بخش ۷ - فی سبب انشاء الکتاب
هوش مصنوعی: این متن شعری است که درباره درد غربت و عشق نوشته شده است. شاعر در جوانی خود در دور از دیار به دردهای درونی و احساساتی چون محبت و غم می‌پردازد. او در یک کلبه احزان در حال گفتگو با دوستانش درباره روح، نفس، قلب، عقل و عشق است و از آن‌ها نکات لطیفی استخراج می‌کند. شاعر ابراز می‌کند که این نکات را در قالب یک اثر بنام "انیس العارفین" جمع‌آوری خواهد کرد که روشن‌کننده حقیقت و اسرار عشق است و دلهای درویشان را تسکین می‌دهد. در پایان، شاعر به طلب رحمت از خداوند می‌پردازد و بر نبود وجود خود بدون او تأکید می‌کند.
بنده را در عنفوان، دور از دیاردرد غربت جمع شد با درد یار
هوش مصنوعی: در دوران جوانی، در حالی که از وطن و زندگی راحت دور بودم، به درد فراق محبوب دچار شدم.
سال عمرم بیست، یا خود بیش و کمنور عرفان دردلم می زد علم
هوش مصنوعی: سال عمرم به بیست رسیده یا شاید بیشتر و کمتر است. نور معرفت و فهم به دل من تابیده و درد در دل من وجود دارد.
داشتم در کلبه احزان خویشصحبتی باز مره اخوان خویش
هوش مصنوعی: در دل کلبهای پر از اندوه، در حال گفتگو با برادرانم بودم.
سایلی پرسید ازین شوریده حالدر بیان روح ونفس و دل،سؤال
هوش مصنوعی: سایلی از فردی پرسید که در چه حالتی است و درباره روح، نفس و دل خود توضیح بدهد.
نکتهایی بس لطیفم دست دادگفتم:این راکی توان از دست داد؟
هوش مصنوعی: نکتهها و مطالب زیبا و ظریفی به ذهنم رسید، به خودم گفتم: آیا کسی میتواند چنین چیزهایی را از دست بدهد؟
خوش نماید،گر دهم ترتیب ایننسخه ای نامش «انیس العارفین »
هوش مصنوعی: اگر بخواهم این متن را به گونهای سادهتر بیان کنم، میتوانم بگویم که این نسخه را به ترتیبی مرتب میکنم که نامش «دوست عارفان» باشد و برایم خوشایند خواهد بود.
وندر آن گویم جواب از پنج چیزنفس و روح و قلب و عقل وعشق نیز
هوش مصنوعی: من در اینجا دربارهٔ پنج موضوع صحبت میکنم: نفس، روح، قلب، عقل و عشق.
جمله انوار حقایق باشد آنکاشف اسرار عاشق باشد آن
هوش مصنوعی: تمامی نورها و حقیقتها همانند آن است که پرده از رازها برمیدارد و عشق به آن منجر میشود.
محرم دلهای درویشان بودمرهم جانهای دلریشان بود
هوش مصنوعی: محرم کسانی که دلهای درویشان را میشناسد، رخنهگوشای آرامش و التیام جانهای حساس و پر احساس است.
در حقیقت دفتر دیوان رازدر طریقت سالکان را دلنواز
هوش مصنوعی: در واقع، کتاب اسرار و رازهای راه سالکان به گونهای نوشته شده که دل انسان را خوش می‌کند.
هندو آید،هر زمان، بی مشکلیاین مبارک نسخه را هر مقبلی
هوش مصنوعی: هر زمان که هندی بیاید، این نسخه خوشیمن را بدون هیچ مشکلی خواهد داشت.
یا غیاث المستغیثین،یا کریمیا کثیر الخیر،یا رب،یا رحیم
هوش مصنوعی: ای یاریدهندهی طلبکاران، ای بخشندهی بزرگ و صاحب خیر، ای پروردگار، ای مهربان.
قاسم بیچاره از سر تا قدمبی وجودت باشد از هستی عدم
هوش مصنوعی: قاسم بیچاره به قدری تحت تأثیر توست که از سر تا پا وجودش تحت شعاع عدم تو قرار گرفته است.
چون بخود نبود وجودش کی توانمعرفت گفتن ز نفس و عقل وجان؟
هوش مصنوعی: وقتی وجودش در خود نیست، چگونه میتوان از نفس، عقل و جان شناخت یافت؟
گر کند لطف تو تلقین وقت کارگویدم جبریل تحسین صد هزار
هوش مصنوعی: اگر لطف تو شامل حال من شود، در زمان عمل، جبرئیل نیز هزار بار مرا ستایش می‌کند.