شمارهٔ ۶۱ - تتبع خواجه
هوش مصنوعی: این شعر به ستایش و عشق به معشوق و خانه او پرداخته است. بیانگر این است که ورود شاعر به کلبه‌اش از رحمت و محبت معشوق است و خود را بنده او می‌داند. شب‌ها در کوی معشوق چه حوادثی رخ می‌دهد که روزها درباره‌اش در شهر و دمن صحبت می‌کنند. شاعر خود را گدا و معشوق را غنی می‌داند و از او می‌خواهد که از خزانه‌اش به او عطا کند. او می‌گوید که سایه پای معشوقش او را روشن کرده و عشق به او را در درونش زنده نگه داشته است. صدای نغمه‌های معشوق در دلش طوری تأثیر گذاشته که باعث شادی و پایکوبی دیگران شده است. در کل، شعر به عشق و زیبایی‌های حاصل از آن اشاره دارد و بیان کننده عمق احساسات شاعر است.
قدم به کلبه‌ام از لطف بیکرانهٔ توستکه بنده بنده تو بود و خانه خانهٔ توست
هوش مصنوعی: به خاطر محبت بیپایانت، به کلبه‌ام قدم میگذارم؛ چرا که من بنده تو هستم و این خانه نیز خانه تو محسوب میشود.
شب به کوی وی ای دل چه‌ها فتاده که روزبه شهر و کوه و دمن خلق بر فسانهٔ توست
هوش مصنوعی: شب در کوی محبوب، چه حادثههایی رخ داده است که در روز، مردم شهر و کوه و دمن بر سر زبانها، فقط صحبت از تو می‌کنند.
گدایم و تو غنی ای جوان باده‌فروشزکاتی از همه خم‌ها که در خزانهٔ توست
هوش مصنوعی: من در مقام یک گدا هستم و تو جوان ثروتمند بادهفروش. از تمام شرابها و خزانهای که داری، چیزی به من ببخش.
ز خاک پای تو شد روشنم نظر که مراسواد دیده چو گل‌میخ آستانهٔ توست
دیده من از خاک پای تو بینا گشت زیرا مردم چشم من، گُلمیخ آستانه توست. (گُلمیخ: میخ سر پهن آهنی و یا چوبی. آستانه: قسمت پایین چهارچوب در)
درآمدی به دلم مست و تیغ ظلم به دستکنون به هر سوی دل بنگرم نشانهٔ توست
هوش مصنوعی: دل من پر از شوق و شادی است و در دستان ظلمت و سختی قرار دارد. هر کجا که نگاه میکنم، نشانهای از تو را میبینم.
صدای نغمه‌ات ای مطرب اوفتاد به دیرکه پایکوبی رندان ازان ترانهٔ توست
هوش مصنوعی: ای مطرب، صدای نغمه‌های تو در دیر پیچید و رندان بر اساس آن ترانه، پایکوبی می‌کنند.
ز هر مراد که دورند بیدلان ای چرخچون بنگرند به یک حیله یا بهانهٔ توست
هوش مصنوعی: هر چه آرزوها دور و بعید به نظر میرسند، ولی ای چرخ، وقتی بیدلان به تو نگاه می‌کنند، میبینند که برای رسیدن به آنها تنها به یک ترفند یا بهانه نیاز است.
به عشق مغبچگان تا فتادی ای فانیسرود راه فنا نغمه مغانهٔ توست
ای فانی! از روزی که گرفتار عشق مغبچگان گشتهای سرود راه فنا، نغمه مغانه تو گشتهاست. (راه: اصطلاح موسیقی)