بخش ۲۵ - بیان در رنج سلاطین و حکام
هوش مصنوعی: در این متن، شاعر به توصیف حال و روز پادشاهان می‌پردازد که دائماً در تلاش برای حفظ سلطنت و امنیت خود و خانواده‌شان هستند. آنها در عیش و خوشی‌های ظاهری به سر می‌برند، اما در واقع در بند مشکلات و نگرانی‌ها گرفتارند. پادشاه، اگرچه بر تخت زرین نشسته، اما حسرت آزادی و گشت و گذار در دنیا را دارد. ذهن او مشغول جنگ‌ها، مصیبت‌ها و درخواست‌های تحت فرماندهی است و همچنین به فرزندان خود نگرانی دارد. در نهایت، به نوعی هرکسی در مقام خود، چه پادشاه و چه بندگان، در زندانی از مسئولیت‌ها و فشارها زندگی می‌کند.
روز و شب مشغول پاس خویشتندر حذر از خویش و از فرزند و زن
هوش مصنوعی: انسان باید در روز و شب مراقب خودش باشد و از ارتباط با خود، فرزندان و همسرش دوری کند.
تخت زرینی که بینی جای اوستتخته‌بندی محکم اندر پای اوست
هوش مصنوعی: تختی از طلا که میبینی، جای آن در اینجا است و زیر پای او، ساختاری محکم و استوار قرار دارد.
دارد اندر دل هوای سیر و گشتگشت بازار و دکان و باغ و دشت
هوش مصنوعی: در دل احساس تمایل به گردش و استراحت در بازارها، فروشگاهها، باغها و دشتها وجود دارد.
لیک پایش تخته‌بند است ای رفیقمی‌نبتواند برآید از مضیق
هوش مصنوعی: اما پای او به بند کشیده شده است، دوست عزیز؛ او نمیتواند از تنگنا خارج شود.
بندیان در بند زندانش اسیرشاه خود محبوس بر تخت و سریر
هوش مصنوعی: بندانیان که در زندان اسیرند، در حقیقت به پادشاه خود که بر تخت و مقامش نشسته است محدود شدهاند.
هرچه بندت کرد سجن است ای پسرخواه زندان باش خواهی تخت زر
هوش مصنوعی: هر چیزی که تو را به خود وابسته کند، همچنان که به زندانی دچار هستی. فرقی نمیکند در یک زندان باشی یا بر روی تخت زرین، در نهایت همگی تو را به اسارت میکشند.
سوی فرزندان نبگشاید نظرجز که بیند تیغ بُرّانشان به سر
هوش مصنوعی: به سمت فرزندانش نمینگرد، مگر این که تیغ تیز آنها را بر سرشان ببیند.
می‌نبیند دختران پردگیجز که یاد آرد ز روز بردگی
هوش مصنوعی: دختران فقط به یاد روزهای اسارت و بندگی خود میافتند و هیچ چیز دیگری نمیبینند.
یا بود در کار جنگ و دار و گیردر دویدن گه به بالا گه به زیر
هوش مصنوعی: شاید درگیر جنگ و مشکلات بوده است و در حال دویدن است، گاهی به سمت بالا و گاهی به سمت پایین.
گه بود دنبال خصم نا به کارگاهِ دیگر می‌دود بهر فرار
هوش مصنوعی: گاهی به دنبال دشمن بدخواه میرود و گاهی برای فرار می‌دود.
یا گرفتار تقاضای سپاههین بده مرسوم ما ای پادشاه
هوش مصنوعی: ای پادشاه، یا در چنگال خواستههای سپاه گرفتار شدهای، پس مرسوم و روال ما را به ما بده.
بام و شامی می‌گذارد در تعبدردسرها می‌کشد بهر طلب
هوش مصنوعی: شام و صبح را سپری می‌کند و در عوض با مشکلات و زحمتها دست و پنجه نرم می‌کند تا چیزی به دست آورد.
این همی خواند وظیفه آن عملاین قصیده گفته و آن یک غزل
هوش مصنوعی: این شعر درباره این است که هر چیزی وظیفهای دارد؛ برخی کارها مانند خواندن یک قصیده و برخی دیگر مانند سرودن یک غزل هستند. هر یک در جای خود معنای خاصی دارد و به نوعی به تکمیل یکدیگر میپردازند.
آن یکی جوید سُیورغالی ز نوآید آن از بهر اسب این بهر جو
یکی دنبال مقرری تازه است و دیگری دنبال جو برای اسبش.