شمارهٔ ۷۵ - در مدح ابوالخلیل جعفر و امیر مملان
هوش مصنوعی: این متن شعری است که بیانگر عشق و فراق شاعر به محبوبش است. شاعر احساسات عمیق خود را نسبت به جدایی از معشوق ابراز می‌کند و از درد و غم ناشی از این فراق سخن می‌گوید. به توصیف زیبایی‌های معشوق و تاثیر او بر زندگی‌اش می‌پردازد و دلتنگی‌هایش را با تصاویری از طبیعت (گل، لاله، سنبل) و ویژگی‌های معنوی (شادی، غم، مهر و کین) به تصویر می‌کشد. همچنین در بخشی از شعر، به شخصیت‌های بلندمرتبه و حکیم در جامعه اشاره دارد و فضائل و مقام‌های معنوی آن‌ها را ستایش می‌کند. در نهایت، شاعر به قدرت و عظمت عشق و دوستی تاکید می‌کند و به برکت‌هایی که از آن ناشی می‌شود اشاره دارد.
دگر فکار نباشد دلم ز هجر نگاردکر نباشد رویم ز خون دیده نگار
هوش مصنوعی: دل من دیگر به خاطر فاصله از معشوق فکر نمیکند و چهرهام از گریه خونین شده است.
تنم ز خار رها گشت او فتاد بگلدلم بنور بپیوست و دور گشت زنار
هوش مصنوعی: بدن من از خارها آزاد شد و او به گل دل من افتاد. نور او به من پیوست و از بند رهایی یافتم.
بوصل آن بت گلرخ کجا روا نبودگلی بهیچ بهار و بتی بهیچ دیار
هوش مصنوعی: دیدار آن معشوق زیبا هرگز در هیچ بهاری ممکن نیست، و هیچ مجسمه یا محبوب دیگری در هیچ سرزمینی وجود ندارد که بتواند با او مقایسه شود.
مقام من بدی اندر ز بوی او چو بهشتبساط من بدی اندر ز روی او چو بهار
هوش مصنوعی: موقعیت من به خاطر عطر او مانند بهشت است و شرایط من به خاطر چهره او همچون بهار میباشد.
نثار مشگ ز زلفین او کنم چندانکه در فراقش کردم ز دیده در نثار
هوش مصنوعی: من تا آنجا که در غیابش اشک ریختهام، برای موهای خوشبوی او همچنین نثار میکنم.
کنار من شده از روی او چو لاله و گلکه در جدائی کردم ز آب دیده کنار
هوش مصنوعی: در کنار من به خاطر محبوبم مانند لاله و گل است، که در جدایی از او اشک میریزم و کنار میزنم.
سرای من شده از روی او چو لاله ستانکنار من شده از موی او چو سنبل زار
هوش مصنوعی: خانهام به خاطر زیبایی او مانند باغی پر از لاله شده و در کنار من، به واسطه موهای او، به زار سنبل تبدیل گشته است.
بسی چشیدم درد و بسی کشیدم غمبباده غم بکسارم ز دست باده گسار
هوش مصنوعی: من بارها درد و غم را تجربه کردهام و حالا با شراب غم میخواهم از دست این غم خلاص شوم و آرامش بیابم.
بتی بروشنی مهر و دلستانی ماهمهی بتیزی نار و بگونه گلنار
هوش مصنوعی: یک بت زیبای روشن و دلربا مانند ماه است که در شور و حال خود همچون گل ناردان درخشان و جذاب میدرخشد.
چه مهر مهری کورا بود نشاط فروغچه نار ناری کورا بود سرور شرار
هوش مصنوعی: هزاران شادی و روشنایی در دل تاریکی و غمی که بر زندگی انسانها سایه افکنده وجود دارد. به عبارتی دیگر، در اوج سختیها و ناراحتیها همواره نشانههایی از شادابی و امید وجود دارد که به زندگی حرکت و انگیزه میبخشد.
جهان گرفته غبارش بروزگار ولیکبساعتی نگرد خلق را بطبع غبار
هوش مصنوعی: دنیا غبارآلود است و زمانه همینطور، اما در یک لحظه میتوان دید که مردم به طور طبیعی با این غبار سازگار میشوند.
بسی نیابد میخواره کام خویش چنانکه یافت شاه بتدبیر میر گیتی دار
هوش مصنوعی: می‌گوید که هر کس که در پی لذتها و خوشیها باشد، نمیتواند همیشه به آرزوهایش برسد و به اندازهای که شاه با تدبیر و عقل خود، به هدفها و خواستههایش میرسد، آن‌ها نمیتوانند به خوشی و آرزوهایشان دست یابند.
خدایگان جهان بوالخلیل جعفر کوبزهد و تقوی باشد چو جعفر طیار
هوش مصنوعی: خداوند بزرگ به این بوالخلیل (جعفر) عطا کرده است که در زهد و تقوا همچون جعفر طیار باشد.
بمهرش اندر شادی بکینش اندر غمبصلحش اندر منبر بجنگش اندر دار
هوش مصنوعی: با محبت و مهربانیاش در خوشی، با اندوهش در غم، با صلحش در منبر، و با جنگش در دار.
ز تخت تا بود او هیچکس نیابد بختز ملک تا بود او هیچکس نیابد بار
هوش مصنوعی: تا زمانی که او بر تخت نشسته است، هیچکس به شانس و بختی دست نخواهد یافت و تا زمانی که او در مقام سلطنت است، هیچکس نمیتواند به مقامات و قدرت دست پیدا کند.
بگاه داد چنان راست کردکار جهانچنانکه هیچکس از هیچکس ندید آزار
هوش مصنوعی: در زمان قضاوت و انصاف، همه چیز به درستی و عدالت پیش میرود به گونهای که هیچکس از دیگری آزاری نمیبیند.
ز رنج ناز پدید آورد ز غم شادیز درد دارو پیدا کند ز دود شرار
هوش مصنوعی: از سختی و رنج، ناز و زیبایی به وجود میآید، از دل غم، شادی ظهور می‌کند، از درد، درمان حاصل می‌شود و از دود آتش، روشنایی ایجاد میگردد.
چنانکه با همه آفاق راست دارد دلبداشت راست همه کارش ایزد دادار
هوش مصنوعی: دل انسان زمانی به آرامش میرسد که با تمامی جهان در هماهنگی باشد و در این راستا، خداوند همه امور او را سامان میدهد و هدایت می‌کند.
جهان و خلق بزنهار میسپرد ولیکدرم نیابد نزدیک دست او زنهار
هوش مصنوعی: دنیا و مردم را به ضامن سپرد، اما او به هیچ وجه دسترسی به مال و ثروت ندارد.
از آن شده است گرامی بنزد خلق که هستثنا گرامی نزدیک او و خواسته خوار
هوش مصنوعی: مردمی که نزدشان ارزشمند شده، به خاطر این است که ستایش و احترام نزد او بسیار ارزشمند است، در حالی که خواستههای کوچک و کم اهمیت در نزد او بیارزش به حساب میآیند.
شود ز مهرش چون نوش زهر زود گزایشود ز کینش چون زهر نوش زود گوار
هوش مصنوعی: عشق او گاهی میتواند آدم را همچون زهر به تنگنا کشاند و سریعاً عذابآور باشد، اما گاهی دیگر، این عشق به اندازهای شیرین و خوشایند است که انسان را به آرامش و لذت میرساند.
بفضل هست تمام و بعقل هست تمامبتیغ هست سوار و بکلک هست سوار
هوش مصنوعی: به برکت و نعمت الهی، همه چیز به کمال رسیده است. با خرد و اندیشه درست، در میدان زندگی پیشرفت کرده و با قدرت و عزمی راسخ، بر مشکلات غلبه کردهایم.
چو مصطفی است بخلق و چو مرتضی است بخلقامیر مملان او را چو حیدار کرار
هوش مصنوعی: همچون پیامبر گرامی در میان مردم، و چون علی مرتضی در میان آن‌ها، او (امیرالمؤمنین) نیز مانند حیدر کرار (علی) است.
بمهر جوئی دارد همیشه مهر نمایبکینه جوئی دارد همیشه کینه گذار
هوش مصنوعی: کسی که محبت را جستجو می‌کند، همواره در جستجوی محبت و دوستی است، اما کسی که کینه را دنبال می‌کند، همیشه در پی کینهورزی و دشمنی خواهد بود.
همیشه دشمن شان پست باد و دوست بلندهمیشه ناصح شان شاد باد و حاسد خوار
هوش مصنوعی: همواره برای دشمنانشان سرنوشتی بد و حقیر باشد و دوستانشان در اوج و عزت باقی بمانند. همچنین امیدواریم که نصیحتکنندگانشان خوشحال و راضی باشند و دشمنانشان هم در ناامیدی و خوارگی به سر ببرند.
بخرمی بگذارند هر دو میر که هستمدامشان خرد آموزگار و ایزد یار
هوش مصنوعی: اگر هر دو معلم و خداوند همواره در کنار ما میماندند، ما را به خرد و دانش هدایت میکردند.
جهان مساعد و گردون مطیع و بخت قرینخدای پشت و خداوند بوالفوارس یار
هوش مصنوعی: دنیا در کنار ما و آسمان در خدمت ماست و شانس و اقبال نیز همراه ماست. خداوند بزرگ و یار ما در این مسیر است.
نه روز کوشش او را پدید هست قیاسنه روز بخشش او را پدید هست شمار
هوش مصنوعی: نه میتوان به زحمت و تلاش او اندازهای داد و نه میتوان تعداد بخششهای او را مشخص کرد.
بدست ابر مثال و بتیغ صاعقه فعلبه رأی شهر گشای و به تیر شیر شکار
هوش مصنوعی: ابر مانند یک مجسمه بیتحرک است و با ضربههای برق، عمل می‌کند. تو به دلخواه خود، شهری را باز میگشایی و با تیر و کمان، شیر را شکار میکنی.
اگر بیابد خشمش چو کاه گردد کوهوگر ببیند خشتش چو مور گردد مار
هوش مصنوعی: اگر خشم او را درک کند، آن خشم به شکل یک کوه بزرگ در میآید و اگر او ناراحتیاش را مشاهده کند، آن ناراحتی به کوچکی یک مورچه تبدیل می‌شود.
هر آن کسی که مر او را بدشمنی نگردشود بچشمش مژگان چو تافته مسمار
هوش مصنوعی: هر کسی که با دیگران دشمنی نکند، در نگاهش زیبایی و نرمی میدرخشد، همانطور که مژهها درخشان و لطیف هستند.
از آن گذشت بقدر از همه ملوک زمینکجا ندارد نزدیک او درم مقدار
هوش مصنوعی: همه پادشاهان دنیا نتوانند به اندازه او حتی یک درهم نزدیک شوند.
بمرد میش و بمردیش هرکسی خوشنودبراستیش و برادیش کرده خلق اقرار
هوش مصنوعی: هر کسی که به دوستی و برادری این مرد و مهربانیاش راضی باشد، دیگران نیز به خوبیهای او گواهی میدهند.
نه جفت اوست بمردانگی کس از عالمنه یار اوست بفرزانگی کس از دیار
هوش مصنوعی: نه در مردانگی کسی همتایی دارد و نه در برتری کسی به او نزدیک است.
چو شب کند بمعادی به رای عالی روزچو گل کند بولی برد و کف کافی خار
هوش مصنوعی: زمانی که شب به پایان میرسد و روز با نظر بلند و بزرگ خود نمایان می‌شود، مانند گلی شکوفا می‌شود و با قدرت کافی، خوشبختی و رونق میآورد.
همیشه تا بدمد گل بنوبهار بباغهمیشه تا بکفد نار در خزان بر بار
هوش مصنوعی: با شروع بهار، همیشه در باغ گلها میشکفند و در فصل خزان، میوهها به دست میآیند.
رخان ناصح ایشان دمیده باد چو گلدو چشم حاسد ایشان کفیده باد چو نار
هوش مصنوعی: چهره نیکو و زیبا آن‌ها مانند گل است و چشمان حسودان نسبت به آن‌ها مانند آتش سیاه و سوخته است.
خجسته باد ابر شاه نوجوان گیتیمخالفانش خوار و معاندانش زار
هوش مصنوعی: با خوشحالی میگویم که ابر جوان و نیرومند بر آسمان جهان، در برابر دشمنانش با قدرت ایستاده و آن‌ها را در وضعیت بدی قرار داده است.
عزیز باد چو دینار و دین بخاص و بعامکز او برآید دین و فزون شود دینار
هوش مصنوعی: دوستی و محبت چون سکهای ارزشمند است که نه تنها خود به خود مهم است، بلکه باعث افزایش خوبیها و دین در جامعه می‌شود.