شمارهٔ ۲۲
هوش مصنوعی: این شعر به فرزند سفارش می‌کند که به کار و تلاش بپردازد و از زمان به درستی بهره‌برداری کند. پدر به او توصیه می‌کند که وقت precious خود را هدر ندهد و در هر ساعت از عمرش، کاری شایسته انجام دهد. او باید به دانش و خرد توجه کند و در تلاش برای بهبود خود، از خواب و کسالت دوری کند. همچنین، تأکید می‌شود که دنیا را باید با تلاش و کوشش آباد کرد و در برابر موانع، مثل نفس و مشکلات زندگی، باید استقامت به خرج داد. پدر همچنین هشدار می‌دهد که زمان خود را در سرگرمی‌های بی‌فایده یا کارهایی که به شخصیت او آسیب می‌زند، تلف نکند و در تمامی حال‌ها به سمت خداوند و نیکی‌ها گرایش داشته باشد. در نهایت، او باید از کارهای ناپسند همچون قمار و هدر دادن عمر دوری کند و همواره در پی بهبود شخصیت و عمل خود باشد.
وقت تو است ای پسر که کار کنیکار را سخت و استوار کنی
هوش مصنوعی: زمان آن رسیده است که تو، ای پسر، به تلاش بپردازی و کارها را با جدیت و استحکام انجام دهی.
با تن چست و با قوای درستروز و شب نغنوی و کار کنی
هوش مصنوعی: هر روز و شب با انرژی و توانایی مناسب، به کار و تلاش مشغول باش و از زندگی لذت ببر.
این گرانمایه وقت را زینهارکه مبادا بهرزه خوار کنی
هوش مصنوعی: مراقب باش که وقت باارزش خود را بیهوده تلف نکنی و آن را صرف کارهای بی‌فایده نکن.
روزگار است و روزگار خوش استتا چه سان طی روزگار کنی
هوش مصنوعی: زندگی جریان دارد و تا زمانی که خوشی در آن است، باید ببینیم چطور میتوانیم از این روزها بهرهمند شویم و آنها را به خوبی بگذرانیم.
هر چت از کار بر کنار کنندهمه از خویش بر کنار کنی
هوش مصنوعی: اگر از کار و تلاش خود کنارهگیری کنی، همه نیز از تو دور خواهند شد و ارتباط خود را با تو قطع میکنند.
گرد دانشوران تکاپو رابر همه کار اختیار کنی
هوش مصنوعی: اگر بخواهی در تمام کارها به درستی عمل کنی، باید از دانش و تلاش دانشمندان بهرهمند شوی.
خرد رهنمای را با خویشدر همه حال و کار یار کنی
هوش مصنوعی: همیشه باید خرد و آگاهی را همراه خود داشته باشی و در تمام جوانب زندگی و کار از آن بهرهمند شوی.
هم بدانسان که عقل بپسنددنوبت خویش برگذار کنی
هوش مصنوعی: به همان شکلی که عقل و درک تو اجازه می‌دهد، زمان خود را به درستی مدیریت و اجرا کن.
ساعت عمر خویش را شب و روزهمچو دانشوران شمار کنی
هوش مصنوعی: عمر خود را مانند عالمان با دقت و توجه به روز و شب اندازهگیری کن.
هر چه در خور بود بهر ساعتنیک سنجی و برقرار کنی
هوش مصنوعی: هر چیزی که مناسب است را در هر زمان با دقت تشخیص بده و به آن پایبند باش.
کار پنهان چنان کنی که تو رابیم نبود گر آشکار کنی
هوش مصنوعی: کارت را به گونهای انجام بده که هیچ ترسی از افشای آن نداشته باشی؛ اگر روزی روزگاری معلوم شود هم مشکلی نداشته باشی.
نیمه شب چشم را ز نوشین خوابشسته و گریه های زار کنی
هوش مصنوعی: نیمه شب، چشمانت را از خواب شیرین شسته و با گریههای شدید به حالت ناگواری رسیدهای.
گر بهار است و گر خزان تو جهانهمه از خوی خود بهار کنی
هوش مصنوعی: چه بهار باشد و چه خزان، تو میتوانی با تغییر نگرش خود، جهان را به مکانی پر از زیبایی و شکوفایی تبدیل کنی.
دل دانا بدام ناید اگرسیم و زر بر سرش نثار کنی
هوش مصنوعی: دل هوشمند و با معرفت زیر بار فریب و مال و ثروت نمیرود، حتی اگر برایش طلا و نقره بریزی.
لیکن افتد بدام و رام شودگر بخوی خوشش شکار کنی
هوش مصنوعی: اما اگر در دام بیفتد و تسلیم شود، میتوانی با مهارت و نیکویی او را به راحتی شکار کنی.
با عدوی نهان و دیو درونهر شب و روز کارزار کنی
هوش مصنوعی: هر شب و روز با دشمنی پنهان و دیو درون خود مبارزه میکنی.
تا بر این اهرمن که پیرامنتروز و شب خفته کار زار کنی
هوش مصنوعی: برای غلبه بر این موجود پلید که همیشه در اطراف تو در حال کمین است و خواب ندارد، باید به مبارزه بپردازی.
کار دنیا ندارد آن مقدارکه بدو خاطری فکار کنی
هوش مصنوعی: دنیا به اندازهای ارزش ندارد که برای آن خیلی فکر کنی و خودت را به زحمت بندازی.
مزرعه است این جهان و تو دهقانکه همه روز کشت و کار کنی
هوش مصنوعی: این دنیا مانند یک مزرعه است و تو کشاورز آن هستی که باید هر روز تلاش کنی و زحمت بکشی.
در زمین روان فشانی تخمزان سپس کاین زمین شیار کنی
هوش مصنوعی: تخمهای که در زمین میکاری، به آرامی درون خاک جوانه می‌زند و رشد می‌کند؛ پس از آن میتوانی زمین را شیار زده و محصولی به دست آوری.
چیست دانی شیار؟ کاین تن رابریاضت همی نزار کنی
هوش مصنوعی: آیا میدانی شیار چیست؟ زیرا با تمرین و سختی کشیدن میتوانی این جسم را به زحمت بکشی.
بکشی نفس و از پس کشتنگور این مرده را مزار کنی
هوش مصنوعی: اگر نفس را قطع کنی، پس از کشتن باید برای این مرده، قبری بسازید.
گاو موسی است تن که قربانشتو بفرمان کردگار کنی
هوش مصنوعی: تن تو مانند گاو موسی است که برای فرمان الهی قربانی می‌شود.
تندباری است زنده بار آزارکه تو چون قتل تندبار کنی
هوش مصنوعی: تندباری در اینجا به معنای تعجیل و سرعت عمل در کارهای سخت و آزاردهنده است. متوجه میشویم که وقتی تو به سرعت و بدون دقت عمل میکنی، عواقب آن ممکن است به تلخی و درد برگردد، همچون داغی ناشی از یک عمل غیرقابل بازگشت. به این صورت، سرعت عمل ممکن است به مشکلات و پیامدهای ناگوار منجر شود.
مژده زندگانی جاویدارمغان سوی زنده بار کنی
هوش مصنوعی: خبر خوش زندگی همیشگی را به سمت جوانان برسان.
ساده لوحی بدست تو دادندکه بنقش خوشش نگار کنی
هوش مصنوعی: به تو بیخیالی و سادگی دادهاند که زیباییها را به تصویر بکشید.
صحن مینو که ساحتی ساده استپر درختان میوه دار کنی
هوش مصنوعی: برای اینکه فضایی زیبا و دلپذیر بسازی، کافی است آن را با درختان میوهدار پر کنی.
اندر این پهن دشت و ساده زمینکشت سیب و به و انار کنی
هوش مصنوعی: در این دشت وسیع و زمین ساده، میتوانی سیب و به و انار بکاری.
جویها پر کنی زآب روانسروها گرد جویبار کنی
هوش مصنوعی: آب جویبارها را پر کن و در کنار آنها درختان سرو بکار.
از پلیدی ازار خود را پاکنیز دل پاک چون ازار کنی
هوش مصنوعی: اگر از پلیدیها و آلودگیهای خود را دور کنی، دل پاکت نیز همچون لباس تمیز و آزاد خواهد شد.
همچو عیسی ز صحبت احمقبسوی دشت و که فرار کنی
هوش مصنوعی: مانند عیسی، از همراهی احمقها دوری کن و به دشت برو تا فرار کنی.
شرع را شاه و عقل را دستورعلم را نیز دستیار کنی
هوش مصنوعی: برای هدایت و برقراری نظم در جامعه، باید از قوانین دینی به عنوان مبنای اصلی استفاده کرد و عقل و دانش را به عنوان راهنما و کمککننده در تصمیمگیریها به کار گرفت.
نفس را چون ستور و چون استرخسته پیوسته زیر بار کنی
هوش مصنوعی: نفس خود را مانند یک اسب یا الاغ خسته کرده و همیشه زیر بار مشغول نگهدارید.
چون کشیدیش زیر بار عملنیز خود را برو سوار کنی
هوش مصنوعی: زمانی که بار مسئولیت را بر دوش میگذاری، باید خودت را نیز برای پیمودن آن آماده کنی.
نفس تواشتریست سخت حرونتوش بتقوی مگر مهار کنی
هوش مصنوعی: نفس تو مانند یک شتر قدرتمند و سرکش است که فقط با تقوا و پرهیزگاری میتوان آن را کنترل کرد.
زینهار ای پسر که عمر عزیزصرف در خمرو در خمارکنی
هوش مصنوعی: حواست را جمع کن، پسر، که عمر گرانبهایت را در میگساری و مستی هدر ندهی.
زینهار ای پسر که مایه عمربابلیس لعین قمار کنی
هوش مصنوعی: ای پسر، مواظب باش که عمر خود را بیهوده به قمار نگذران.
یا ضیاع و عقار ملک وجودضایع اندر سر عقار کنی
هوش مصنوعی: اگر زمین و ملک وجودت را از دست بدهی، مانند آن است که در دل زمین و داراییات خرابکاری میکنی.
زینهار ای پسر که عمر عزیزبا فرو مایه خلق خوار کنی
هوش مصنوعی: مراقب باش پسر، که عمر ارزشمندت را به خاطر انسانهای پست و کمارزش هدر نده.
از بدیها سزد بسوی خداکه شب و روز زینهار کنی
هوش مصنوعی: بهترین راه برای دوری از بدیها این است که همیشه به خداوند پناه ببری و از او کمک بخواهی. این کار را در تمام اوقات، چه روز باشد و چه شب، انجام بده تا از آسیبها در امان بمانی.