شمارهٔ ۴۸
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف مزینیه، جایی که جمال و هنر انسان به دانش وابسته است، می‌پردازد. شاعر مزینیه را به سیمرغی تشبیه می‌کند که دارای ویژگی‌های عالی و فرزندان برگزیده‌ای است. او بر این نکته تأکید دارد که انسانیت انسان از شناخت و دانش او ناشی می‌شود و برتری انسان بر حیوانات به همین معرفت است.
شاعر به اهمیت علم و دانش اشاره کرده و معتقد است کسی که از علم بهره‌مند است به گنج‌های دنیوی نیاز ندارد. او وزیر علوم را فضیلت‌مند و توانا معرفی کرده و به نقش مهم پدر ملت، خسرو ملک، و عدالت او در جامعه اشاره می‌کند. همچنین به مدیر مدرسه به عنوان یک فرشته نوری اشاره می‌کند که به پیشرفت دانش کمک می‌کند.
شاعر با امید به تقویت علم و دانش در سایه حمایت پادشاه و دعا برای او، بر ادامه این مسیر تأکید می‌کند و خواستار حفظ عدالت و رونق در جامعه است.
مزینیه، کنون رونقی دیگر داردکه از سعادت اولاد خود خبر دارد
هوش مصنوعی: مزینیه اکنون حال و هوای متفاوتی پیدا کرده است، زیرا از خوشبختی و آینده فرزندانش مطلع شده است.
مزینیه چو سیمرغ عنبرین پر و بالهزار بیضه زرین بزیر پر دارد
هوش مصنوعی: مزینیه، پرندهای است شبیه به سیمرغ که با پر و بال طلایی خود، هزاران تخم زرین را زیر چهرهاش پنهان کرده است.
مزینیه ز دوشیزگان خود چو سپهرسهیل و مشتری و زهره و قمر دارد
هوش مصنوعی: دوست من، مانند آسمان زیبا و ستارههای درخشان است که از دوشیزگان خود میدرخشد و زیبایی آنها را به تصویر میکشد.
مزینیه بود بیشه ای که اندر ویغزال ماده فزونی ز شیر نر دارد
هوش مصنوعی: در این جنگل، جایی وجود دارد که در آن، غزالهای ماده بیشتر از شیرهای نر هستند.
جمال و زینت انسان بدانش است و هنرکه آدمی شرف از دانش و هنر دارد
هوش مصنوعی: زیبایی و جذابیت انسان به دانش و هنر او وابسته است، چرا که انسان به واسطه دانش و هنر دارای ارزش و مقام والایی است.
تفاوت بشر از جانور بمعرفت استجز این چه فخر و فضیلت به جانور دارد
هوش مصنوعی: تفاوت انسان با حیوان در شناخت و آگاهی اوست؛ جز این، چه افتخار و برتری دیگری بر حیوانات وجود دارد؟
کسی که گنج درون آکند بگوهر علمچه احتیاج به گنجینه گهر دارد
هوش مصنوعی: کسی که از دانش و علم بهره‌مند است و در دل خود بهاندازه کافی گنجینهای از معرفت دارد، دیگر نیازی به ثروتهای مادی و گنجینههای ظاهری ندارد.
کسیکه نقد معارف به دل ذخیره کندچه اعتنا به در و لعل و سیم و زر دارد
هوش مصنوعی: کسی که دانش و آگاهی را در دل خود ذخیره کرده است، به جواهرات و ثروتهای مادی اهمیتی نمیدهد.
پزشک علم برای مریض جهل اینجابسی مفرج و معجون و گلشکر دارد
هوش مصنوعی: پزشک به علم و دانش خود، برای بیمارانی که ناآگاه هستند، در این جا داروها و درمانهای زیادی دارد که میتواند به آنها کمک کند.
فرشته ایست موکل در این سرا که مدامخدای جل جلاله بر او نظر دارد
هوش مصنوعی: در این مکان، فرشتهای مسئولیت دارد که همیشه مورد توجه و نظارت خداوند بزرگ قرار میگیرد.
از آن قبل نظر حق بر این فرشته بودکه این فرشته نظر بر رخ بشر دارد
هوش مصنوعی: پیش از اینکه فرشته به انسان نگاه کند، خداوند ابتدا به این فرشته نظر کرد و توجهش را جلب کرد.
چو آن فرشته اردیبهشت و فروردینکه لاله را، ز نم ابر و ژاله تر دارد
هوش مصنوعی: مانند فرشتهای که فصلهای بهار را به ارمغان میآورد و به لالهها زندگی و سرسبزی میبخشد، با باران و رطوبت، جانی تازه میدهد.
مدیر مدرسه ماست آن فرشته نورکه شاخ معرفت از همتش ثمر دارد
هوش مصنوعی: مدیر مدرسه ما مانند یک فرشته است که دانش و معرفت را با تلاش و اراده خود به بار میآورد.
بزیر سایه اقبال شهریار جواننسیم عدل در این بوستان گذر دارد
هوش مصنوعی: در زیر سایه خوشبختی پادشاه جوان، نسیم عدالت در این باغ به نرمی میوزد.
براستی پدر ملت است خسرو ملکخوشا بحال کسی کاینچنین پدر دارد
هوش مصنوعی: پدر ملت، خسرو، حاکم نیکو و خوشبخت است. خوشا به حال آن کسی که چنین پدری دارد.
شبی که در کنف عدل او بخواب رویمهزار مژده بما قاصد سحر دارد
هوش مصنوعی: اگر شبی در آغوش رحمت و عدالت او بخوابیم، هزاران بشارت به ما در انتظار خواهد بود.
ز فضل و مکرمت این ملک وزیر علومطراز علم ز دادار دادگر دارد
هوش مصنوعی: این کشور به برکت فضا و کرامت وزیر علوم خود، به استانداردهای علمی بالایی دست یافته است که ناشی از رحم و فخر خدایی است.
خدایگان معارف مهین حکیم الملککه روح مملکت از علم بهره ور دارد
هوش مصنوعی: خداوند بزرگ و صاحبنظر، که دانایی و دانش کشور به وجود او زنده است و از علم بهره‌مند میباشد.
زمانه نقش بر آب است و این ستوده وزیرز عزم ثابت خود نقش بر حجر دارد
هوش مصنوعی: دنیا مانند آبی است که نقشها و شکلهایش زود از بین میروند، اما این وزیر که ستوده است، با اراده محکم و ثابت خود، اثری ماندگار و پایدار به جا میگذارد.
بنات مدرسه آسوده از بنات الدهربنات نعش صفت بر فلک مقر دارد
هوش مصنوعی: دختران مدرسه در آرامش و آسایش به سر میبرند، در حالی که دختران زمانه، همچون نعش (کسانی که مردهاند)، به سوی آسمان رفته و به مقام بلندی رسیدهاند.
شهامها ملکا خسروا خداوندایکی حدیث بیار تو مختصر دارد
هوش مصنوعی: ای خداوند، تو را سوگند میدهم که یکی از داستانهای پادشاهان و خسروان را برای ما بیاوری که در آن نکتهای روشن و خلاصهای مفید باشد.
بکارخانه باری نگر که در صنعتدرودگر نه و کار درودگر دارد
هوش مصنوعی: به کارخانهای نگاه کن که در آن صنعتگری مشغول به کار است و به کار او توجه کن.
ترا مربی این ملک کرده از پی آنکه ملک راز وجود تو مفتخر دارد
هوش مصنوعی: تو را به عنوان مربی و نگهبان این سرزمین قرار دادهاند تا به خاطر این که وجود تو باعث افتخار این ملک است.
بحفظ قائمه عرش دولت تو نظرامام قائم و سلطان منتظر دارد
هوش مصنوعی: برای حمایت از پایههای سلطنت تو، امام قائم و پادشاه منتظر به تو چشم دوختهاند.
دعا کنیم ترا چون دعای خلق بشاهبویژه از دو لب بیگنه اثر دارد
هوش مصنوعی: دعا کنیم برای تو مانند دعای مردم، بهویژه اینکه دعای بیگناهی از دو لب بسیار مؤثر است.
چنانکه ملک جهانرا خدا بدست تو دادعدوی جاه ترا از میانه بردارد
هوش مصنوعی: خداوند به تو قدرتی بخشیده است تا بر زمین و زمان فرمانروایی کنی و دشمنی که باعث ننگ توست، از میان بردارد.