بخش ۸ - فی معرفة، ماهیة النفس
هوش مصنوعی: این متن به بیان مراحل و اجزاء وجود انسان پرداخته و نقش روح و سلامت روانی او را توضیح می‌دهد. در ابتدا، به خلقت انسان و وجود چهار عنصر اصلی (بلغم، صفرا، سودا و خون) اشاره می‌کند که همه در وجود او تاثیر دارند. سپس به روح حیوانی و روح قدسی اشاره می‌کند و می‌گوید که روح قدسی می‌تواند انسان را به فطرت اصلی‌اش نزدیک کند و او را در مسیر عرفان و نور هدایت کند.
نویسنده به اهمیت تقوا و زهد در زندگی اشاره می‌کند و تأکید دارد که تقوا باعث آرامش و اطمینان روحی می‌شود، در حالی که فجور انسان را به انحراف می‌کشاند. سرانجام، اشاره می‌شود که انسان با پایبندی به اصول شریعت به رستگاری می‌رسد و از قید بندگی رهایی پیدا می‌کند.
مرحبا!ای سایل شیرین سؤالدر بیان نفس خود بشنو مقال
هوش مصنوعی: سلام! ای پرسشگر خوشزبان، در مورد خودت صحبت کن و حرفهایت را بشنو.
صانعی،کو انس و جان راآفریدعقل ونفس وقلب وجان راپرورید
هوش مصنوعی: آفرینندهای وجود دارد که روح و جان را خلق کرده و عقل و نفس و قلب را پرورش داده است.
دادانسان را کمال از چار چیزقادر بیچون بتقدیر عزیز
هوش مصنوعی: انسان برای دستیابی به کمال و پیشرفت به چهار چیز نیاز دارد که این چهار مورد به قدرت و حکمت الهی وابسته است.
بلغم و صفرا و سودا بعد ازانخون که باشد در همه اعضا روان
هوش مصنوعی: بلغم و صفرا و سودا، مایعاتی هستند که در بدن وجود دارند و پس از خون، در تمامی اعضا جریان دارند.
زان سپس آرد ز عین لطف وجودزین چهار ارکان بخاری در وجود
هوش مصنوعی: سپس از عشق و مهر الهی، چهار پایه وجود انسان به شکلی دلپذیر و زیبا شکل میگیرد.
گر کسی از عین حکمت داندشبی شکی روح طبیعی خواندش
هوش مصنوعی: اگر کسی به عمق و حقیقت حکمت دست یابد، بدون تردید می‌تواند آن را روح طبیعی بنامد.
در وجود آرد بخاری زین بخارروح حیوانیش گوید هوشیار
هوش مصنوعی: وجود انسان مانند بخاری است که از بخار روح حیوانیش به وجود آمده و به او می‌گوید که باید هوشیار باشد.
بعد ازان از روح حیوانی دگرزو بخاری صاف تر آید بدر
هوش مصنوعی: پس از آن، از روح حیوانی دیگر بخاری پاکتر و زلالتر بلند می‌شود.
بس لطیف و روشن و زیبا بودروح قدسی را درو مأوا بود
هوش مصنوعی: روح پاک و مقدس در آن مکان به قدری لطیف، روشن و زیبا بود که تمام فضا را پر کرده بود.
روح انسانیش گویند،ای پسرقابل انوار گردد سر بسر
هوش مصنوعی: میگویند که روح انسانی می‌تواند مانند تابی از نور پر شود، پسرم.
منزل روح القدس گردد تمامعارفان زان پس کنندش نفس نام
هوش مصنوعی: سپس تمامی عارفان به منزلی میرسند که روح القدس در آنجا حضور دارد و آنجا را نفس مینامند.
روح قدسی قوتش بخشد،بدانکار فرمای حواس آید،بدان
هوش مصنوعی: قدرت روح قدسی انسان را یاری می‌دهد و او را در کارها و حواسش راهنمایی می‌کند.
چونکه تقوی ورزد و زهد و صلاحمطمئنه باشد اندر اصطلاح
هوش مصنوعی: زمانی که شخصی تقوا و زهد را رعایت کند و در زندگی خود به اصلاح و درستی پایبند باشد، میتوان به او اطمینان کرد.
گر ز تقوی در فجوری عاق شداسم اماره برو اطلاق شد
هوش مصنوعی: اگر کسی به خاطر پرهیزگاری خود در موقعیتی نامناسب و ناپسند قرار بگیرد، نسبت به او لقب و نشانی از فساد و گمراهی زده می‌شود.
ور میان هر دو ساکن شد دمیعارفان لوامه خوانندش همی
هوش مصنوعی: اگر مدتی در میان دو طرف ساکن شود، عارفان به او میگویند "لوامه"، یعنی کسی که وجدان و آگاهی او فعال شده است.
اصل تقوی و فجور ازچیست باز؟ای برادر،لطف و قهر بی نیاز
هوش مصنوعی: در مورد ماهیت تقوا و نافرمانی چه میتوان گفت؟ ای برادر، محبت و خشم از هیچ چیزی وابسته نیستند.
خلق را سر رشته آنجا شد ز دستهر که آمد در شریعت، رست، رست
هوش مصنوعی: انسانها در دنیای مادی دچار سردرگمی و گمراهی میشوند. اما هر کسی که به قوانین و اصول صحیح زندگی (شریعت) پایبند باشد، نجات مییابد و به درستکاری می‌رسد.