بخش ۳۸ - منازعهٔ جسم و جان و میل به عالم علوی و سفلی
هوش مصنوعی: این متن شعری است که به توصیف جدال بین جان و تن می‌پردازد. جان، که به سوی آسمان و مقام‌های عالی می‌خواهد پرواز کند، از تن خود که بر زمین مانده است، نارضایتی دارد. او درباره‌ی جذابیت‌های آسمانی و بهشت صحبت می‌کند و از تنش می‌خواهد که از او جدا شود تا بتواند به عرش برود. در عین حال، تن نیز به عنوان یک موجود مادی، به جان می‌گوید که نمی‌تواند او را رها کند و از او درخواست می‌کند که با هم باشند. در نهایت، این جدال بین اشتیاق به رهایی از دنیای مادی و نیاز به آن، موضوع اصلی شعر به شمار می‌رود. اشعار به تضاد میان عالی‌ترین رویاها و واقعیت‌های ملموس زندگی اشاره دارد و به نوعی از کشمکش انسانی میان روح و جسم می‌گوید.
جان علوی پر زند بر هم همیتا مگر پرّد به بالاتر همی
هوش مصنوعی: روح علوی در تلاش است که به آسمانها پرواز کند و به مقامات بالا برسد.
سوی بالا بیند و گردن کشدبال و پر افشاند و بر خود تپد
هوش مصنوعی: به سمت بالا نگاه می‌کند و با افتخار گردن را میافرازد، بال و پر خود را پخش می‌کند و بر خود میبالد.
تن ولی چفسیده بر پاهای اوپایهای آسمان پیمای او
هوش مصنوعی: تن او همچون پایهایی است که به آسمان میرسد، به خوبی به زمین متصل شده است.
پایهایش را گرفته با دو دستمی‌کشد او را به قوَت سوی پست
هوش مصنوعی: او با دو دست پایهایش را گرفته و به شدت او را به سمت پایین میکشد.
جان زند پر سوی علیین پاکتن ز پا تا سر فرو رفته به خاک
هوش مصنوعی: روح زندگی به سوی عرش می‌رود و بدن پاک از سر تا پا در خاک فرو رفته است.
جان همی گوید خدا را ای بدندست بردار از من و از پای من
هوش مصنوعی: جان می‌گوید به خداوند: ای جسم، از من دست بردار و من را رها کن.
تا به سوی عالم بالا رویمبر فراز کرسی اعلا رویم
هوش مصنوعی: برای اینکه به سوی دنیاهای بالاتر برویم، باید بر روی بالاترین مقام و مرتبه قرار بگیریم.
عرشیَم در عرش دارم آشیانآشیانهایم به فرق لامکان
هوش مصنوعی: من در آسمانها سکنی دارم و در عرش الهی جا و جایگاهی دارم که فراتر از تمامی مکانهاست.
سست کن یک لحظه بال و پر مراپس ببین از نُه فلک برتر مرا
هوش مصنوعی: لحظهای اوج پرواز من را رها کن تا ببینی که چقدر بالاتر از همهی آسمانها میروم.
می‌زنندم قدسیان هر دم صفیرگرچه در دام بلا ماندم اسیر
هوش مصنوعی: فرشتگان هر لحظه به من ناله میزنند، هرچند که من در دام مشکلات گرفتار شدهام.
هر ستاره می‌زند چشمک مرایعنی ای روشن روان بالاتَرا
هوش مصنوعی: هر ستاره به من اشاره می‌کند و می‌گوید که تو ای روح روشن، بالاتر از همه هستی.
بهر من خود را بهشت آراستهگلشنش از خار و خس پیراسته
هوش مصنوعی: برای من بهشتی زیبا و دلانگیز درست کردهاند که فضای آن از خار و علفهای هرز پاک شده است.
حوریان بر کف گرفته جامهامنتظر در بامها و شامها
هوش مصنوعی: حوریان با جامهای در دست، در انتظار مهمانان بر بامها و در شبها نشستهاند.
قدسیان در راه من در انتظارزلف حوران رُفته از راهم غبار
هوش مصنوعی: فرشتگان در مسیر من به امید زیباییهای حوریان هستند و از آه من غباری بر چهره دارند.
سوی خود می‌خواندم شاه ازلشرمی آور ای تن دزد دغل
هوش مصنوعی: به سوی خود میطلبیدم که ای صوت ابدی، شرم کن، ای جسمی که در دزدی و فریبکاری گرفتار شدهای.
تن همی گوید که ای یار عزیزای که از دستم همی جویی گریز
هوش مصنوعی: بدن من به آرامی می‌گوید: ای دوست گرامی، تو که همیشه در جستجوی من هستی، از من دوری کن.
می‌گریزی از چه رو از دست مناز چه می‌خواهی همی اشکست من
هوش مصنوعی: چرا از من دور میشوی؟ چه دلیلی دارد که می‌خواهی قلبم را بشکنی؟
خوان ببین بنهاده از هر سو بلیسکاسهٔ آن را بیا با من بلیس
هوش مصنوعی: در اطراف تو سفرهای گسترده شده است، بیایید کاسهاش را با من بیاورید.
هین بیا پس ماندهٔ شیطان خوریمهین بیا از خوان شیطان نان خوریم
هوش مصنوعی: بیایید از باقیماندههای شیطان بهره ببریم و از سفرهی او نان بخوریم.
بهر ما بنهاده است این مائدهتا از آن گیریم هر دم فایده
هوش مصنوعی: این سفره نعمت برای ما قرار داده شده است تا هر لحظه از آن بهره ببریم و استفاده کنیم.
گر بیالایم به خوانش دست و دلمی‌شوم هم شرمسار و هم خجل
هوش مصنوعی: اگر به مهمانی بروم، دست و دلم به هم میلرزد و هم شرمنده میشوم و هم دچار خجالت.
آن جلب را بین که بگشوده ازارچون پسندی پیش آیم شرمسار
هوش مصنوعی: به آن معشوق نگاه کن که لباسش را کنار زده است. چگونه می‌خواهی که من با شرم و حجاب به نزدت بیایم؟
بین که آن قحبه مرا خواند به خویشچون توان دیدن دلش افکار و ریش
هوش مصنوعی: به یاد داشته باش که چگونه آن زن فریبنده مرا به خود دعوت کرد. چگونه میتوانم دل او را ببینم در حالی که پر از افکار پیچیده و رازهایش است؟
بین که هم‌بزمان همه در کذب و لاغشرمم آید گر مرا باشد فراغ
هوش مصنوعی: در زمانی که همه به دروغ و فریب مشغول هستند، من شرم میکنم اگر فرصتی برای خود بیابم.
بین که خاتونِ سرا خواهد ز مناطلس و دیبا و زربفت ختن
هوش مصنوعی: ببین که چطور بانوی سرزمینم از من پارچههای لطیف و باارزش می‌خواهد؛ مانند ابریشم، دیبا و زربفت ختن.
گر نیارم، خاطرش گردد نژندهم نباشد پیش یاران سربلند
هوش مصنوعی: اگر نتوانم دل او را به خود جلب کنم، فکر من ناراحت خواهد بود و در کنار دوستان خود هم احساس سربلندی نخواهم داشت.
خانه را باید از این به ساختنسقف و دیوارش به زر پرداختن
هوش مصنوعی: برای ساختن یک خانه، باید از همان ابتدا به بودجه و کیفیت مصالحی که برای سقف و دیوارش استفاده میشود، توجه کرد و هزینه لازم را صرف کرد.
تا نباشد کمتر از همسایگانتا خجالت نکْشم از همپایگان
هوش مصنوعی: من باید از همسایگانم بهتر باشم تا از هم رزمانم خجالت نکشم.
گوید از اینگون سخنهای لطیفآنچه آن جلاد گفتی با حریف
هوش مصنوعی: او می‌گوید از اینگونه گفتارهای زیبا، همانگونه که آن جلاد با رفیق خود سخن گفته است.