شمارهٔ ۷۷ - تتبع خواجه
هوش مصنوعی: این شعر به جستجوی حقیقت و عشق می‌پردازد. شاعر از کجی و نابسامانی‌های دنیا سخن می‌گوید و به دنبال راستی و زیبایی در زندگی است. وی به مخالفت با زهد و ریای روحانیون می‌پردازد و به میخانه، که نماد عشق و آزادی است، اشاره می‌کند. شاعر از کندی و خستگی ناشی از مکان‌های مذهبی گله مند است و می‌خواهد که به جای آن‌جا، به جاهایی برود که عشق و زیبایی واقعی وجود دارد. او با اشتیاق به دنبال یار و لحظات خوشی است که در زندگی‌اش گم شده‌اند. در نهایت، شاعر این سوالات را مطرح می‌کند که کجا می‌تواند به عشق واقعی و زیبایی‌های واقعی دست یابد.
زیر نه طاق فلک غیر کجی کار کجاست؟راستی در خم این گنبد دوار کجاست؟
هوش مصنوعی: در زیر آسمان بزرگ، غیر از نادرستی کاری وجود ندارد. حقیقت در کجای این گنبد چرخان پیدا میشود؟
دلم از خانقه و زهد و ریایی بگرفتراه میخانه کجا ساقی عیار کجاست؟
هوش مصنوعی: دل من از مناسک و ظاهرسازیهای مذهبی دلگیر و خسته است. به جای آن، به دنبال میخانه میگردم و به یاد ساقی ماهر و چابک هستم.
مسجد و شیخ مرا جانب عجب افکندنددیر کو مغبچه شوخ قدح خوار کجاست؟
هوش مصنوعی: مسجد و عالمان مذهبی مرا به شگفتی و حیرت انداختند، اما اکنون به یاد میآورم که آن‌جا که دختر زیبای میگسار کجاست و چرا من دور از او هستم؟
سر توحید چو خواهی ببر از درد دلتجز خرابات مغان محرم اسرار کجاست؟
هوش مصنوعی: اگر به دنبال درک عمیقتری از یکتایی خداوند هستی، باید دردی که در دل داری را کنار بگذاری، زیرا تنها مکان امن برای رازها و دلبستگیها، میکدههای اندیشه و عشق است.
کجی و کوتهی دیر ملولم دارندراست خواهم الف قامت دلدار کجاست؟
هوش مصنوعی: من از نقص و کوتاهی خسته شدم، اما دلخواستن کسی که ظاهری زیبا و راست دارد، هنوز ذهنم را مشغول کرده است.
باده عشق چو خوردی خبر از خود مطلبکندرین میکده از خویش خبردار کجاست؟
هوش مصنوعی: وقتی که عشق را به جان چشیدی، دیگر از خودت بیخبر میشوی. در این میکده، باید بگردی و ببینی که حقیقت خودت در کجا است.
در سر کوی وفا خاک شد اینک سر منتا برو رخش جفا جلوه دهد یار کجاست؟
هوش مصنوعی: در اینجا من در سر کوی وفا به خاک افتادهام و حالا سرم به خاک و ذلت فروافتاده است. تا زمانی که معشوقهام با زیباییهایش ظاهر شود، به کجا مراجعه کنم؟
فانی آن رو نتوان بی مژه و زلفش یافتگل بیخار کجا مخزن بی مار کجاست؟
هوش مصنوعی: محبت و زیبایی معشوق را نمیتوان بدون ویژگیهای خاص او مانند مژه و زلفش تصور کرد. همچنان که گلی را بدون خار نمیتوان یافت، وجود عاشقانه هم بدون تحولات و چالشها معنایی ندارد. از این رو، جستجو برای جایی که بدون درد و رنج باشد نیز بیفایده است.