شمارهٔ ۱۰۰ - تتبع خواجه
هوش مصنوعی: این شعر درباره درد و رنج عاشقی و عشق است. شاعر در مورد نبودن شراب از دلدار و بی‌معنا بودن روضه‌های دیگر نسبت به محبت واقعی صحبت می‌کند. او می‌گوید که عاشقان هیچ جنتی جز وصال محبوب خود نمی‌شناسند و درد و خارهای جدایی را تحمل می‌کنند. دلش پر از غم جدایی است و نیش هجر محبوب را بر جان می‌کشد. او به بیداری از خواب ناز و به نظر نرسیدن محبت اشاره می‌کند و می‌گوید حتی در غم عشق، خوشی‌ها و فراموشی‌ها وجود دارند. در نهایت، شاعر از ساقی درخواست می‌کند که مشتی از شراب را در این هجران به او بدهد و به این نکته اشاره می‌کند که عاشقان از رنج نمی‌ترسند و آن را بخشی از عشق می‌دانند.
زاهدا در روضه گر می از کف دلدار نیستروضه ای خوشتر مرا از کلبه خمار نیست
هوش مصنوعی: اگر در بهشت هم شرابی از دست معشوق نباشد، برای من هیچ لذتی از آنجا بیشتر از کلبهی مملو از خماری نیست.
عاشقانرا هیچ جنت نیست چون گلزار وصلکوثر و طوبی مثال لعل و قد یار نیست
هوش مصنوعی: عاشقان هیچ بهشت و جنتی ندارند، زیرا که گلزار وصال و سرسبزی عشق، نمونهای از زیبایی و ارزش ندارد، همانطور که یار و محبوبشان مانند لعل و سنگ قیمتی نیست.
دل پر از خار جفایت گشت همچون خار پشتنیست جایش زانکه بیرون کرده سر زو خار نیست
هوش مصنوعی: دل من از جفا و بیرحمیهای تو پر از درد و زخم شده است، مانند خارهایی که در پوست جانم فرو رفتهاند. جایی برای آرامش ندارم، زیرا این زخمها دیگر به راحتی بهبودی نمییابند.
بر تنم در هر بن مویش که نیش هجر تستیک سر مو نیست جایی کاندرو افکار نیست
هوش مصنوعی: هر جایی که در موهایش اثر جدایی و دوری از اوست، هیچ جا نیست که اندیشهام در آنجا نباشد.
چشم شوخت کی نظر بر حال زارم افکندطرفة العینی ز خواب ناز چون بیدار نیست
هوش مصنوعی: چشم زیبا و بازیگوش تو چگونه لحظهای به حال بد من نگریست، در حالی که از خواب شیرینش بیدار نیست؟
در محبت از غم جانان بود منت به جاندر دل احباب از جور حبیب آزار نیست
هوش مصنوعی: در عشق، غم معشوق سبب خوشنودی و رضایت است. در دل دوستان، آزار و زحمت ناشی از بیوفایی محبوب وجود ندارد.
ای که گویی زو دل بسیار بسیارت جفاستاندک اندک چون نمود از وی به دل بسیار نیست
هوش مصنوعی: تو که میگویی دل من از محبت تو پر است، در حالی که کمکم رفتار تو نشان میدهد که آنچه در دل داری، چندان زیاد نیست.
ساقیا رطل گرانم ده که در هجران یارگر اجل آید گرانم لیک آن مقدار نیست
هوش مصنوعی: ای ساقی، مقداری از شراب سنگین به من بده، زیرا در دوری یار، اگر مرگ به سراغم بیاید، سنگین و غمگین خواهم بود، اما این مقدار غم و اندوه برای من کافی نیست.
فانیا در عاشقی هر غم که آید شاد باشزان که اهل عشق را از رنج و خواری عار نیست
هوش مصنوعی: در عشق، هر غمی که به سراغت بیاید، شاد باش، زیرا عاشقان از رنج و مشکلات خجالت نمیکشند.