شمارهٔ ۱۶
هوش مصنوعی: این شعر به بیان نکاتی دربارهٔ انسان‌های بدسرشت و نیکو می‌پردازد. شاعر می‌گوید که نصیحت به آدم‌های بدسرشت بیفایده است و همچون صیقل زدن آینه‌ای از خشت است. او به فقیران یادآوری می‌کند که مال دنیا هیچ ارزشی ندارد و باید به جای آن قدر مفلسی را شناخت. امید شاعر به دورانی روشن در میان روزهای تیره است و او ارزش حسن خلق را بیان می‌کند که می‌تواند حتی دیو را زیبا جلوه دهد. شاعر می‌گوید برای رسیدن به منزل نیکان، نباید بد کرد و کسی که در لباس خوب رفتار کند، توانایی نشان دادن خود را نخواهد داشت. در نهایت، شاعر تأکید می‌کند که سرنوشت هر کسی از پیش تعیین شده است و تلاش برای تغییر آن، ثمری نخواهد داشت.
نتوان به پند کرد نکو بدسرشت راصیقل گری نمیکند آیینه خشت را
هوش مصنوعی: نمیتوان کسی را که ذات ناپسندی دارد با نصیحت و پند تغییر داد، مانند اینکه آینه‌ای که از خشت ساخته شده، هرگز نمیتواند به خوبی صیقل یابد.
مال جهان جهنم نقدیست ای فقیربشناس قدر مفلسی چون بهشت را
هوش مصنوعی: داراییهای دنیوی زودگذر و فریبنده هستند، ای بیپول، ارزش واقعی فقر و ناداری را بشناس. چرا که همین حالت فقر می‌تواند به مراتب باارزشتر از ثروتهای دنیوی باشد.
باشد به تیره روزی خویشم امیدهاابر سیاه سرمه بود چشم کشت را
هوش مصنوعی: در روزهای سخت و تاریک زندگی، امیدهایم مانند ابرهای سیاه هستند که بر چشمام سایه میاندازند و به کشت و زراعت زندگیام آسیب میزنند.
از حسن خلق دیو شود در نظر پریبرقع بود گشاد جبین روی زشت را
هوش مصنوعی: با رفتار نیکو، حتی دیو نیز در نگاه دیگران زیبا میشود. مانند این است که پردهای از روی چهرهای زشت برداشته میشود و آن را بهتر جلوه میدهد.
خواهی رسی بمنزل نیکان مباش بدلایق گل بهشت بود هم بهشت را
هوش مصنوعی: اگر میخواهی به مقام نیکان برسی، نباید به کارهای نادرست و ناپسند بپردازی، زیرا نمیتوان به مقام خوبان رسید در حالی که اعمال بد انجام دهی؛ چنانکه گلی که لایق بهشت است، باید از صفات خوب برخوردار باشد تا بتواند در بهشت جای گیرد.
تا چند در لباس کنی دعوی صلاحخواهی بجامه کعبه نمایی کنشت را
هوش مصنوعی: چقدر میخواهی در لباس و ظاهر خود ادعای خوبی و درستی کنی؟ باید نشان دهی که واقعاً چه کاره هستی و درونت چه حالتی دارد.
واعظ چو خط مپیچ سر از خامه قضانتوان ز سرنوشت دگر سرنوشت را
هوش مصنوعی: واعظ وقتی که با قلمش از قضا و مقدر مینویسد، نمیتواند از سرنوشت دیگری صحبت کند و به مسائل دیگر بپردازد. سرنوشت غیرقابل تغییر است و نمیتوان آن را به سادگی نادیده گرفت.