شمارهٔ ۲۲ - تتبع خواجه در طور سعدی
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر از شرایط سخت و تلخ جان خویش سخن می‌گوید، در حالی که به یاد معشوق و زیبایی‌های اوست. او به تصویر کشیدن احساسات عاشقانه می‌پردازد و ابراز می‌کند که زندگی بر او دشوار است و نمی‌تواند از فکر معشوق و وصالش بیرون بیاید. شاعر می‌گوید که حتی در متون دینی نیز یاد عشق او را در دل دارد و نمی‌تواند از آن دور شود. او به زیبایی‌هایی که در میکده و در منظر معشوق وجود دارد، اشاره می‌کند و به تصویر کشیدن تضاد زهد و عشق می‌نشیند. در انتها، شاعر به نقش سعدی، شاعر بزرگ، در بیان این احساسات و افکار اشاره می‌کند.
ز روی بستر شاهی به بین گهی ما رابه زیر پهلو خار و به زیر سر خارا
هوش مصنوعی: از روی تخت سلطنت، گاه به ما نگاهی بینداز، زیرا زیر بدن ما خارها و زیر سر ما سنگها قرار دارند.
چو لب به عشوه گزی دست اگر نهم بر دلبگو چه چاره کنم جان ناشکیبا را؟
هوش مصنوعی: وقتی به زیبایی و طعنهای که میزنی توجه میکنم و دستم را به سوی دل میبرم، به من بگو که برای این دل بیقرار چه کار کنم؟
حدیث وصل ترا بر زبان اگر نآرمز سر چگونه برون آرم این تمنا را
هوش مصنوعی: اگر نتوانم از عشق و ارتباط با تو سخن بگویم، چطور میتوانم این خواسته را از دل بیرون بیاورم؟
ز کوی او که روی ای ملک به سوی بهشتچرا ز دست دهی این چنین تماشا را؟
هوش مصنوعی: چرا از دیدن زیبایی‌های او که مانند بهشت است، اینطور بینصیب میمانی و فرصت تماشا را از دست میدهی؟
نگر به میکده راکع سبوی باده به دوشز دوش آنکه نه انداختی مصلا را
هوش مصنوعی: به جایی برو که در آنجا باده نوشی میشود، در حالی که کسی سبوی شراب بر دوش دارد و به یاد کسی نیفت که نماز را به دوش خود حمل می‌کند.
چو خواهد از پی حسن تو زهد مشاطهبآفتاب کشد زحمت از پی آرا را
هوش مصنوعی: وقتی که کسی بخواهد به خاطر زیبایی تو از زهد و خودداری دست بکشد، باید سختی و تلاش را برای آراستگی و زیبایی تو تحمل کند.
به سعدی است قدم بر قدم زده فانیکه پی دو فهم نگردد خیال دانا را
هوش مصنوعی: افراد یک قدم به قدم سعدی نزدیک میشوند و این نشان میدهد که کسانی که به دنبال دانش و حقیقت هستند، نباید از تلاش و فهم دو جنبه از مسائل غافل شوند.