شمارهٔ ۶۰
هوش مصنوعی: این شعر درباره اهمیت وجود یک وزیر دانشمند و دانا برای یک پادشاه است. شاعر به ویژگی‌های یک حاکم خوب اشاره می‌کند که باید سخاوت، اصالت، عدالت و داشتن وزیری عالم را در خود داشته باشد. او بر این باور است که یک وزیر آگاه به رفاه و آسایش رعیت اهمیت می‌دهد و از این طریق، دل شاه را شاد می‌کند. شاعر در ادامه به حوادث و چالش‌های زمانه اشاره می‌کند که این وزیر دلسوز با تلاش و تدبیر خود به اصلاح امور پرداخته است. او می‌گوید که کارهای خوب وزیر همچون معجزه است و خواهان این است که در سایه لطف و علم او، خوشی و سعادت به جامعه بازگردد. در نهایت، شاعر از مقام وزیر و تاثیری که بر ممالک دارد، با ستایش یاد می‌کند و به او ادای احترام می‌کند.
چو شاه دانا دارد وزیر دانشمندسر ستاره و ماه آیدش بخم کمند
هوش مصنوعی: وقتی که یک شاه خردمند وزیر دانایی داشته باشد، به راحتی میتواند به اهداف بلند و بزرگ خود دست یابد.
چو طغرلیست ملک، کش وزیر بال و پرستهمی بپرداز این پر بر آسمان بلند
هوش مصنوعی: زمانی که ملک به مانند عقابی قدرتمند باشد، وزیرش همواره در تلاش است که او را به اوج آسمان ببرد و بر تواناییهای او بیفزاید.
من اینکلام بتحقیق و تجربت رانموگر نداری باور بتاج شه سوگند
هوش مصنوعی: من این سخن را به یقین و تجربه خود میگویم و اگر به آن ایمان نداری، به تاج شاه سوگند میزنم.
که چار چیز ملک را بملک چیره کندهمش بدارد دور از هزار گونه گزند
هوش مصنوعی: چهار چیز است که میتواند سلطنت را به قدرت برساند و از آسیبهای گوناگون دور نگهدارد.
یکی سخاوت طبع و دوم اصالت رایسوم عدالت و چهارم وزیر دانشمند
هوش مصنوعی: در اینجا به چهار ویژگی مهم اشاره شده است: اول، روح سخاوت و generosity فرد، دوم، اصالت و اصولی بودن او، سوم، داشتن حس عدالت و انصاف، و چهارم، وجود یک مشاور با دانش و آگاهی بالا.
ز فرشاه جوان ای درخت ملک ببالبروی صدر اجل ایعروس بخت بخند
هوش مصنوعی: از جوانی و شادابی خود بهره ببر و مانند درختی باش که در کنار سرنوشت بزرگ و خوشبختی میروید و میخندد.
چنین وزیر بگیتی نیامدست کز اودل رعیت شاد است و جان شه خرسند
هوش مصنوعی: هیچ وزیری در دنیا پیدا نشده که هم دل مردم را شاد کند و هم جان پادشاه را خرسند سازد.
نه با ملکشه بود اینچنین نظام الملکنه یافت محمود این فرز خواجه میمند
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره شده که نه تنها لایق بودن و ویژگی‌های خاص داشتن باعث ایجاد نظام و سلطنت میشود بلکه باید شرایط و محیط نیز نقش داشته باشند. همچنین اشاره شده که محمود، به عنوان سلطانی بزرگ، به آسانی نمیتواند به اهدافش برسد چنانچه شرایط مساعد نباشد. این معنا نشان می‌دهد که در دنیای سیاست و حکومت، عوامل زیادی دخیل هستند و تنها شایستگی فردی کافی نیست.
جهانیان همه فرزند و پادشه پدر استاتابک راد استاد اینهمه فرزند
هوش مصنوعی: تمامی مردم جهان به نوعی فرزند و نسل پادشاه بزرگ هستند و استاد این فرزندان، اتابک راد است.
زمانه پند نیوشد ز رای فرخ ویچنانکه شاگرد از اوستاد گیرد پند
هوش مصنوعی: زمانه به حرفهای حکیمانه و خوب گوش نمیدهد، درست مانند این که شاگرد از استاد خود یاد نمیگیرد.
خدای داند کز بهر راحت دل شهز راحت تن و ترویح روح دل برکند
هوش مصنوعی: خداوند میداند که برای آرامش دل، پادشاه از آسایش بدن و راحتی روح خود میگذرد.
از آن زمان که قضا فلک امن و راحت رابچار موجه طوفان و اضطراب افکند
هوش مصنوعی: از آن زمان که سرنوشت و تقدیر، آرامش را به طوفان و بیقراری تبدیل کرد.
خدایگان پی اصلاح کار ملک شتافتاگرچه داشت دلی از غم زمانه نژند
هوش مصنوعی: خداوندگار برای بهبود امور کشور به تلاش افتاد، هرچند دلش از غم و اندوه دوران به درد آمده بود.
در این حوادث هفتاد و اند روز بودکه دیده بسته ز دیدار خانه و فرزند
هوش مصنوعی: در این ماجراها، بیش از هفتاد روز گذشت که چشمانم از دیدن خانه و فرزندانم بسته مانده بود.
همی نگشتی آسایشش بدل مطلوبهمی نبودی آرامشش بطبع پسند
هوش مصنوعی: تو همواره در جستجوی آرامش او بودی، اما هیچگاه نتوانستی او را به آسایش برسانی و آرامش طبع او را به دست آوری.
شکست قلبش با راحت و فرح پیمانگسست جانش از لذت و طرب پیوند
هوش مصنوعی: دل او از خوشحالی و آرامش جدا شد و روحش از لذت و شادی بینصیب ماند.
گرفت حنظل در ساغرش مقام شکرنمود خارا در بسترش بسان پرند
هوش مصنوعی: حنظل در ظرفش جای شکر را گرفت و خارا در بسترش مانند پرندهای شد.
گهی ز لعل گهربار در غلطان بیختگهی ز خامه بکافور مشک بپراکند
هوش مصنوعی: گاهی از لعل گرانبهایش قطرهای میریزد و گاهی از قلمش بوی خوش عطر مشک را در فضا پخش می‌کند.
ز باژو ساو بکاهید و در مقابل آندل رعیت با مهر شهریار آکند
هوش مصنوعی: از مالیاتها کم کنید و به جای آن دلهای مردم را با محبت و مهربانی پادشاه پر کنید.
چنان ز لوح جهان شست نقش فکرت بدکه شست آیت فرقان صحیفه پازند
هوش مصنوعی: به گونهای که اندیشهام از دنیای مادی پاک و منقوش شد، آیات قرآن نیز در صحیفههای آسمانی به وضوح نمایان گردید.
ز عزم او بخروشند روزگار و قدرز حلم او بستوهند قارن و الوند
هوش مصنوعی: به خاطر اراده او، روزگار به جنب و جوش میآید و از آرامش و حلم او، قارن و الوند (دو کوه مشهور) به ستوه میآیند.
سزد که بر رخش از بهر دفع عین کمالز مهر سوزد در مجمر سپهر سپند
هوش مصنوعی: شایسته است که برای حفظ زیبایی و کمال، از شعله عشق در آسمان به او به خوبی توجه شود.
مآثرش همه الحق چو معجزاتستیولیک رایش مر، وحی را بود مانند
هوش مصنوعی: تمامی آثار او الحق مانند معجزات است، اما رای او همچون وحی است.
خدایگانا صیدی چو من ذلیل و زبونکجا رود که نیفتد ترا بخم کمند
هوش مصنوعی: خدایا، من مانند یک شکار شده و زبون، کجا میتوانم بروم که در دام تو گرفتار نشوم؟
بر آستانت مانند خاک پست شدمبدام امید که گردم قرین بخت بلند
هوش مصنوعی: در برابر درگاه تو، همچون خاک فروتن شدم، به امید آن که روزی همسفر بختی بلند و نیکو شوم.
بنعمت تو که از خدمتت نپوشم چشمورم ببری با تیغ تیز بند از بند
هوش مصنوعی: به خاطر لطف تو، هرگز از خدمت به تو چشم نمیپوشم، حتی اگر با تیغ تیز، بندهای مرا پاره کنی.
الا چو از پی خرداد ماه تیر آیدچنانکه از پی بهمن همی بود اسفند
هوش مصنوعی: به دنبال خرداد ماه، تیرماه که به آن میرسد مانند آن است که پس از بهمن، اسفند میآید.
ستاره سجده کند مر ترا بخاک قدمهلال بوسه زند مر ترا بنعل سمند
هوش مصنوعی: ستارهها به خاطر تو به خاک پای تو سجده میکنند و هلال ماه به پای تو بوسه میزند.