قصیدهٔ شمارهٔ ۲۵۷ - ناصرخسرو

اگر ز گردش جافی فلک همی‌ترسیچنین به سان ستوران چرا همی‌خفسی؟

وگر حذر نکند سود با سفاهت اوچنین ز نیک و بد او چرا همی‌ترسی؟

چرا که باز نداری چو مردمان به هوشخسیس جان و تنت را ز ناکسی و خسی؟

به جهد و کوشش با خویشتن بپای و بایستاگر به کوشش با گردش فلک نه بسی

به علم بر غرض گردش فلک بر رساگر به کوته قامت برو همی نرسی

به زیر و از بر و پیش و پس و به راست و به چپنگاه کن که تو اندر میانهٔ قفسی

گهی ز سردی نجم زحل همی فسریگهی ز شمس و تف صعب او همی تفسی

اگر به جنس یکی‌اند و آتش‌اند همهبه فعل چونکه ندارند هیچ هم جنسی

به سعد زهره و نحس زحل نگر که که دادبدان یکی سعدی و بدین دگر نحسی

اگر کسیت به کار است کاین بیاموزدتدرست کردی بر خویشتن که تو نه کسی

وگر به دانش این چیزهات حاجت نیستکز این نصیحت کرده‌ستت آن یکی طبسی

تو بر نصیحت آن تیس جاهل پیشینشده‌ستی از شرف مردمی سوی تیسی

هگرز همبر دانا نبود نادانیچو احمد قرشی نیست ایلک تخسی

به فضل کوش و بدو جوی آب‌روی ازانکبه مال نیست به فضل است پیشی و سپسی

به گرد دانا گرد و رکاب دانا بوسرکاب میر نبوسی مگر همی ز رسی

همی کشد ز پس خویشت این جهان که بجویگهی به زور عوانی گهی به شب عسسی

نگاه کن که از این کار چیست حاصل توکنون که بر تو گذشته است نجمی و شمسی

مکن ز بهر گلو خویشتن هلاک و مروبه صورت بشری در به سیرت مگسی

بسی بکوشی و حیلت کنی و حرص و ریاکه تا چگونه دهی سه به مکر و حیله به سی

ز مکر و حیلت تو خفته نیست ایزد پاکبخوان و نیک بیندیش آیةالکرسی

ز کار خویش بیندیش پیش از آن روزیکه جمع باشند آن روز جنی و انسی

گمان مبر که بماند سوی خدای آن روزز کرده‌هات به مثقال ذره‌ای منسی

یکی سخنت بپرسم به رمز بی تلبیسکه آن برون برد از دل خیانت و پیسی

اگرت خواب نگیرد ز بهر چاشت شبیکه در تنور نهندت هریسه یا عدسی

چرا که چشم تو تا روز هیچ نگشایداگر ز هول قیامت بدل همی ترسی؟

تو کشتمند جهانی ز داس مرگ بترسکنون که زرد شده‌ستی چو گندم نجسی

بدان بکوش که گردنت را گشاده کندکنون که با حشر و آلت اندر این حبسی

همی به آتش خواهند بردنت زیراکبه زور آتش، زری جدا شود ز مسی

اگر زری نکند کار بر تو آن آتشوگر مسی بعنا تا ابد همی نچسی