شمارهٔ ۱۶۴ - در زندان قصر
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به ترس از پیری و مرگ اشاره می‌کند و از جبر زمانه نگران است که مبادا عمرش طولانی شود و در این مدت از زندگی خُود سیر شود. او از خدا می‌خواهد که زودتر جانش را بگیرد تا قبل از آنکه بی‌حالت و زمینگیر شود. شاعر همچنین به تمایلات انسانی و عواطف خود اشاره می‌کند و می‌گوید که نمی‌خواهد مانند شمشیر خونریز و بی‌رحم شود. او تأکید می‌کند که نمی‌خواهد به کسانی که به ظلم و جور می‌میرند بپیوندد و خود را مانند کشتی توفانی تشبیه می‌کند که در طوفان سیاست دچار واژگونی می‌شود. در نهایت، نگران عواقب کارهایش در این دوره است و اظهار می‌کند که در دوره‌ای که عمل او جرم محسوب می‌شود، به چه دلیل باید مجرم شناخته شود.
ترسم ای مرگ نیایی تو و من پیر شوموین قدر زنده بمانم که ز جان سیر شوم
هوش مصنوعی: میترسم که مرگ به سراغم نیاید و من به پیری برسم و در این حالت، همچنان زنده بمانم تا جایی که از زندگی خسته شوم.
آسمانا ز ره مهر مرا زود بکشکه اگر دیر کشی پیر و زمینگیر شوم
هوش مصنوعی: ای آسمان، برای من به خاطر محبتت، زود مرا ببر، چون اگر دیرتر بروم، پیر و ناتوان میشوم.
جوهرم هست و برش دارم و ماندم به غلافچون نخواهم کج و خونریز چو شمشیر شوم
هوش مصنوعی: من ذات باارزشی دارم و در حالت خفا قرار گرفتهام، زیرا نمیخواهم مثل شمشیری کج و خونین ظاهر شوم.
میر میراث خوران هم نشوم تا گویممردم از جور بمیرند که من میر شوم
هوش مصنوعی: من از آن افرادی نمیشوم که بهخاطر ارث و میراث، در کنار مردم باشم تا بگویم که مردم از ظلم و ستم می‌میرند، چون من خودم به مقام و ثروت میرسم.
منم آن کشتی طوفانی دریای وجودکه ز امواج سیاست ز بر و زیر شوم
هوش مصنوعی: من همان کشتی طوفانی هستم که در دریای وجود در حال حرکت است و از امواج سیاست در حال غرق شدن یا بالا و پایین رفتن هستم.
گوشه گیری اگرم از اثر اندازد بهکه من از راه خطا صاحب تأثیر شوم
هوش مصنوعی: این بیت به بیان این موضوع میپردازد که اگر من در گوشهگیری و انزوا قرار بگیرم، بهتر از این است که با پیروی از راههای نادرست تأثیرگذار شوم. به عبارت دیگر، او ترجیح میدهد در سکوت و دوری از اجتماع بماند تا اینکه با رفتاری نادرست و غیراخلاقی بر دیگران تأثیر بگذارد.
پیش دشمن سپر افکندن من هست محالدر ره دوست گر آماجگه تیر شوم
هوش مصنوعی: من نمیتوانم در برابر دشمن خود را تسلیم کنم، اما اگر در مسیری که به دوستم میرسد هدف تیر شوم، این برایم قابل قبول است.
غم مخور ای دل دیوانه که از فیض جنونچون تو من هم پس از این لایق زنجیر شوم
هوش مصنوعی: نگران نباش ای دل دیوانه، چون از مزایای جنون برخوردار هستی، من نیز پس از این سزاوار زنجیر خواهم شد.
شهره شهرم و شهریه نگیرم چون شیخکه بر شحنه و شه کوچک و تحقیر شوم
هوش مصنوعی: من در میان مردم مشهور و شناخته شدهام و نمیخواهم به خاطر مقام و جایگاهی که دارم، از کسی پولی دریافت کنم. این وضعیت را مانند حالتی میبینم که یک روحانی بر کسی که در مرتبه پایینتری قرار دارد، برتری جویی می‌کند و او را کوچک و تحقیر مینماید.
کار در دوره ما جرم بود یا تقصیرفرخی بهر چه من عامل تقصیر شوم
هوش مصنوعی: در زمان ما، انجام کار و فعالیت بیشتر اشتباه و گناه به حساب میآمد و حالا که من به عنوان فرخی مقصر شناخته میشوم، باید ببینم برای چه چیزی واقعاً مقصر هستم.