بخش ۷۰ - در نکوهش صوفیان این زمان و نارسا بودن افعال با اقوالشان
هوش مصنوعی: این شعر به نقد صوفی‌گری و رفتارهای برخی از صوفیان می‌پردازد. شاعر به وجود افرادی که به ظاهر در امور عرفانی و صوفی‌گری مشغول‌اند اما در حقیقت دچار تناقضات و نقص‌های اخلاقی هستند، اشاره می‌کند. او به افراط و تفریط این گروه پرداخته و آنها را به خاطر شکاف بین ظاهر و باطنشان سرزنش می‌کند. همچنین به تمسخر عادات و مراسماتی که در میان صوفیان رواج دارد، مانند حلق و جلق و دلق پرداخته و می‌گوید که در حقیقت اینها به جز ظواهر هیچ حقیقتی ندارند. شاعر در نهایت نتیجه می‌گیرد که در میان صوفیان، انسان‌های راستینی وجود ندارند و only ظاهرسازی و نیرنگ حاکم است.
هیچ دانی چیست صوفی مشربیملحدی بنگی مباحی مذهبی
هوش مصنوعی: آیا میدانی صوفیای که به دور از عقاید مذهبی و آزاداندیش است، چه زندگیای دارد و از کجا میآید؟ او به نوشیدن مشروبات اجازه داده است و از rigid rules مذهبی دور است.
قید شرع از دوش خود افکنده‌ایکهنه انبانی ز کفر آکنده‌ای
خود را از عمل به دستورات خدا و رسول و آل او باز داشته ای و به جای آن تکه پارچهٔ کهنه و مسخره ای (خرقه) را بر تن کرده ای که هیچ موثر نیست.
گربه سان سر بر سر زانو نهدچون کند غافل به دنبه برجهد
مثل گربه ای که به دنبال تکه ای گوشت است درویش هم در تلاش است که از مردم پولی را بدزدد یا گدایی کند.
من ندانم چیست این صوفیگریکش سراسر حلقه چون تو بنگری
من صوفی گری موجود امروزی را نمیفهمم، که اگر دیدی خالی از تعصبات داشته باشی میدانی که اینها در توهمات و خرافات زندگی میکنند. (منظور شاعر عرفا و اهل سلوک نیست)
نیست در آنجا یکی مرد سرهمی‌نبینی کاره‌ای در آن کره
هوش مصنوعی: در آنجا هیچ مردی با کمال و وارستگی وجود ندارد و در آن سرزمین هیچ چیز خاصی را نمیتوانی مشاهده کنی.
گم کنی هر برشکسته تاجرییا ز کار افتادهٔ خر فاجری
اگر هر تاجر ورشکسته ای را گم کنی، یا آدمی که از زیادی فسق و فجور با خر فرقی ندارد را
یا ز منصب عزل گشته عاملییا شکم پرور گدایی کاهلی
یا کسی از مقام خود برکنار شده باشد یا اینکه فردی که فقط به فکر پر کردن شکم خود است را اگر کم کردی...
یا لتنباری ز هر در رانده‌اییا به کنج مدرسه وامانده‌ای
یا شکمبارهای از هر در رانده شده، یا وامانده‌ای در کنج مدرسه.
در میان صوفیانش بازجوچرسش اندر کیسه بنگش در گلو
در بین صوفیان به دنبالش بگرد. او را پیدا میکنید در حالی که مواد مخدر مصرف می‌کند و تازه از گدایی کردن از مردم فارغ شده و پولهایی که از آنان گدایی کرده را در کیسه و کیفش دارد.
جلقگاه صوفیان کفهای اوظلم و نکبت ظاهر از سیمای او
اشاره به اینکه بخشی از توهمات صوفیان بعلت خودارضایی کردن است، بر خلاف عرفا و اهل سلوک که چهرهای نورانی و زیبا دارند درویش ها و صوفیان بدعت گذار از چهرهٔشان مشخص است که افراد نکبت و زشت باطنی هستند.
راه و رسم صوفیان خواهی تمامحلق و جلق و دلق باشد والسلام
برایت سه تا از اصول و رسوم صوفیان را بازگو میکنم که چنین است: مصرف مواد مخدر، خودارضایی و ظاهر کثیف و کهنه که خود را شبیه زهدپیشگان بکنند.