نوروزنامه
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به توصیف اثرات نوروز بر سال و احوال مردم می‌پردازد. او به ارتباط بین روز نوروز و وضعیت آب و هوا، تولید محصولات و مرگ و میر مردم اشاره می‌کند. به طور خاص، او یکسری پیش‌بینی‌ها درباره سال‌هایی که نوروز در روزهای مختلف هفته (شنبه تا جمعه) می‌افتد، ارائه می‌دهد.
شاعر نشان می‌دهد که اگر نوروز در روز خاصی بیفتد، چه تأثیری بر باران، غله، میوه و حتی مرگ و میر خواهد داشت. به عبارتی، در روزهای مختلف، وضعیت سال می‌تواند خوب یا بد باشد. او همچنین به نقش خداوند و رحمت‌های او در همه حال یادآوری می‌کند و می‌گوید که در نهایت، سرنوشت مردم به دست خداوند است. در پایان، شاعر از حکمت و دانایی بزرگانی که چنین اطلاعاتی را در اختیار می‌گذارند، قدردانی می‌کند.
الا ای آنکه شد اقبال یاوربه سکان درت الطاف باور!
هوش مصنوعی: ای کسی که خوشبختی و یاری به تو گرایش یافته است، لطف و محبتت را همچون سکان کشتی در دست دار.
تویی پشت و پناه خلق عالمبه دلریشان تویی پیوسته مرهم
هوش مصنوعی: تو حمایت و پناه مردم به حساب میآیی و همیشه تسلیدهنده دلهای ناراحت هستی.
به رسم تحفه کردم نسخه‌ای چندبه نامت از کمال لطف بینند
هوش مصنوعی: به عنوان هدیه، چند نسخه از کارهای خود را به نام تو ارسال کردم تا از لطف و محبتت بهرهمند شوی.
به هر سالی ز جمعه تا دوشنبهقیاسی کن از آن سالش بدو به
هوش مصنوعی: در هر سال از روز جمعه تا دوشنبه، بر اساس سال قبل مقایسهای انجام بده و به او بگو.
اگر شنبه آید روز نوروزبود آن سال پُربرف ای دل‌افروز!
هوش مصنوعی: اگر روز شنبه اول فروردین بیفتد، آن سال برفها خیلی زیاد خواهد بارید، ای دل شاد!
بود آن سال خشک و نرخ ارزاناگرچه کمتر آرد ابر باران
هوش مصنوعی: در آن سال، هوای خشک وجود داشت و قیمتها پایین بود، ولی بارانی که نازل میشد، کمتر از حد انتظار بود.
بود نقصان دخل و میوه کمترشود در سال دیگر غله را بر
هوش مصنوعی: اگر در یک سال درآمد کمتر باشد و محصول هم کم باشد، در سال آینده محصول غله نیز کمتر خواهد شد.
ولیکن کودکان را مرگ باشدازآن نخل پدر بی‌برگ باشد
هوش مصنوعی: اما کودکان از فقدان پدر بی‌برگ رنج میبرند و مرگ او را احساس میکنند.
اگر نوروز در یکشنبه آیدبه نظم این سخن فکری بیاید
هوش مصنوعی: اگر نوروز با روز یکشنبه مصادف شود، در این صورت به دنبال نظم و ترتیب این سخن، افکاری به ذهن میرسد.
زمستان تنگ و سرما سهل باشدبه سرها کی ستیز جهل باشد؟!
هوش مصنوعی: زمستان سخت و سرد ممکن است آسان به نظر بیاید، اما آیا میتوان با جهل و نادانی جنگید؟
شود باران بسیاری بهارانشود تغییر پنبه سله ارزان
هوش مصنوعی: باران زیادی میبارد و بهار فرا میرسد، در نتیجه پنبه به قیمت مناسبی تبدیل می‌شود.
ولیکن میوه‌اش بسیار گرددبهار خوب و پرانبار گردد
هوش مصنوعی: اما میوه‌اش در بهار خوب و پربار بسیار زیاد می‌شود.
اگر دوشنبه آید روز نوروزبه نیکی‌های غله چشم را دوز
هوش مصنوعی: اگر دوشنبه روز نوروز فرا برسد، باید به خوبیهای غله توجه کنیم و بر روی آن متمرکز شویم.
زمستان خشک و سرما سخت آیدزمستان پوستین پر رخت باید
هوش مصنوعی: زمستانی که سرد و بیباران است میآید و برای مقابله با آن باید خود را به خوبی آماده کرد و لباسهای گرم و مناسب بر تن کرد.
شود آن سال دخل غله نیکوولی سلطان به لشکر آورد رو
هوش مصنوعی: در آن سال محصول کشاورزی خوب خواهد بود، اما سلطان به همراه سپاهش به میدان میآید.
شود آن سال نرخ غله ارزاناگرچه می‌شود در غله نقصان
هوش مصنوعی: در آن سال اگرچه ممکن است تولید غله کاهش پیدا کند، اما قیمت آن پایین خواهد بود.
نمی‌داند کسی آن را به هر حالشود غله گران در آخر سال
هوش مصنوعی: هیچکس نمی‌داند، اما در نهایت، قیمتها در پایان سال افزایش مییابند.
اگر نوروز در سه‌شنبه آیدیقین آن سال سر تا سر به آید
هوش مصنوعی: اگر روز نوروز همزمان با سه‌شنبه باشد، این نشانهی خوبی است و نشان می‌دهد که آن سال مملو از خوشی و خوشبختی خواهد بود.
شود آن سال پر باران و پُربرفبه ارزانی غله می‌رود حرف
هوش مصنوعی: در سالی که باران و برف زیادی ببارد، قیمت غله پایین میآید.
خلایق جملگی آسوده باشندهمه‌کس در فراغت بوده باشند
هوش مصنوعی: همه مردم در آرامش و راحتی زندگی میکنند و هر کس در حالتی از آزادی و فارغ بودن است.
شود میوه قلیل و غله بسیاربود بیماری و مرگ اندک ای یار
هوش مصنوعی: محصولات کم ولی غلات فراوان خواهد شد، و بیماری و مرگ کم خواهد بود، ای دوست.
اگر شد چارشنبه روز نوروزمپرس احوال سال ای مرد دلسوز
هوش مصنوعی: اگر روز چهارشنبه نوروز باشد، نپرس از حال و احوال سال، ای مرد مهربان.
در آن سال ای برادر غله‌کاریشود نیکو ز باران بهاری
هوش مصنوعی: در آن سال برادر، کشاورزی خوب خواهد شد به خاطر بارانهای بهاری.
شود غله تلف چون که در آن سالمیانه باشد اسم آن سال را حال
هوش مصنوعی: در سالی که در وسط آن ویژگی خاصی وجود داشته باشد، محصول دچار خسارت می‌شود و به تباهی میرسد.
نباشد نرخ را آخر قراریبه مردم مرگ باشد بی‌شماری
هوش مصنوعی: هیچ قیمتی برای زندگی وجود ندارد و در نهایت، مرگ برای مردم به یک واقعیت غیرقابل شمارش تبدیل می‌شود.
اگرچه مردمان گردند بی‌جانولیکن بیشتر مرگ بزرگان
هوش مصنوعی: اگرچه مردم ممکن است جان خود را از دست بدهند، اما مرگ افراد بزرگ بیشتر از همه احساس می‌شود.
اگر نوروز در پنجشنبه آیدنکوسال است این گفتن نشاید
هوش مصنوعی: اگر نوروز در روز پنجشنبه باشد، سال خوبی خواهد بود، و نباید این را به زبان آورد.
زمستان سخت آید میوه بسیارولیکن کار غله سهل ای یار
هوش مصنوعی: در زمستان سخت، میوههای فراوانی به بار میآید، اما کار تهیه و آمادهسازی غله آسان است، ای دوست.
در آن سال این بت فرخنده‌دیدارشود نرخش گران و مرگ بسیار
هوش مصنوعی: در آن سال، این معشوقه محبوب و خوشصورت دیده خواهد شد و در عوض زیباییاش، قیمتش بالاتر می‌رود و مرگ و جدایی فراوانی به همراه خواهد داشت.
اگر در جمعه آید روز نوروزز حیرانی شنو این نظم آموز!
هوش مصنوعی: اگر روز نوروز به روز جمعه بیفتد، از دچار حیرت شدن، این شعر را به خاطر بسپار!
ز غله بهره‌ای گیرند مردمز هر جنس از همه بهتر ز گندم
هوش مصنوعی: مردم از محصولات کشاورزی بهرهمند میشوند و از بین همهی آنها، گندم از بهترینهاست.
شود در مردمان کم میوه خوردنشود با کودکان بس مرگ و مردن
هوش مصنوعی: وقتی در میان مردم میوهخوردن کمتر می‌شود، در نتیجه با کودکان بیشتر از مرگ و مرگومیر سر و کار خواهیم داشت.
دو سه بیت از نقیبی یادگار استچرا کین اهل حکمت را به کار است
هوش مصنوعی: چند بیتی از نقیب باقی مانده است، اما چرا این افراد صاحب عقل و دانش، به این موضوع توجه نکردهاند؟
رفیقا از کرم هرگه که خوانیبه سامانی دعایی می‌رسانی!
هوش مصنوعی: دوست من، هر وقت که تو مرا جمع کنی، از روی لطف و رحمت دعایی به من هدیه میدهی.