شمارهٔ ۴۳
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به توصیف افرادی می‌پردازد که تنها با تلاش و زحمت خود به موفقیت و بزرگی می‌رسند و کسانی که در جستجوی مقام و اعتباری بدون کوشش هستند، به حق خود نمی‌رسند. او بیان می‌کند که افرادی که دارای استعداد و هنر واقعی هستند، شایسته احترام و توجه هستند، اما بسیاری از افراد نادان و ناآگاه بر بزرگان بی‌دلیل خرده می‌گیرند. همچنین اشاره می‌کند که خداوند و بزرگان در برابر طمع‌کاران به سرمایه و مقام، هیچ‌گونه رحم و امانتی نمی‌دهند. شاعر تأکید می‌کند که فقط کسانی که با جدیت و اراده در پی هدف‌هایشان هستند، در نهایت به موفقیت می‌رسند و همان‌گونه که زبانشان در بیان احسان و محبت است، در عمل نیز قابل تقدیر هستند.
گفت آن کس که در جهان او رابجز از زحمت جهان ننهند
هوش مصنوعی: آن شخصی که در این دنیا به جز تلاش و زحمت چیزی را نمیتواند به دست آورد.
نام او پختگان آتش لطفبجز از خام قلتبان ننهند
هوش مصنوعی: هیچ کس جز افرادی ناآگاه نمیتواند از بزرگی و لطف او بیخبر بماند. تنها کسانی که به درک عمیق نرسیدهاند، از این محبت و لطف دور خواهند ماند.
پیش او زمره سبک روحانقله قاف را گران ننهند
هوش مصنوعی: در حضور او، جماعتی که روحی سبک و آزاد دارند، به ارزش بلندترین قلهها اهمیتی نمی‌دهند.
که مجیر آنکس است کز طمعشدر کف کس خط امان ننهند
هوش مصنوعی: کسی که به دنبال منافع شخصی خود باشد و نتواند به دیگران اعتماد کند، نمیتواند انتظار داشته باشد که از او محافظت کنند.
اژدها طبع گردد از سخنشهم سر گنج شایگان ننهند
هوش مصنوعی: سخن کسی میتواند تأثیر عمیق و شگرفی داشته باشد، به گونهای که حتی قدرتی مثل اژدها هم از آن تحت تأثیر قرار میگیرد. این قدرت کلام توانایی داشتن گنجهای با ارزش و نادر را نیز نشان میدهد.
چون زبانی شود زبانش اگرمهر احسانش بر زبان ننهند
هوش مصنوعی: زمانی که حرفهای خوب و محبتآمیز دیگران بر زبان نیاید، زبان خودش به حقیقت آنچه در دل دارد، اشاره می‌کند.
این چنین تهمتی به بی خردیبر بزرگان خرده دان ننهند
هوش مصنوعی: به بی خردی، نباید به بزرگان اینگونه اتهام زد.
این دو کلپتره را جواب بسی استلیکن او را محل آن ننهند
هوش مصنوعی: این دو کلپتره پاسخهای زیادی دارند، اما جایی برای بیان آنها نیست.
کاشکی داندی که پر هنرانهنر خویش در هوان ننهند
هوش مصنوعی: ای کاش میدانستی که هنرمندان با استعداد، هنر خود را در میان بیخیالی و بیتوجهی رها نمیکنند.
هر که او بر کران نشست از بدبا وی انصاف در میان ننهند
هوش مصنوعی: هر کسی که در بالای قله قرار گیرد، با او انصاف را در میان نیاورند.
تا تنور آتشین زبان نشودنانش البته در دهان ننهند
هوش مصنوعی: تا وقتی که زبان به شدت به چالش کشیده نشود، کسی نانش را در دهان نمیگذارد.
هر که در قدح کم ز مدح آیدلقبش کامل البیان ننهند
هوش مصنوعی: هر کسی که در ستایش دیگران کوتاهی کند و به اندازه کافی از آنها تعریف نکند، لقبش را به طور کامل نمیگیرند و به او به طور کامل احترام نخواهند گذاشت.
وانکه چون آستان فتد در پایپیش او سر بر آستان ننهند
هوش مصنوعی: کسی که در حضور او قرار میگیرد، سرش را به زمین نمیگذارد و در مقابلش فروتنی نمیکند.
در دل سوسن ار نه حربه کشدزر حل کرده رایگان ننهند
هوش مصنوعی: اگر در دل گل سوسن نیز چیرگی و قدرتی وجود داشته باشد، نمیتوان آن را به آسانی نادیده گرفت و از کنارش گذشت.
تخت خورشید اگر نه تیغ زندبر سر چارم آسمان ننهند
هوش مصنوعی: اگر در آسمان، خورشید با تیزی و قدرت خود بر سر من نتابد، پس تخت و مقامش چه ارزشی دارد؟