شمارهٔ ۵۹ - در مدح امیر ابو یعقوب یوسف بن ناصرالدین سپاهسالار
هوش مصنوعی: این شعر توصیف یک خواب یا رؤیا است که در آن شاعر تصاویری زیبا و خیال‌انگیز از عشق و زیبایی را به تصویر کشیده است. در ابتدای شعر، شاعر به خیمه‌گاه معشوقه خود اشاره می‌کند و از زیبایی‌های او و فضای دل‌انگیز اطرافش سخن می‌گوید. سپس به توصیف بازی‌ها و سرگرمی‌های شاهزادگان می‌پردازد و از چگونگی قوت و شجاعت پادشاهان و دلاوران قدیمی حکایت می‌کند. شاعر به کارهایی چون تیراندازی، جنگ و شجاعت در میدان نبرد اشاره می‌کند و در بین این توصیفات، تصویرهای زیبایی از طبیعت، عشق و زندگی اجتماعی وجود دارد. در نهایت، او به سبکی خیال‌انگیز به تعریف عشق و زیبایی‌ها پرداخته و با استفاده از تصاویر شگفت‌انگیز، احساسات عمیق خود را منتقل می‌کند.
دوش متواریک بوقت سحراندر آمد به خیمه آن دلبر
هوش مصنوعی: دیروز صبح زود، آن عشق و دلبر زیبای من به خیمه من آمد.
راست گفتی شده ست خیمه منمیغ و او در میان میغ قمر
هوش مصنوعی: واقعاً که حق با توست، خیمهام شبیه آسمان پرستاره است و او در وسط این آسمان چون ماه درخشان میدرخشد.
چنگ در بر گرفت و خوش بنواختوز دو بسد فرو فشاند شکر
هوش مصنوعی: عزیزی ساز را به دستانش گرفت و با نواختن دلنشین آن، شکری را از دو لبهی ساز بیرون آورد.
راست گفتی به بتکده ست درونبتی و بت پرستی اندر بر
هوش مصنوعی: درست گفتی که در معبد بت، درون بتی وجود دارد و در اینجا مردم به پرستش بت مشغول هستند.
پنج شش می کشید و پر گل گشتروی آن روی نیکوان یکسر
هوش مصنوعی: پنج یا شش بار سیگار میکشید و چهرهاش مانند گل شد. روی او تمام زیبایی‌ها را در بر گرفته بود.
راست گفتی رخش گلستان بودمی سوری بهار گل پرور
هوش مصنوعی: درست گفتی، اسب زیبا و سرسبز همچون گلستان است و در بهار، گلها را پرورش میدهد.
مست گشت و ز بهر خفتن ساختخویش را از کنار من بستر
هوش مصنوعی: مستی به سرش آمده و برای خوابیدن، خود را از نزد من دور کرده و جایی دیگر برای خود آماده کرده است.
راست گفتی کنار من صدفستکاندر و جای خویش ساخت گهر
هوش مصنوعی: درست گفتی، در کنار من همچون صدفی است که در درونش مرواریدی را فراهم کرده و در جایش قرار داده است.
زلف مشکین بروی بر پوشیدروی خود زیر کردو زلف زبر
هوش مصنوعی: موهای سیاه و خوشبو بر چهرهاش سایه انداخته و چهرهاش را زیر آن پنهان کرده است.
راست گفتی کسی نهان کرده ستسمن تازه زیر سیسنبر
هوش مصنوعی: واقعاً سخن درستی گفتی که کسی یک گل تازه و زیبای سمن را زیر درخت سیب پنهان کرده است.
زلف او را بدست بگرفتمزنخ گرد او بدست دگر
هوش مصنوعی: موهای او را در یک دستم گرفتم و آن سوی دیگر چهرهاش را با دست دیگرم لمس کردم.
راست گفتی نشسته ام بر اوگوی و چوگان شه بدست اندر
هوش مصنوعی: درست گفتی که من در حال بازی گوی و چوگان هستم و پادشاه در دستم است.
پادشه زاده یوسف آنکه هنرجز بنزدیک او نکرد مقر
هوش مصنوعی: یوسف پادشاه زاده است و به همین دلیل، هیچ هنری جز نزدیک شدن به او، ارزش و اعتبار ندارد.
راست گفتی هنر یتیمی بودفرد مانده ز مادر و ز پدر
هوش مصنوعی: درست گفتی، هنر مانند یتیمی است که از مادر و پدر خود جدا افتاده است.
پس بازی گوی شد خسروبر یکی تازی اسب که پیکر
هوش مصنوعی: پس از آنکه خسرو به بازی گوی پرداخت، سوار بر یکی از اسبهای تازی شد که بسیار زیبا و خوش هیکل بود.
راست گفتی بباد بر، جم بودگر بود باد را ستام به زر
هوش مصنوعی: اگر راست میگویی، به باد بسپار. اگر جم واقعی بود، باد هم میتوانست با طلا ثبات پیدا کند.
خم چوگان بگوی بر زد و شدگوی او با ستارگان همبر
هوش مصنوعی: شکست خم چوگان باعث شد که گوی به ستارهها برخورد کند و در میان آنها حرکت کند.
راست گفتی برابر خورشیدخواهد از گوی ساختن اختر
هوش مصنوعی: اگر درست گفته باشی، روزی برابر با خورشید، ستارهای از گوی ساخته خواهد شد.
از سر گوی زیر او برخاستآن که که گذار بحر گذر
هوش مصنوعی: کسی که از زیر چتر او خارج شد و به دریا رفت، نشان دهنده آن است که در مسیری دشوار قرار گرفته است.
راست گفتی سپهر کانون گشتو اختران اندر آن میان اخگر
هوش مصنوعی: صحیح گفتی که آسمان به مرکزیت خود تبدیل شد و ستارهها در میان آن مانند شعلهها درخشش یافتند.
زلزله در زمین فتاد و خروشاز تکاپوی آن که ره بر
هوش مصنوعی: زمین به لرزه در آمد و صدای خشخش آن به خاطر حرکتش به گوش رسید.
راست گفتی زمین بخود میگشتزیر آن باد بیستون منظر
هوش مصنوعی: راست گفتی که زمین زیر آن نسیم، مانند بخشی از کوه بیستون به حرکت درمیآید.
کوه برتافت این زمین و نتافتبار آن کوه سنب کوه سپر
هوش مصنوعی: کوه بر این سرزمین تابیده شده و نتوانسته بار آن کوه را حمل کند، کوه سنب مانند سپری است.
راست گفتی جبال حلم امیربار آن کوه پاره بود مگر
هوش مصنوعی: درست گفتی، کوه صبر و بردباری مانند امیری است که سنگین و بزرگ است، اما به خاطر نابرابریها و دشواریها، ممکن است بعضی از بارهایش کم شود.
چون بر آیین نشسته بود بر اوآن شه گردبند شیر شکر
هوش مصنوعی: وقتی آن پادشاه با شکوه و قدرت به تخت نشسته بود، چنان به نظر میرسید که گردبند شیرین و شیرینکاری به او زینت بخشیده است.
راست گفتی قضای نیکستیبر نشسته مکابره به قدر
هوش مصنوعی: به راستی که تو درست گفتی، سرنوشت خوب در انتظار توست و به اندازهای که تلاش کنی، نتیجهاش را خواهی دید.
دیدی او را بدین گران رتبتکه چسان کشت شیر شرزه نر
هوش مصنوعی: آیا او را با این مقام بلندش دیدی که چگونه شیر قوی و نر را شکست داد؟
راست گفتی که همچو فرهادستبیتسون را همی کند به تبر
هوش مصنوعی: تو درست گفتی که بیتسون مانند فرهاد است و با تبر کار می‌کند.
گر به لاهور بودتی دیدیکه چه کرد از دلیری و ز هنر
هوش مصنوعی: اگر به لاهور رفته بودی، میدیدی که از شجاعت و هنر چه کارهایی انجام دادهاند.
راست گفتی درختها بودندبارشان: تیر و نیزه و خنجر
هوش مصنوعی: درست گفتی، درختها بار داشتند: تیر، نیزه و خنجر.
رده گرد سپاه بگرفتندگیر ها گیر شد همه که ودر
هوش مصنوعی: سپاه به دور هم جمع شدند و همه درگیر جنگ شدند.
راست گفتی سپاه یأجوج اندکه نه اندازه شان پدید و نه مر
هوش مصنوعی: واقعاً درست گفتی، مانند سپاه یأجوج و ماجوج هستند که نه میتوان اندازهاشان را دید و نه تواناییشان را اندازهگیری کرد.
شاه ایران به تاختن شد تیزرفت و با شاه نی سپاه و حشر
هوش مصنوعی: شاه ایران با شتاب و سرعت حرکت کرد و به همراه لشکر و جمعیت به سوی میدان رفت.
راست گفتی همی بمجلس رفتیا از آن تاختن نداشت خبر
هوش مصنوعی: تو درست گفتی، او به مجلس رفت یا از آنجا خبری نداشت که بیافتد.
پشت آن لشکر قوی بشکستوز پس آن نشست بی لشکر
هوش مصنوعی: پس از آنکه آن ارتش قدرتمند شکست خورد، دیگر نیازی به لشکر نبود و او تنها نشسته بود.
راست گفتی که نره شیری بودگله غرم و آهو اندر بر
هوش مصنوعی: درست گفتی که نر شیر، پادشاه جنگل است و دستانش از قدرت و شجاعت خون آلود است، و در کنار او گله ای از غزالان و آهوها وجود دارد.
تیر او خورده بودی اندر دلهر که ز ایشان فرو نهادی سر
هوش مصنوعی: هر کسی که سر خود را به آنهایی که تیرشان به دلش نشسته است، میسپارد، همانند کسی است که جراحت تیر را در دل دارد.
راست گفتی جدای گشت به تیردل ایشان یکایک از پیکر
هوش مصنوعی: تو درست گفتی، تیر دل آنان هر یک از جسم جدا شد.
روزی اندر حصار برهمناناوفتاد آن شه ستوده سیر
هوش مصنوعی: روزی، آن پادشاه مورد ستایش و ستودنی، در قلعه و دژ برویداد گرفتار شد.
راست گفتی که آن حصار بلندخیبر ستی و میر ما حیدر
هوش مصنوعی: واقعا درست گفتی که دژ بلند خیبر را تو شکست دادی و ما هم به قهرمانی تو افتخار می کنیم.
دی همی آمد از بر سلطانآن نکو منظر نکو مخبر
هوش مصنوعی: دی روزی از کنار پادشاه نیكو رویی، خبر خوشی به گوشش رسید.
راست گفتی سفندیارستیبر نهاده کلاه و بسته کمر
هوش مصنوعی: سفندیار به درستی تاج بر سر گذاشته و کمربندش را محکم بسته است.
گفتم از خلق او سخن گویمنوز نابرده این حدیث بسر
هوش مصنوعی: گفتم درباره خلقت او صحبت کنم، ولی از نوزادی که هنوز به دنیا نیامده این داستان را نمیتوان گفت.
راست گفتی کسی بمن بر بیختنافه مشک و بیضه عنبر
هوش مصنوعی: درست گفتی که کسی به من آسیب رسانده است، مانند بوی مشک و عطر عنبر.
خود مر او را بخواب دیدم دوشپیش او توده کرده زیور و زر
هوش مصنوعی: دیشب در خواب او را دیدم که زیورآلات و طلا را برای خود جمع کرده بود.
راست گفتی یکی درختی بودبرگ او زر و بار او زیور
هوش مصنوعی: راست گفتی، درختی بود که برگهایش از طلا بود و میوههایش زینت و زیبایی به همراه داشت.
شادمان باد و می دهش صنمیکه چنویی ندیده صورتگر
هوش مصنوعی: شادی و سرخوشی را تجربه کن و از محبوب خود لذت ببر، زیرا هنرمند و صورتگر مانند او را هرگز ندیدهای.
راست گفتی بدستش اندر گشتجام با رنگ شعله آذر
هوش مصنوعی: تو درست گفتی، در دستانش جامی بود که رنگ شعلههای آتش را داشت.
بر کفش سال و ماه باد مییکز خمش چون بکند دهقان سر،
هوش مصنوعی: در سال و ماهی که به کندی میگذرد، بر روی زمین نشانهای از میباشد، که وقتی دهقان آن را ببیند، به یاد زحمت خود میافتد.
راست گفتی بر آمد از سر خمماهی از آفتاب روشن تر
هوش مصنوعی: واقعاً که راست گفتی، نور ماه درخشانتر از آفتاب از دل خم بیرون آمد.
فرخش باد عید آنکه به عیدکارد بنهاد بر گلوی پسر
هوش مصنوعی: سال نو مبارک باد به آن کسی که در روز عید، با قدرت و قاطعیت، بر سر فرزند خود تیغ میکشد.
راست گفتی دو نیمه خواهد کردلاله یی را ببرگ نیلوفر
هوش مصنوعی: درست گفتی، لالهای را با برگ نیلوفر دو نیمه خواهد کرد.