شمارهٔ ۴۲ - اندرز
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به موضوع اختیار و تقدیر الهی می‌پردازد. او می‌گوید که هیچ‌کس نمی‌تواند بر سرنوشت خود تسلط داشته باشد، زیرا جز خداوند هیچ کس در زندگی موفق نیست. قسمت و تقدیر از قبل تعیین شده‌اند و تلاش برای تغییر آنها بی‌فایده است. شاعر به تشبیه درختی با دو شاخه می‌پردازد که تحت فشار بار می‌شکند، ولی هیچ بار اضافی بر آن نیست. او به این نکته اشاره می‌کند که دنیا و آنچه در آن است، همواره در حال تغییر و ناپایداری است. همچنین، بر تجربه به عنوان بهترین آموزگار تأکید می‌کند و می‌گوید که نباید به آرزوها شادمان شد، زیرا همه چیز غیر از حقیقت الهی فانی است. در نهایت، شاعر به این نتیجه می‌رسد که خوب و بدی که ما در زندگی تجربه می‌کنیم، در واقع از خداوند نشأت می‌گیرد و نه از روزگار.
کس را بر اختیار خدای اختیار نیستبر دهر و خلق جز او کامگار نیست
هوش مصنوعی: هیچ‌کس در برابر ارادهی خداوند اختیاری ندارد و در دنیا و میان مخلوقات تنها اوست که به کامیابی می‌رسد.
قسمت چنان که باید کردست در ازلو اندیشه را بر آنچه نهادست کار نیست
هوش مصنوعی: سرنوشت انسان از ابتدا مشخص شده و ما نمیتوانیم در مورد آنچه که تقدیر شده است، فکر کنیم یا تغییری اعمال کنیم.
بر یک درخت هست دو شاخ بزرگ و اینمی بشکند ز بار و بر آن هیچ بار نیست
هوش مصنوعی: درختی وجود دارد که دو شاخه بزرگ دارد، اما یکی از آنها زیر بار سنگینی خم شده و می‌شکند، در حالی که شاخه دیگر هیچ باری ندارد و سالم باقی مانده است.
چون کاین کثیف جرم زمین هست برقرارچون کاین لطیف چرخ فلک را قرار نیست
هوش مصنوعی: این بیت اشاره به این دارد که زمین، با وجود کثیفی و سنگینیاش، به حالت خود ثابت است و باقی میماند، در حالی که آسمان و فلک که لطیف و سبک هستند، همواره در حال حرکت و ناپایداریاند. به عبارتی دیگر، این تفاوت بین حالت ثابت زمین و ناپایداری آسمانها را به تصویر میکشد.
آنها که بر شمردم گویی به ذات خویشموجود گشته اند کشان کردگار نیست
هوش مصنوعی: افرادی که نامشان را برشمردم، انگار خود به وجود آمدهاند و هیچ نیازی به خالق ندارند.
دانی که بی مصور صورت نیامده ستدانی که این سخن بر عقل استوار نیست
هوش مصنوعی: میدانی که بدون شکل و تصویر چیزی به وجود نیامده است؟ میدانی که این گفته بر اساس منطق و عقل قابل فهم نیست؟
شاید که از سپهر و جهان رنجکی کشدآن کس کش از سپهر و جهان اعتبار نیست
هوش مصنوعی: شاید آن شخصی که از آسمان و دنیای اطراف رنج میبرد، در واقع باری از این آسمان و جهان به دوش میکشد که ارزش و اعتباری ندارد.
ای مبتدی تو تجربه از اوستاد گیرزیرا که به ز تجربه آموزگار نیست
هوش مصنوعی: ای تازهکار، از استاد خود تجربه بیاموز، چرا که هیچ‌کس بهتر از او نمی‌تواند تو را آموزش دهد.
شادی مکن به خواسته و آز کم نمایکان هر چه هست جز ز جهان مستعار نیست
هوش مصنوعی: شادی نکن به خاطر آنچه که به دست آوردهای و آرزویت را کم کن، زیرا همه چیزهایی که دارید، جز از این دنیای زودگذری نیستند.
بدهای روزگار چه می بشمری همیچون نیک های او بر تو در شمار نیست
هوش مصنوعی: بدیهای روزگار را چه اهمیتی میدهی، زیرا حتی خوبهایش هم برای تو به حساب نمیآیند.
از روزگار نیک و بد خویشتن مدانکز ایزدست نیک و بد از روزگار نیست
هوش مصنوعی: خودت را از روزگار و تجربیات خوب و بد زندگی جدا نکن، زیرا خوب و بدی که در زندگیات تجربه میکنی، در واقع از جانب خداوند است و وابسته به خود روزگار نیست.