بخش ۶۶ - جواب دادن زن مرد را
هوش مصنوعی: در این شعر، زن به مردی که درباره توکل و اعتماد صحبت می‌کند، پاسخ می‌دهد و می‌گوید اگر توکل به خداوند کافی بود، پس چرا انسان باید تلاش و کوشش کند؟ او به نمادهایی از تلاش انبیاء و اولیاء اشاره می‌کند، مانند نوح که کشتی ساخت و موسی که زره‌سازی و کسب و کار کرد. او بر این عقیده است که همگی این شخصیت‌ها به رغم توکل، به سعی و کوشش خود ادامه دادند و توانستند به موفقیت برسند. زن به مرد می‌گوید که نباید به سادگی بر روی توکل تکیه کند و باید از تنبلی و کسالت پرهیز کند. او بر اهمیت تلاش در کنار توکل تأکید می‌کند و به این نکته اشاره دارد که برای دستیابی به نتیجه، باید با جد و جهد کار کرد.
گفت آن زن ای قرین دیربازای که داری دعوی فهم دراز
هوش مصنوعی: زن به مرد گفت: ای همراه قدیمی، تو که claim میکنی که درک و فهم عمیقی داری...
گر چنین است آنچه گفتی پس چرالیس للانسان الا ماسعی
هوش مصنوعی: اگر واقعاً آنچه را که میگویی درست باشد، پس چرا برای انسان جز آنچه تلاش کرده است، نصیبی نیست؟
گفت آری آن توکل و اعتمادهم بود نوعی ز سعی و اجتهاد
هوش مصنوعی: او گفت: بله، توکل و اعتماد بر خدا نیز نوعی از تلاش و کوشش است.
خود توکل هست نزد بندگانبندگان را سعی می‌باید در آن
هوش مصنوعی: توکل، به عنوان یک ویژگی مهم در بین بندگان خدا، نیازمند تلاش و کوشش از سوی آنهاست. باید در این زمینه کوشش کنند و تلاش نمایند.
هم حصولش سعی خواهد هم بقاهم به جا آوردنش ای خوش لقا
هوش مصنوعی: کسی که به دنبال دستیابی به هدفی است، به زحمت و تلاش خود ادامه می‌دهد تا نه تنها به آن هدف برسد، بلکه بتواند آن را پایدار نگه دارد و به شکل مناسب اجرا کند. ای کاش این مسیر خوشایند و لذتبخش باشد.
زن جوابش داد گفت این اجتهادگر بدی مخصوص عامه از عناد
هوش مصنوعی: زن جواب داد که اگر این تلاش و کوشش (اجتهاد) خاص مردم عادی باشد، نشاندهنده کینه و دشمنی است.
پس چه بود این جد و جهد اولیاءوانهمه اندیشه‌های انبیاء
هوش مصنوعی: پس هدف و تلاش و کوشش اولیا و همه تفکرات انبیاء چه بود؟
نوح کاندر عهد خود افلاک رابود لنگر هم بسیط خاک را
هوش مصنوعی: نوح در زمان خود، به مانند یک لنگر در آسمانها بود و همچنین زمین را نیز در بر داشت.
ساخت کشتی با هزاران اجتهادوقت توفان رفت در کشتی فتاد
هوش مصنوعی: کشتی را با زحمت و تلاش زیاد درست کردند، اما وقتی طوفان آمد، کشتی در دریا غرق شد.
موسی عمران پی تحصیل زادچوب چوپانی به گردن بر نهاد
هوش مصنوعی: موسی، پسر عمران، تصمیم گرفت که به دنبال دانش برود. او چوبی که مخصوص چوپانی بود را به دوش انداخت و به راه افتاد.
آن زره سازی روان آغاز کردوان دگر زنبیل بافی ساز کرد
هوش مصنوعی: یک نفر شروع به ساخت زره کرد و دیگری به بافتن زنبیل مشغول شد.
آن سر سرکردهٔ خیل رسلپیشوای جمله و سالار کل
هوش مصنوعی: آن رهبری که در میان پیامبران، پیشوای همگان و رئیس اصلی همه است.
آنکه کردش هفت اختر چاکریهم شبانی کرد و هم سوداگری
هوش مصنوعی: کسی که هفت ستاره را به خدمت گرفته، هم چوپان است و هم تاجر.
شیر یزدان شهسوار ملک دینکش دو عالم بود در زیر نگین
هوش مصنوعی: شیر یزدان، که نماد قدرت و شجاعت است، قهرمان بزرگ دین و فرمانفرمایی است که در عالم وجود، مقام والایی دارد. او مانند جواهری زیر انگشتری باارزش قرار دارد.
باغها از دست خود آباد کردبندها از کسب خود آزاد کرد
هوش مصنوعی: باغها را با زحمت و تلاش خود سرسبز و آباد کرده است و از وابستگیها و محدودیتهای خود رها شده است.
او همی با بیل کاویدی زمینرشک بردی بر زمین چرخ برین
هوش مصنوعی: او با بیل مشغول حفر زمین است و در این حال به آسمان و زمین بزرگتر از خود نظر می‌کند و به عظمت آنها حسادت می‌کند.
جملهٔ اینها که خاصان حقندچار سوق دین حق را رونقند
هوش مصنوعی: تمام این افراد که از بندگان خاص و بلندمرتبه خداوند هستند، باعث رونق و فعالیت بازار دین حق میشوند.
نانشان از مزد دست خویش بوددستشان از آبله پر ریش بود
هوش مصنوعی: نانشان از کار و تلاش خودشان بود و دستشان پُر از زخمهای سختی و رنجهای زندگی.
وه تو اکنون طعنه بر کل می‌زنیپیش من دم از توکل می‌زنی
هوش مصنوعی: تو اکنون به دیگران انتقاد میکنی، اما در مقابل من از اطمینان و اعتماد به خدا حرف می‌زنی.
گر نبود از تنبلی ای بی هنرشیر می‌دوشیدی از گاوان نر
هوش مصنوعی: اگر تنبلی نمیکردی، ای بیهنر، میتوانستی از گاوهای نر شیر بدوشی.
گر نبودی از تکاهل ای فتیخایه از مرغان گرفتی در هوا
هوش مصنوعی: اگر به سستی و تنبلی دچار نمیشدی، ای جوانمرد، میتوانستی پرواز پرندگان را در آسمان به آسانی تماشا کنی.
چونکه در تَیْهِ کسالت مانده‌ایآیهٔ زهد و توکل خوانده‌ای
هوش مصنوعی: وقتی که در مشکلات و کسالتها گیر کرده‌ای، به آیات زهد و توکل روی آوردهای.
چون زنان چون باز پشت پرده‌ایاز توکل آیه‌ای بر کرده‌ای
هوش مصنوعی: شما همچون زنان، در پس پردهای از اعتماد و توکل، نشانهای را آشکار کردهاید.
آیهٔ دیگر نخوانده‌ستی چرانی حدیث انبیاء و اولیاء
هوش مصنوعی: چرا به بیان داستانهای پیامبران و دوستان خدا نمیپردازی و فقط آیه‌ای دیگر نمیخوانی؟