شمارهٔ ۱۱۳ - تتبع شیخ
هوش مصنوعی: این ابیات به بیان احساسات عاشقانه و رابطه عمیق با معشوق می‌پردازد. شاعر می‌گوید که تمام شادی و غم‌های او از معشوقش ناشی می‌شود و تفاوتی بین این دو نمی‌بیند. وصال معشوق برای او شادی است و جدایی‌اش غم. او به زخم‌های ناشی از هجر یار اشاره می‌کند که در عین حال مرهمی از وصل نیز دارد. در واقع، حتی اگر جانش برود یا غم بر دلش بنشیند، خوشحال است که این احساسات نیز به نوعی به معشوقش مربوطند. شاعر به این نتیجه می‌رسد که غم و شادی در زندگی بشر از یک منبع سرچشمه می‌گیرد و همه چیز به عشق و ارتباط با معشوق پیوند دارد.
باشدم خرمی از هر چه درین عالم ازوستاز غمش نیز دلم شاد بود کین هم ازوست
هوش مصنوعی: در این دنیا هر نوع خوشی که وجود دارد، من از آن برخوردارم. حتی با وجود غمهایم، قلبم شاد است، زیرا این وضعیت نیز بواسطه اوست.
نبود هیچ تفاوت ز نشاط و غم دهربه وصالم چو نشاط و به فراقم غم ازوست
هوش مصنوعی: در زندگی، فرقی میان شادی و اندوه وجود ندارد؛ زیرا هر دو حالت، به نوعی به تجربه من از وصال و جدایی مرتبط هستند.
زخم هجرش به دلم مرهم وصلش بر ویخوشم آید که مرا زخم ازو مرهم ازوست
هوش مصنوعی: زخمی که از جدایی او بر دلم نشسته، زمانی که به وصالش می‌رسد، برایم خوشایند است، زیرا همین جدایی باعث شده که به او نزدیکتر شوم و آرامش را از او بگیرم.
جان اگر رفت و غم ودست به جایش بنشستاز چه خوشحال نباشم مگر اینم کم ازوست؟
هوش مصنوعی: اگر جانم هم برود و غم و اندوه در جایش بنشیند، چرا نباید خوشحال باشم؟ مگر همین که غم در جایش نشسته، کم اهمیتی دارد؟
نیستم آدمی ارشاد نباشم ز غمشچون غم و شادی انواع بنی آدم ازوست
هوش مصنوعی: من آدمی نیستم که از راهنمایی دور باشم، زیرا غم و شادی انواع انسانها به او وابسته است.
از غم یار ملولم اگرم باده دهدنه ز می خرمیم دان که دلم خرم ازوست
هوش مصنوعی: اگرچه به خاطر غم یار ناراحت هستم، حتی اگر شراب هم بنوشم، چون خوشحالی واقعیام از دل او ناشی می‌شود.
فانیا ماتم و سور همه یکسانست ازانکسور در وصلم ازو هجر چو شد ماتم ازوست
هوش مصنوعی: هیچ تفاوتی میان شادی و اندوه وجود ندارد، زیرا شادی من از وصال توست و اندوه من نیز پس از جدایی از تو به وجود میآید.