غزل شمارهٔ ۱۲۸
هوش مصنوعی: این متن درباره‌ی عشق و درد ناشی از آن است. شاعر از عواطف خود در برابر محبوبش می‌گوید و به سختی‌هایی که در این مسیر متحمل می‌شود، اشاره می‌کند. عشق باعث می‌شود که او جان و دلش را فدای معشوق کند و از سختی‌ها و جفاهای او رنج ببرد. شاعر همچنین به مقایسه‌ی ارزش عشق با پول می‌پردازد و می‌گوید که جان او از طلا ارزشمندتر است. در نهایت، عشق را به گونه‌ای توصیف می‌کند که حتی اگر با خاک یکسان شود، همچنان ارزشمند خواهد بود.
دل به عشقش رخ به خون تر می‌کندجان ز جورش خاک بر سر می‌کند
هوش مصنوعی: دل به عشق او آسیب میبیند و غمگین می‌شود، و از شدت رنجی که میکشد، اوضاعش به قدری خراب می‌شود که گویی بر خود خاک میپاشد.
می‌خورد خون دل و دل عشوه‌هاشمی‌خورد چون نوش و باور می‌کند
هوش مصنوعی: او با نوشیدن خون دلش، به دلرباییها و زیباییهای دلدارش میچسبد و این کار برایش مانند یک نوشیدنی خوشمزه است که به آن ایمان دارد.
گرچه پیش‌از وعده سوگندان خوردآن هم از پیشم فراتر می‌کند
هوش مصنوعی: هرچند قبل از موعد عشقش را به من نشان داد و به من قول و قسم داد، اما حالا به طوری عمل می‌کند که از آنچه قبلاً وعده داده بود، فراتر میرود.
گفتمش: بس می‌کند چشمت جفا؟گفت نیکو می‌کند گر می‌کند
هوش مصنوعی: به او گفتم: آیا چشمانت بس نیست که به من ظلم می‌کند؟ او پاسخ داد: اگر ظلم می‌کند، به خوبی این کار را انجام میدهد.
عقل را چشم خوشش در نرد عشقمی‌دهد شش ضرب و شش در می‌کند
هوش مصنوعی: عقل در عشق به خاطر زیبایی و شگفتیهای آن، خود را از دست میدهد و به نوعی درگیری و تلاطم میافتد. عشق میتواند عقل را به چالش بکشد و تصمیمگیریهای منطقی را تحتالشعاع قرار دهد.
زانکه تا دست سیاهش برنهندزلفش اکنون دست هم در می‌کند
هوش مصنوعی: زیرا که او نمیتواند زلفهایش را رها کند، اکنون دستش خود را در زلفش فرو میبرد.
زر ندارم لاجرم بی‌موجبیهر زمانم عیب دیگر می‌کند
هوش مصنوعی: من پولی ندارم، بنابراین همیشه بهانهای برای خردهگیری بر من وجود دارد.
گفت: زر گفتم که: جان گفتا که: خهالحق این نقدم توانگر می‌کند
هوش مصنوعی: گفتم که پول و ثروت دارم، جان پاسخ داد که واقعاً این روح و وجود من است که مرا ثروتمند می‌کند.
گفتم: آخر جان به از زر گفت: نهلاجرم کار تو چون زر می‌کند
هوش مصنوعی: گفتم: جان انسان از طلا ارزش بیشتری دارد. او پاسخ داد: خیر، بنابراین کار تو به گونه‌ای است که مانند طلا میدرخشد.
چون کنی خاکش همی بوس انوریگرچه با خاکت برابر می‌کند
هوش مصنوعی: وقتی که خاک را بوسه میزنی، اگرچه آن خاک با تو برابر می‌شود، اما ارزش و احترام آن خاک همچنان باقی است.