شمارهٔ ۱ - شادروان شاپور
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر، شب زیبایی را در شادروان شاپور توصیف می‌کند که در کنار چشمه‌ای، درختی بزرگ و زیبا با گل‌هایی خوشبو و بلبلی در حال آواز خواندن وجود دارد. او از زیبایی‌های طبیعت مست و شاد میشود و دمی در کنار یار نازنینش قرار می‌گیرد. در حالی که در حال نوشیدن شراب و لذت بردن از عشق است، ناگهان صدای ناله‌ای را می‌شنود که او را به فکر می‌برد. این ناله از درختی است که او را از زیبایی اطرافش منحرف می‌سازد و به قصه‌ای تاریخی از شاپور و پیروزی‌های او در جنگ‌ها اشاره می‌کند.
شاعر داستانی از فتح قسطنطنیه توسط شاپور و ویرانی‌هایی که در این راه به وجود آمده را بازگو می‌کند. اما پس از آن، شاپور به ایران بازمی‌گردد و به آبادانی و بازسازی این سرزمین می‌پردازد. شاعر به درختی که به او هدیه شده و ریش‌دار بودنش در این خاک اشاره می‌کند و به زیبایی و عظمت این مکان می‌نگرد، هر چند همواره از مشکلات و ناملایمات زندگی نیز غم‌زده و نگران است. با وجود این، او خود را متعلق به این سرزمین می‌داند و به ریشه‌هایش افتخار می‌کند.
شبی با گل‌عذاری مست و مخمورگذر کردم به شادروان شاپور
هوش مصنوعی: شبی در حال مستی و سرخوشی با زیبای گل‌عذاری گذر کردم به خیابان شادروان شاپور.
کنار چشمه‌ای دیدم در آن کاخدرختی برزده بر آسمان شاخ
هوش مصنوعی: در کنار چشمه‌ای، درون کاخی، درختی بلند و سرسبز را دیدم که به آسمان رفته است.
به هر شاخش گلی خوشبوی و خوش‌رنگبه هر گل بلبلی در ساز و آهنگ
هوش مصنوعی: در هر شاخهای گلهای زیبا و خوشبو وجود دارد و هر گل بلبلی دارد که با صدای دلانگیز خود میخواند و آهنگ می‌سازد.
درون چشمه عکس ماه و پروینپراکنده گهر بر دیبهٔ چین
هوش مصنوعی: درون چشمه، تصویر ماه و ستاره پروین به وضوح نمایان است، که مانند جواهراتی بر روی پارچهای نرم و زیبا میدرخشد.
همی غلتید عکس مه به هر سوز چوگان هوا در آب چون گو
هوش مصنوعی: عکس ماه در آب به هر سمتی میچرخد و به نظر میرسد که با چرخش تیری در هوا در حال حرکت است، مانند یک گل که در آب به سمتهای مختلف میرود.
مرا از این تماشا شد دل از دستز بانگ مرغ و بوی گل شدم مست
هوش مصنوعی: من به خاطر تماشای زیباییها و صدای پرنده و عطر گل، دلم را باختم و شگفتزده شدم.
گرفتم دست یار نازنین راز روی عجز بوسیدم زمین را
هوش مصنوعی: دست دوست عزیزم را به نشانه ناتوانی گرفتم و زمین را بوسیدم.
که در این سایه لختی گسترد رختنشنید چون گل اندر زمردین تخت
هوش مصنوعی: در این سایه، لحظهای دراز کشیدهام و نغمهای نشنیدهام مانند گلی که روی تختی از زمرد قرار دارد.
گهی نو شد قدح، گاهی دهد میشود او از قدح مست و من از وی
هوش مصنوعی: گاهی جام شراب تازه است و گاهی مستی به من دست میدهد. در این حال، من از شراب مست میشوم و او هم از من مست میشود.
نگارم همچو گل زین گفته بشگفتتقاضای مرا از دل پذیرفت
هوش مصنوعی: عزیزم مانند گلی است که از این حرف شگفت زده شد و درخواست من را با تمام وجود پذیرفت.
به روی آن چمن با هم نشستیمبه زنجیر محبت عهد بستیم
هوش مصنوعی: در کنار آن چمن نشستیم و با محبت و دوستي قول و قرار گذاشتیم.
زدم جامی و دادم ساتگینیکشیدم ناز حسن نازنینی
هوش مصنوعی: من جامی نوشیدم و با شادی و سرور، به زیبایی معشوقم دل بستم و از ناز او لذت بردم.
شده هوش از سر و رفته دل از دستدل از دلدار یغما سر ز می مست
هوش مصنوعی: به دلیل عشق و شوق به معشوق، تمام هوش و حواسم را از دست دادهام و دل نیز از دست رفته است. دل به سرقت رفته از معشوق، با شادمانی و مستی به مزمزه می‌پردازد.
به ناگه ناله‌ای آمد به گوشمکه از سر برد یکسر عقل و هوشم
هوش مصنوعی: ناگهان صدای ناله‌ای به گوشم رسید که تمام عقل و هوشم را از سرم برد.
تو گفتی خسته‌ای را دست دشمنخلاند خار در دل تیر در تن
هوش مصنوعی: تو گفتی که خسته‌ای را دشمن به زخمهایش آزرده و در دلش غم و رنجی عمیق نشسته است.
نظر کردم به هر سوی اندر آن دشتندیدم هیچ کس در باغ و گلگشت
هوش مصنوعی: به هر طرفی که نگاه کردم در آن دشت، هیچکس را در باغ و گلزار ندیدم.
ندانستم که این سوز از کجا بودبرآمد از کدامین آتش این دود
هوش مصنوعی: نمیدانستم که این درد و سوز از کجا نشأت گرفته و این دود از کدام آتش بلند شده است.
شدم آشفته و دیوانه از هولدمیدم هر زمان بر خویش لاحول
هوش مصنوعی: از ترس و اضطراب درونم به شدت به هم ریخته و دیوانهوار شدهام و در هر لحظه به خودم میگویم که هیچ چارهای ندارم.
دگر بار آمدم آن ناله در گوشچنان کز خویشتن کردم فراموش
هوش مصنوعی: دوباره به یاد آن ناله افتادم، چنان که خودم را از یاد بردم.
نگارم گفت کاین سوز از درخت استدرخت سبز مانا تیره بخت است
هوش مصنوعی: محبوبم گفت که این سوز و درد از درختی میآید که هنوز سبز و سرزنده است، اما سرنوشتش بد و تیره است.
چو این گفت آن پری بر پا ستادمبر آن آهنگ سوزان گوش دادم
هوش مصنوعی: وقتی این حرف را آن پری گفت، من به پا برخاستم و به آن نغمهی دلانگیز گوش سپردم.
یقینم شد از آن لحن شرربارکه آید از درخت آن نالهٔ زار
هوش مصنوعی: من بهطور یقین دریافتم که صدای غمانگیزی که از درخت میآید، از لحن تلخ و شعلهورش نشأت می‌گیرد.
بدو گفتم که ای شاخ برومندمرا آه تو آتش در دل افکند
هوش مصنوعی: به او گفتم، ای درخت بلند و قوی، آه تو در دلم آتش به وجود آورد.
به جای آنکه همچون سرو بالیچرا چون استن حنانه نالی
هوش مصنوعی: به جای آنکه مانند درخت سرو بلندی باشی، چرا مانند شتر مرغی که در چالهای افتاده عزا و نالۀ بیهوده میکنی؟
درخت بیزبان چون نخلهٔ طورسخنگو شد به شادروان شاپور
هوش مصنوعی: درختی که زبان و کلام ندارد، مانند نخل کوه طور سخن گفت و با شادروان شاپور لب به گفتگو گشود.
بگفتا قصهٔ من بس دراز استیکی بشنو گرت سودای راز است
هوش مصنوعی: او گفت داستان من بسیار طولانی است، اگر بخواهی، بشنو که رازهایی در آن نهفته است.
یقین دانم شنیدستی که شاپوربه روم آمد ز ایران از رهی دور
هوش مصنوعی: مطمئن هستم که شنیدهای که شاپور از ایران، از مسیری دور به روم رفت.
به روی مردم آن ملک دربستپس تسخیر قسطنطین کمر بست
هوش مصنوعی: مردم آن سرزمین به طور کامل در اختیار قرار گرفتند، سپس برای فتح قسطنطنیه آماده شدند و عزم خود را جزم کردند.
به قیصر از هجومش تنگ شد کارکه با آن شه نبودش باب پیکار
هوش مصنوعی: به دلیل حمله دشمن، کار قیصر به تنگنا رسیده است، زیرا او با آن پادشاه جنگ نمیتواند کند.
به ناگه مرغ زیرک رفت دربندقضا شاپور را در چنبر افکند
هوش مصنوعی: ناگهان پرندهی زیرک به دام سرنوشت افتاد و شاپور را در چنگ خود گرفت.
ادب را پوست از تن برکشیدندتن شه را به چرم اندر کشیدند
هوش مصنوعی: آداب و قوانین اجتماعی را از وجود انسان جدا کردند و در عوض، رفتار و جسم او را با چرم و ظاهری محکمتر پوشاندند.
درون شد شاه ما چون مغز در پوستفرو شد تیر دشمن در دل دوست
هوش مصنوعی: شاه ما مثل مغزی که درون پوست قرار دارد، به دل دشمن وارد شد و مانند تیری که در دل دوست فرو میرود.
به ایران راند قیصر لشکر خویشکه از دشمن ستاند کیفر خویش
هوش مصنوعی: قیصر به ایران لشکرش را فرستاد تا از دشمنان انتقام بگیرد.
به هرجا یافت آبادی در ایرانزد آتش کند از بن کرد ویران
هوش مصنوعی: در هر کجا که در ایران دلیلی برای آبادانی وجود داشت، آنجا را به آتش کشید و از ریشه ویران کرد.
ز بن بر کند هر جا بد درختیبه دار آویخت هر جا شوربختی
هوش مصنوعی: هر درختی که بد باشد، از ریشهاش کنده میشود و هر جا که بدبختی باشد، باید به دار آویخته شود.
پراکندند مسکینان ز مسکنزدند آتش کریمان را به خرمن
هوش مصنوعی: بیخانمانها را از خانههایشان پراکنده کردند و آتش دلسوزان را به کشتزارشان زدند.
ولی زآنجا که در این راه باریکبود روز ستم کوتاه و تاریک
هوش مصنوعی: اما از آنجا که این مسیر تنگ و دشوار بود، روز ظلم و ستم نیز کوتاه و تاریک است.
بسی نگذشت کایزد جل شانهزدود از چهر ایران رنگ اندوه
هوش مصنوعی: مدت زیادی نگذشت که خداوند رخسار ایران را از غم و اندوه پاک کرد.
برون آمد ز چرم گا و شاپوربه ایران زد علم پیروز و منصور
هوش مصنوعی: از چرم گا و شاپور خارج شد و پرچم پیروزی و قدرت را در ایران بر افراشت.
به خاک رودبار آمد شبانگاهوز آنجا سوی ششتر شد ز بیراه
هوش مصنوعی: در شب، چوپانی به منطقه رودبار میرسد و از آنجا بدون راه مشخصی به سمت ششتر حرکت می‌کند.
شبیخون زد به لشکرگاه قیصرتکاور راند در خرگاه قیصر
هوش مصنوعی: یکی از دلاوران به ناگهان به اردوگاه قیصر حمله کرد و به سرعت به مرکز فرماندهی او نفوذ کرد.
شکارش کرد و بستش دست و بازوستم با کیفر آمد هم ترازو
هوش مصنوعی: او را گرفتار کرد و دست و پایش را بست، هنوز هم ستمی که در حقش روا شده، به اندازهی عذابش خواهد بود.
سپس امر آمد از دربار شاپورکه معمار آوردند از روم و مزدور
هوش مصنوعی: بعد از آن، دستوری از دربار شاپور صادر شد که معمارانی از روم بیایند و همچنین کارگران را نیز به خدمت بگیرند.
ز آب روم و خاک روم گل‌هاطرازند از پی تعمیر دل‌ها
هوش مصنوعی: از آب و خاک من گلها میبالند و به زیبایی میدرخشند؛ این گلها به خاطر ترمیم دل‌ها و شادابی روحها رشد میکنند.
درخت میوه‌دار از روم آرنددرون گلشن ایران بکارند
هوش مصنوعی: درختان میوه‌دار را از سرزمین روم به باغهای ایران میآورند و در آنجا میکارند.
سراهای کهن از نو طرازندهمه ویرانه‌ها آباد سازند
هوش مصنوعی: خانههای قدیمی دوباره زیبا و تازه شدهاند و همه ویرانیها را به آبادانی تبدیل میکنند.
چنین کردند و روزی چند نگذشتکه هامون باغ شد ویرانه گلگشت
هوش مصنوعی: آنها این کار را کردند و پس از چند روز، هامون به ویرانهای تبدیل شد که دیگر هیچ گلی در آن وجود نداشت.
هنوز از خاک قسطنطین در آن دشتیکی تل است در دامان گلگشت
هوش مصنوعی: در آن دشت، هنوز تلی از خاک قسطنطینه، که در دل باغی پر از گل قرار دارد.
که خواندندش حریفان تل رومینباشد خاک آن چون خاک بومی
هوش مصنوعی: آن را که حریفان خواندهاند، نباید مثل خاک تپه رومی باشد، خاکش باید مانند خاک وطن خودمان باشد.
مرا رزبان شاپور اندرین بومبه باغ شهریار آورد از روم
هوش مصنوعی: شاپور، زبانی برای من در این سرزمین پیدا کرد و مرا به باغ شهریار در روم برد.
نهالی خرد بودم نازک و ترکه گشتم دور از پیوند مادر
هوش مصنوعی: زمانی که من نهالی کوچک و لطیف بودم، از مادر خود دور شدم.
در این خاک آب خوردم ریشه کردمز شاخ خود چمن را بیشه کردم
هوش مصنوعی: من در این سرزمین رشد کردم و آب زندگیام را از این خاک گرفتم و با شاخ و برگ خود، فضای سبز و سرسبزی ایجاد کردم.
کنون از عمرم اندر روزگارانگذشته سال‌ها بیش از هزاران
هوش مصنوعی: اکنون در روزهای گذشته از عمرم، بیشتر از هزار سال گذشت.
بزرگان در پناهم آرمیدندمهان در سایهٔ قدم خمیدند
هوش مصنوعی: بزرگان و افراد بزرگوار در کنار من آرامش پیدا کردند و افرادی با مقام و منزلت، در برابر وجود من به احترام خم شدند.
پری‌رویان زمینم بوسه دادندبتان چون سایه در پایم فتادند
هوش مصنوعی: چهرههای زیبای زمین به من بوسه دادند و مجسمهها چون سایه بر سرم افتادند.
شهان در سایهٔ پهن و فراخمز بند خیمه فرسودند شاخم
هوش مصنوعی: پادشاهان در زیر سایه گسترده و وسیع من از محدودیتها و مشکلات آزاد شدند.
ولی اکنون دلی دارم مشوشز چرخ کج‌مدار و بخت سرکش
هوش مصنوعی: ولی اکنون دلی دارم ناآرام به خاطر گردشهای نادرست زمان و سرنوشت نافرمان.
اگر چه زاده اندر خاک روممهوا پروردهٔ این مرز و بومم
هوش مصنوعی: هرچند که من در خاک روم به دنیا آمدهام، اما تحت تأثیر فضای این سرزمین بزرگ شدهام.
بر این خاکی که در وی ریشه دارمز جور آسمان اندیشه دارم
هوش مصنوعی: در این سرزمین که ریشهام در آن است، به دلیل ناملایمات آسمانی و طبیعت، فکر و تامل دارم.