شمارهٔ ۱۱
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به صورت پرسش‌هایی از شخصیتی مقدس مانند مریم، مسیحا و شمس دین می‌پرسد که حالشان چگونه است. او به غم و اندوهی که پس از فقدان آن شخصیت در جهان رخ داده اشاره می‌کند و از درد و رنجی که در دل مردم وجود دارد صحبت می‌کند. شاعر بیان می‌کند که با وجود این غم‌ها، نباید در برابر مشکلات عاجز و تنها باشیم و انتظار دارد که این رنج‌ها به نحوی با صبر قابل تحمل باشند. او همچنین به ارتباط عمیقی که با غم آن شخصیت‌ها دارد اشاره می‌کند و می‌پرسد که چه کسی می‌تواند از این درد طاقت‌فرسا خسته‌تر باشد.
ای مرغ بر پریده به بالا چگونه‌ای؟وی دُرِّ باز رفته به دریا چگونه‌ای؟
هوش مصنوعی: ای پرندهای که به اوج آسمان پرواز کردهای، حال و روزت چگونه است؟ ای جواهری که به دریا رفتهای، حال و احوال تو چیست؟
ای مریم طهارتُ وِی جوهر حیا!در خلوت‌ْآشیان مسیحا چگونه‌ای؟
هوش مصنوعی: ای مریم پاکدامن و سرچشمهی حیا! در تنهایی و سکوت خانهی مسیحا چه حال و روزی داری؟
اینجا به ماتم تو جهانی سیاه شدمعلوم کن یکی که تو آنجا چگونه‌ای؟
هوش مصنوعی: این بیت بیانگر دلتنگی و سوگواری برای کسی است که از دنیا رفته یا دور شده است. شاعر میگوید که به خاطر فقدان آن فرد، دنیا به شدت تاریک و غمگین شده و از او میخواهد که حالش را مشخص کند و بگوید که در آنجا که هست چگونه به سر میبرد.
از نکبت زمانه مگو کان چگونه بوددر زیر خاک تیره بگو تا چگونه‌ای؟
هوش مصنوعی: از بدیهای زمانه شکایت نکن که چطور بود، بلکه دربارهی حال خودت صحبت کن و بگو که اکنون چگونه‌ای؟
بگسسته بود رشته یکتای جان تو!با آن گسسته رشتهٔ یکتا چگونه‌ای؟
هوش مصنوعی: رشتهی پیوندی که تو را به زندگی متصل میکرد، شکسته شده است. حال با این وضع چگونه میتوانی زندگی کنی؟
تنها نبوده‌ای تو و عاجز به هیچ‌وقتدر زیر خاک عاجز و تنها چگونه ای؟
هوش مصنوعی: تو هیچگاه تنها نبوده‌ای و هرگز در زیر خاک، ناتوان نبودی. حالا چه احساسی داری؟
ای شمس دین و دولتُ وِی کارساز ملک!از سوز سینه و دل دَروا چگونه‌ای؟
هوش مصنوعی: ای شمس، تو دین و دولتمدار و مسبب خیر و برکت در سرزمینها هستی! از داغ و دلتنگی دل من چه خبر داری؟
بود آن ستوده گوهر گویا ز کان توای کان ز درد گوهر گویا چگونه‌ای؟
هوش مصنوعی: در این جمله، صحبت از وجود یک گوهر گرانبها به میان آمده که ویژگیهای خاصی دارد. این گوهر از دل یک کان (معدن) به وجود آمده و به وضوح بیانگر درد و رنجهایی است که در زندگی وجود دارد. در واقع، سوال این است که این گوهر با تمام زیبایی و ارزشش، چگونه در برابر دردها و مشکلات زندگی قرار میگیرد و می‌تواند بر آن غلبه کند.
ما را ز درد دلْ شبْ خون رود ز چشمپس تو که خسته‌دل‌تری از ما چگونه‌ای؟
هوش مصنوعی: ما به خاطر غم و درد دلمان در شبها اشک میریزیم، اما تو که از ما بیشتر غصهدارت هستی، چطور با این حال میگذرانى؟
این رنجِ دلْ قضای ازل قسمت تو کرداز کارکرد نَحنُ قَسَمْنا چگونه‌ای؟
هوش مصنوعی: این درد و رنجی که در دل احساس میکنی، تقدیر و سرنوشت ازلی توست که به تو بخشیده است. حالا ما چگونه میتوانیم قضا و قدر را تقسیم کنیم؟
دل نیست کز غم تو دگر پاره‌پاره نیستوین کار صعب را به جز از صبر چاره نیست
هوش مصنوعی: دل دیگر از غم تو پاره‌پاره نشده و این کار سختی است که جز با صبر، چارهای برای آن نیست.