شمارهٔ ۱۶ - در مدح خواجه ابوبکر حصیری گوید
هوش مصنوعی: این شعر توصیف محبوبی است که شاعر به شدت به او علاقهمند است. شاعر به زیبایی و دلربایی محبوب اشاره کرده و میگوید که کلام او بسیار شیرین و دلنشین است، اما دلیلی ندارد که تلخیهایی را هم در صحبتهایش کمکم میبیند. شاعر به عشق و ارادت عمیق خود به این محبوب اشاره کرده و میگوید که هیچ چیز نمیتواند این عشق را تحت تاثیر قرار دهد. او همچنین به صفتهای نیکو و کرامت محبوب میپردازد و میگوید که او منبع بخشش و مهربانی است. در پایان، شاعر با ذکر ویژگیهای شخصیتی محبوب، او را الگوی خوبی و نیکی میداند و از عید و شادی مرتبط با محبوب سخن میگوید.
دل آن ترک نه اندر خور سیمین بر اوستسخن او نه ز جنس لب چون شکر اوست
هوش مصنوعی: دل آن جوان ترک به خاطر زیباییاش جلب توجه میکند و سخنانش از شیرینی لبانش نشأت میگیرد، همچون طعم شیرینی شکر.
با لب شیرین با من سخنان گوید تلخسخن تلخ نداند که نه اندر خور اوست
هوش مصنوعی: با زبان شیرین با من حرف میزند، اما نمیداند که صحبتهای تلخ در شأن او نیست.
نه باندازه کند کار و نگویم که مکنچکنم پس که مرا جان جهان در بر اوست
هوش مصنوعی: هرگز به خودت زحمت نده که به کار مشغول شوی و من هم نمیگویم که نباید این کار را انجام دهی، چرا که وجودم به او وابسته است.
از همه خلق دل من سوی او دارد میلبیهده نیست پس آن کبر که اندر سر اوست
هوش مصنوعی: دل من به سوی او میتپد و این علاقه بیدلیل نیست، پس این تکبر که در وجود اوست معنایی ندارد.
سرو را ماند کآورده گل سوری باربینی آن سرو که خندان گل سوری بر اوست
هوش مصنوعی: سرو مانند کسی است که گلهای زیبا و سرخ روی آن شکفته و میدرخشد. وقتی به آن سرو نگاه میکنی، میبینی که چگونه گلهای شاداب و رنگارنگ به آن زیبایی میبخشند.
مادرش گفت پسر زایم سرو و مه زادپس مرا این گله و مشغله با مادر اوست
هوش مصنوعی: مادرش گفت که من پسری داشتم که همچون سرو و ماه است. پس این اندوه و نگرانی من به خاطر مادر اوست.
آن رخ چون گل بشکفته وبالای چو سروخواجه دیده ست همانا که رهش بردر اوست
هوش مصنوعی: آن چهره مانند گلی شکفته و قدش همچون سرو بلند است. او به راستی در برابر چشمان ماست و راهی به جز خدمت به او نداریم.
خواجه سیدبوبکر حصیری که خدایهرچه داده ست بدو، در خور او، وز در اوست
هوش مصنوعی: خواجه سیدبوبکر حصیری به نوعی نمایندهای است که برکتها و نعمتهای خداوند در زندگیاش مشاهده میشود. آنچه خداوند به او عطا کرده، مطابق ظرفیت و شایستگی اوست و همه این نعمتها از طریق او به دیگران نیز میرسد.
مهتر محتشمانست بحشمت نه بزاداز همه محتشمان هر که بود کهتر اوست
هوش مصنوعی: سرور و بزرگتر از میان محترمان کسی است که به خاطر وقار و عظمتش به دنیا نیامده، بلکه هر کسی که کوچکتر از اوست، او را بزرگتر میشمرد.
هر که از چاکری و خدمت او رنج بردرنج نادیده جهان چاکر و خدمتگر اوست
هوش مصنوعی: هر کسی که از خدمت و چاکری دلسرد و رنجیده شود، در واقع به نوعی رنج نامرئی دنیا را برای خدمتکاری خود به دوش میکشد.
چاکری کردن او در شرف از میری بهورنه چون چشم همه میران بر چاکر اوست
هوش مصنوعی: در حالیکه همه مردم به او توجه دارند و به او نگاه میکنند، او باید به خدمتگزاری و دانایی خود ادامه دهد تا نکند که از نظر دیگران بیفتد.
دشمنی کردن با مرد چنو بیخردیستخرد دشمن او در سخن مضمر اوست
هوش مصنوعی: دشمن شدن با فردی همچون او بیخردی است، چرا که عقل و درک او در کلماتش نهفته است.
دشمن خواجه ببال و پر مغرور مبادکه هلاک و اجل مورچه بال و پر اوست
هوش مصنوعی: هرگز مغرور و متکبر نباش، چرا که دشمن سرسختی در کمین است و عاقبت بدی در انتظار توست. دشمنی که میتواند تو را به هلاکت برساند، به اندازه یک مورچه قدرت دارد.
هر مخالف که بدو قصد کند نیست شودور مثل سعد فلکها همه از اختر اوست
هوش مصنوعی: هر کسی که بخواهد به او آسیب بزند، از میان میرود و اگر هم مثل سعد باشد، تمامی آسمانها تحت تاثیر او هستند.
آتشی دان تو خلافش را در سوزش و تفکه مثل چرخ اثیر از تف خاکستر اوست
هوش مصنوعی: آتش را بشناس که در سوزش و بخار آن، ذرات خاکسترش مانند چرخوار در گردشاند.
مهر فرزندی بر خواجه فکنده ست جهانزانکه چون مادرانده خوروانده براوست
هوش مصنوعی: فرزند به پدر مهری دارد و این عشق و محبت باعث شده که دنیا نیز به او محبت کند، مانند محبتی که مادر به فرزندش دارد.
دشمن ار مهر طمع دارد ازو بیهدگیستکه جهان مادر او نیست که مادندر اوست
هوش مصنوعی: اگر دشمن به محبت و مهربانی امیدوار است، باید بداند که این امید بیاساس است، چون این جهان برای او مادر نیست بلک مادر او باید در جایی دیگر باشد.
کس در این گیتی با دشمن او دوست مبادکاژدهاییست جهان دشمن خواجه خور اوست
هوش مصنوعی: هیچکس در این دنیا با دشمنش دوست نباشد، زیرا این جهان همچون ماری است که دشمنی در دل دارد و در نهایت به او آسیب میزند.
او کریمیست عطا بخش و کریمی که مدامروزی خلق بدان دست ولی پرور اوست
هوش مصنوعی: او بخشندهای است که به همگان نعمت میدهد و روزی را همواره برای مردم فراهم میکند، اما در واقع این پرورشدهنده اوست که همه چیز را به او داده است.
دل او وقت عطا دادن بحریست فراخکه مه زود رو اندر طلب معبر اوست
هوش مصنوعی: دل او مانند دریایی وسیع است که هنگام بخشش، مانند ماهی که به سرعت به دنبال راهی برای عبور است، به سرعت به سوی درخواستها و نیازها میشتابد.
نتوان گفت که دریای دمان را دگرستنتوان گفت که درهای دگر جز در اوست
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که نمیتوان گفت که دیگر دری برای ورود به دنیای تازهای وجود دارد و همه چیز در همان وضعیت گذشته باقی مانده است. در واقع، همه درها به یک سمت مشخص منتهی میشوند و جز این در، راه دیگری وجود ندارد.
از کریمی دل او سیر شود هرگز نهاین سرشتیست که در خلقت و در گوهر اوست
هوش مصنوعی: دل انسان از خوبیهای او سیر نمیشود؛ این ویژگی بخشی از ذات و طبیعت اوست.
دست او همچو درختیست که چشم همه خلقببهار و بخزان برگل و برگ و بر اوست
هوش مصنوعی: دست او مانند درختی است که همه مردم در بهار و پاییز به آن نگاه میکنند و به زیباییها و شکوفههایش توجه دارند.
برتن هیچکس از هیچ ستمگر نبودآن ستم کز کف بخشنده او برزر اوست
هوش مصنوعی: هیچ کس از ستمگری آسیب ندیده، چرا که آن ظلمی که از سوی بخشنده بر زمین میآید، به خود او بازمیگردد.
گر بکف گیرد ساغر بخروش آید زرآن خروش از کف او ناید کز ساغر اوست
هوش مصنوعی: اگر کسی جام می را در دست بگیرد و از آن سرشار شود، طلا از آن خروش معکوس نمیشود. زیرا آن حالت و شور و غوغا از خود آن جام ناشی میشود.
هر چه در گیتی از معنی خواهند گیستنام او با صلت نیکو در دفتراوست
هوش مصنوعی: هر چه در دنیا از مفهوم و معنی وجود دارد، نام او با ویژگیهای خوب در دفترش ثبت شده است.
این عطا دادن دایم خوی پیغمبر ماستای خنک آنکس کورا خوی پیغمبر اوست
هوش مصنوعی: این بخش از شعر به این موضوع اشاره دارد که بخشش و عطا کردن از ویژگیهای بارز پیامبر ماست و خوشا به حال کسانی که خود نیز از همین صفات و ویژگیها برخوردارند.
سببی باید تا فخر توان کرد بدانرادی و فخرو بزرگی سبب مفخر اوست
هوش مصنوعی: برای اینکه بتوان به افتخار پرداخت، باید دلیلی وجود داشته باشد، و این دلیل، خود موجب افتخار و بزرگی است.
مخبری باید بر منظر پاکیزه گواهمخبری در خور منظر بجهان مخبر اوست
هوش مصنوعی: برای دریافت پیام درست و کامل، نیاز است که فردی با دیدگاه دقیق و پاک، به موضوع نگاه کند. تنها در این صورت میتوان به درک صحیحی از واقعیتهای جهان دست یافت.
همه خوبی و نکویی بود او را ز خدایوین رهی را که ستایشگر و مدحتگر اوست
هوش مصنوعی: تمامی خوبیها و زیباییها از سوی خداوند به او بخشیده شده است و او کسی است که شایستهی ستایش و مدح است.
عید او فرخ و او شاد بفرخنده بتیکه گه استاده می اندر کف و گه در بر اوست
هوش مصنوعی: عید او جشن و سرور است و خوشبختی به همراه دارد، به بتی که گاهی در دست دارد و گاهی در آغوش.