شمارهٔ ۱۴۹ - در مرثیهٔ خواجه ناصر الدین ابراهیم عارف گنجه‌ای
هوش مصنوعی: این شعر به زیبایی و والایی عروس صفا اشاره دارد که با فقر مواجه شده و به تبیین حالاتی از شادی و نشئگی پرداخته است. شاعر از حضور هفت تن از اولیا و پیامبران در این فضا صحبت می‌کند و به تشبیه‌هایی از طبیعت و حیوانات همچون کبوتر و گوزن به توصیف حالات عرفانی می‌پردازد. همچنین، به مقام‌ها و مرتبه‌های معنوی اشاره می‌کند و درباره وجود خضر به عنوان نماد دانش و نورانی بودن صحبت می‌کند. در پایان، به زیبایی و نور خرقه صوفیان پرداخته و نشان می‌دهد که تا چه اندازه این افراد به کمالات و مقامات بالا دست یافته‌اند.
خاقانیا عروس صفا را به دست فقرهر هفت کن که هفت تنان در رسیده‌اند
هوش مصنوعی: ای خاقان، عروس زیبا و خوشبختی را به دست فقر بسپار، زیرا هفت نفر شریف و برجسته اکنون در دسترس هستند.
در وجد و حال بین چو کبوتر زنند چرخبازان کز آشیان طریق پریده‌اند
هوش مصنوعی: وقتی که در حال شادی و نشاط هستی، مانند کبوترانی که در آسمان پرواز میکنند، متوجه میشوی که این چرخ زندگی برگردانده شده و در واقع آنها از لانه خود خارج شدهاند.
همچون گوزن هوی برآورده در سماعشیران کز آتش شب شبهت رمیده‌اند
هوش مصنوعی: مثل گوزنی که در حال رقص و شادی به آواز درآمده، شیرانی که در شب به خاطر آتش و خطر دچار ترس و فرار شدهاند.
سلطان دلان به عرش براهیم بنده‌واراز بهر آب دست سراب قد خمیده‌اند
هوش مصنوعی: دلهای مردم در عشق و محبت به خدای بزرگ همچون بندهای تواضع دارند و برای دستیابی به آرامش به سوی آسمان میروند، در حالی که ظاهراً در مقابل زلال و زیباییهای دنیوی سر خم کردهاند.
بر نام او به سنت همنام او همهمرغان نفس را ز درون سر بریده‌اند
هوش مصنوعی: تمام پرندگان درونی خود را به خاطر نام او از درون خود بیرون کردهاند و بر طبق سنت او نامگذاری شدهاند.
خضر ارچه حاضر است نیارد نهاد دستبر خرقه‌های او که ز نور آفریده‌اند
هوش مصنوعی: با وجود اینکه خضر همیشه در دسترس است، کسی جرأت نمیکند دستش را به لباسهای او بزند، چون این لباسها از نور آفریده شدهاند.
پیران هفت چرخ به معلوم هشت خلدیک ژندهٔ دوتائی او را خریده‌اند
هوش مصنوعی: افراد با تجربه و سالخورده در این دنیا، به وضوح به خوشبختی و نعمتهای بهشتی دست پیدا کردهاند و به نوعی زندگی ساده و بیآلایش را قبول کردهاند.
از بهر پاره پیر فلک را به دست صبحدلق هزار میخ ز سر برکشیده‌اند
هوش مصنوعی: به خاطر تکهای از کهنگی آسمان، صبح زود هزار میخ را از سر آن بلند کردهاند.
واینک پی موافقت صف صوفیانصوف سپید بر تن مشرق دریده‌اند
هوش مصنوعی: اکنون گروهی از صوفیان با لباسهای سفید خود، همراه با هم، به سوی مشرق حرکت کردهاند و خورشید را شکافتهاند.
در مشرق آفتاب چنان جامه خرقه کردکواز خرق جامه به مغرب شنیده‌اند
هوش مصنوعی: در سمت شرق آفتاب، چنان لباسی از خود کنار زد که صدای آن خرقه (لباس پاره) تا غرب نیز رسیده است.
تا گنجه را ز خاک براهیم کعبه‌ای استمردان کعبه گنجه نشینی گزیده‌اند
هوش مصنوعی: مردان بزرگ و بااراده، همچون گنجی از خاک برمیخیزند و به مقام معنوی و کمال میرسند، بهگونهای که در دنیای معنویت و عشق، به منزلهی مکانی مقدس و ارزشمند قرار میگیرند.
من دیده‌ام که حد مقامات او کجاستآنان ندیده‌اند که کوتاه دیده‌اند
هوش مصنوعی: من با چشم خود دیده‌ام که مقام و مرتبه او در کجاست، اما آنها که ندیده‌اند، به دلیل نداشتن درک کافی، به اندازهای که میبینند فکر کردهاند.