون او راهنما باش.
اول ببوس خاک همایون جناب اوتقدیم کرده واجب آداب چاکری
هوش مصنوعی: ابتدا باید خاک پای ایشان را ببوسم و احترام به مقام ایشان را به جا آورم تا رسالت خدمتگزاری را به درستی انجام دهم.
وانگاه عرضه دار که ابن یمین کنوناز محنتی که میکشد از چرخ چنبری
هوش مصنوعی: سپس نشان بده که این یمین (ابن یمین) در حال حاضر از سختیهایی که از دست روزگار میکشد، رنج میبرد.
شعر از هوای مدح تواش گفته میشودورنه کجاستش سر سودای شاعری
هوش مصنوعی: شعر به خاطر ستایش تو سروده میشود، وگرنه چه کسی به فکر شاعری و سرودن است؟
حالش فقیر گشته و وقتش قلندرستبار عیال میکشد و وام بر سری
هوش مصنوعی: او در حالتی فقیرانه زندگی میکند و زمانش به سر میرسد. بار زندگی و خانوادهاش را به دوش میکشد و بدهیاش بر دوش او سنگینی میکند.
از تاب آفتاب غم از پا در آمدستوقتست اگر بسایه لطفش در آوری
هوش مصنوعی: از شدت گرما و تابش آفتاب، غم و اندوه از بین رفته است. اکنون زمان آن رسیده که به لطف او پناه ببری و در سایهاش آرامش یابی.
خواهی که حال تیره او با صفا شودمحمود را شنو که چه گفتهست عنصری
هوش مصنوعی: اگر میخواهی وضعیت ناپسند و غمانگیز او بهبود یابد، به سخنان محمود گوش کن که چه گفته است.
یکروز روزه دار و بمن بخش قوت خویشتا تو بهشت یابی و چاکر توانگری
هوش مصنوعی: روزی یک روزهدار مقداری از غذای خود را به من داد تا با این عمل، تو بتوانی به بهشت بروی و من هم از نعمتهای زندگی بهرهمند شوم.
مقصود گفتم ار چه که دانم نهفته نیستبر رای شاه قاعده بند پروری
هوش مصنوعی: من هدف خود را بیان کردم، هرچند که میدانم این موضوع مخفی و پنهان نیست و بر نظر پادشاه آشکار است که اصول پرورش و تربیت چه چیزهایی هستند.