قصیدهٔ شمارهٔ ۴۹ - در مدح علاء الدین
هوش مصنوعی: در این متن، شاعر عید را تبریک می‌گوید و آرزو می‌کند که عید برای صاحب آن خوشحالی و سرزندگی بیاورد. او از برکات و خوبی‌های شخصی که مورد خطاب قرار داده، سخن می‌گوید و می‌خواهد که وجود او باعث آبادانی، عدالت و رفع ظلم باشد. شاعر به بزرگی و عزت شخصیت اشاره می‌کند و از او می‌خواهد که در برابر مصائب و مشکلات، استقامت و قدرت داشته باشد. همچنین از نعمت‌های آسمانی و خوشی‌های زندگی یاد می‌کند و بر ارتقاء وضعیت جامعه و انسان‌ها تأکید می‌کند. در نهایت، او به شکرگزاری از این همه نعمت‌ها و امید به ادامه‌ی چنین حالتی در سال‌های آینده اشاره دارد.
صاحبا عید بر تو خرم بادکل گیتی ترا مسلم باد
هوش مصنوعی: دوست عزیز، امیدوارم روز عید برای تو پر از شادی و سرزندگی باشد و تمام جهان به تو خوش بگذرد.
از تو آباد ظلم ویران شدبه تو بنیاد عدل محکم باد
هوش مصنوعی: از تو، خرابیهای ظلم برطرف شد و امیدوارم بنیاد عدالت با قدرت و استحکام باقی بماند.
حزم و عزمت چو بر سؤال و جواببر قضا و قدر مقدم باد
هوش مصنوعی: مراقبت و ارادهات در برابر پرسشها و پاسخها باید بر سرنوشت و تقدیر پیشی بگیرد.
خدمت چرخ جز به درگه توچون تیمم به ساحل یم باد
هوش مصنوعی: خدمت به چرخ و گردونه جز در آستانه تو مانند تیمم کردن در کنار دریا است.
خطبه تعظیم یافت از نامتهمچنین سال و مه معظم باد
هوش مصنوعی: این شعر به ستایش و بزرگداشت نام و مقام کسی اشاره دارد و بیان می‌کند که هر سال و ماه تحت تاثیر و عظمت نام او قرار دارد و به احترام او متعالی و باارزش است.
دایم از فتح باب ابر سخاتخشک‌سال نیاز را نم باد
هوش مصنوعی: همیشه از بارش باران و نعمت‌های آسمانی می‌گوید، و در این سال‌های خشک و بیآبی، نیاز ما را برطرف می‌کند.
در یمین تو خامهٔ آصفدر یسار تو خاتم جم باد
هوش مصنوعی: در سمت راست تو، قلم آصف وجود دارد و در سمت چپ تو، انگشتری از جمشید.
خواستم گفت ملک هفت زمینتهمه زیر نگین خاتم باد
هوش مصنوعی: خواستم بگویم که تمام سرزمینهای هفتگانه زیر فرمان و سلطه تو باشد و تو با قدرت و دستان خالقت بر آنها تسلط یابی.
آسمان گفت گر منم چو نگینشاندر آن رقعه نام من هم باد
هوش مصنوعی: آسمان گفت که اگر من همچون نگینی در آن لوح باشم، پس نام من هم بادی است.
موکب حزمت ار نهفته روداشهب روزگار ادهم باد
هوش مصنوعی: اگر کاروان خدمتت، پنهان برود، روزگار تیره و ناگوار خواهد شد.
گرد جیش تو در دماغ ظفرچون دم آستین مریم باد
هوش مصنوعی: بخار متصاعد شده از وجود تو، مانند بادی که از آستین مریم برمیخیزد، در فضا پراکنده است.
از بلندی سرای قدر تراسقف افلاک سطح طارم باد
هوش مصنوعی: از ارتفاع و جایگاه مهم تو، آسمانها به مانند سقفی بر سر تو هستند.
وز نژندی به چشم بدخواهتاشهب روزگار ادهم باد
هوش مصنوعی: هرگز به چشم بدخواهت نگاه نکن، که روزگار به زشتی چون اسب سیاه میماند.
دست سگبانت چون قلاده کشدشیر گردون سگ معلم باد
هوش مصنوعی: اگر دستان نگهبان تو مانند قلادهای به گردن شیر آسمان کشیده شود، معلم آن سگ، باد خواهد بود.
چرخ اگر بارگاه تو نبودتا قیامت شکسته طارم باد
هوش مصنوعی: اگر چرخ فلک جایگاه تو را نداشت، تا همیشه، سقف آن به تکههای کوچک تقسیم میشد.
زهره خنیاگریت گر نکندتا ابد سور زهره ماتم باد
هوش مصنوعی: اگر صدای زیبا و دلنواز تو تا ابد نداشته باشیم، زندگی به جای جشن و شادی، به سوگواری تبدیل خواهد شد.
فتنه پیش زبان خامهٔ توچون زبانهای سوسن ابکم باد
هوش مصنوعی: فتنهای که به وجود میآید، پیش زبان نوشتههای تو مانند زبانهای بیزبان سوسن، خاموش و ناتوان است.
پس به شکر تو تا زبان سنانشاهراه حروف معجم باد
هوش مصنوعی: پس به خاطر تو تا زمانی که زبان به حرکت درآید و کلمات درست را بیان کند، شکرگزاری میکنم.
حبس خصم تو با زوال خلاصچون نهانخانهٔ جهنم باد
هوش مصنوعی: محبوس کردن دشمن تو با نابودی او به مانند یک مخفیگاه از جهنم است.
بر رخی کز تو خال عصیانستهمه کارش چو زلف درهم باد
هوش مصنوعی: چهرهای که بر آن نشانهای از نافرمانی است، همه امورش مانند زلفی در هم پیچیده و آشفتگی دارد.
قهرمان تو موسوی دستستترجمان تو عیسوی دم باد
هوش مصنوعی: شخصیت اصلی و قهرمان تو، موسوی است و پیام تو را عیسوی به گوش دیگران میرساند. این جمله نشاندهندهای ارتباط معنوی و فرهنگی عمیقتری میان آنهاست.
چتر میمون همت عالیتسایه‌دار سپهر اعظم باد
هوش مصنوعی: امیدوارم که توانایی و تلاش تو مانند چتری بزرگ، تو را در برابر سختیها و مشکلات محافظت کند و سایهاش بر روی تو گسترده باشد، همچون آسمانی که به عظمتی دلخواه میبالد.
همه سعی تو چون قران سعوددر مراعات نظم عالم باد
هوش مصنوعی: تمام تلاش تو مانند قرآن است که به نظم دنیا توجه دارد.
همه عون تو چون عنایت حقدر مهمات نسل آدم باد
هوش مصنوعی: تمام یاریکنندگان تو مانند لطف و محبت پروردگار در امور زندگی انسان‌ها باشند.
بنده از مکرمات وافر توهمچنین سال و مه مکرم باد
هوش مصنوعی: من به خاطر بزرگی و کرامت تو، سال و ماه من نیز گرامی و با ارزش باشد.
در خلافت و رضای تو همه سالنحس و سعد زمانه مدغم باد
هوش مصنوعی: در دوران خلافت و خوشنودی تو، هر سال با بدی و خوبی زمان در هم آمیخته باشد.
از همه فعلهات باطل دوربا همه رایهات حق ضم باد
هوش مصنوعی: از تمام کارهای باطل فاصله بگیر و به همه ایدههای درست و حقی که داری، پایبند بمان.
رمحت از جنس معجز موسیمرکب از نوع رخش رستم باد
هوش مصنوعی: بدن تو از ویژگیهای معجزهآسا و قدرتمند است، همچون گروهی از بهترین و نیرومندترین موجودات.
گرد سم سمند تو مادامدر دو چشم عدوت توام باد
هوش مصنوعی: تا زمانی که به چشمان دشمن تو نگاه میکنم، گرد و غبار سم سفید تو در آنجا وجود دارد.
دست سرو ار دعای تو نکندقامتش چون بنفشه پر خم باد
هوش مصنوعی: اگر دست محبوب تو دعایی نکند، قامتش چون بنفشه نرم و خمیده خواهد بود.
ور میان جز به خدمتت بنددنیشکر در میان او سم باد
هوش مصنوعی: اگر جز در خدمت تو نیشکر میکاشتم، در میان آن بادی میوزید که سمّی بود.
تا کم و بیش در شمار آیددولتت بیش و دشمنت کم باد
هوش مصنوعی: این بیت به گونهای بیان می‌کند که امیدواریم نعمت‌ها و موفقیتهای تو هر روز بیشتر شود و دشمنانت هر روز کمتر و ضعیفتر شوند.
قصبش بر سر از تو دری گشتاطلسش در بر از تو معلم باد
هوش مصنوعی: گلی که بر سر دارد، با وجود تو زیبا شده و پارچهی نرم و لطیفش، به خاطر تو برازندهتر شده است. آموزگاری که به مانند نسیم، او را به کمال رساندهای.
مدتت با زمانه هم‌آوازراست چونان که زیر با بم باد
هوش مصنوعی: طول عمر تو همخوان با وقت و زمان است، انگار که در زیر صداهای مختلف باد همراهی میکنی.
دلت از صد هزار دل به تو شادتا دمی در تنست بی‌غم باد
هوش مصنوعی: دل تو باید از هزار دل دیگر شادتر باشد، تا زمانی که در این بدن هستی، بدون غم زندگی کنی.
جانت ای صدهزار جانت فدیتا به جان زنده است خرم باد
هوش مصنوعی: جان تو، که به اندازهی صد هزار جان ارزشمند است، فدای تو باد تا وقتی که زنده هستم، خوش و شاد باشی.
جنبش فتح و آرمیدن ملکهمه در جنبش تو مدغم باد
هوش مصنوعی: حرکت پیروزی و آرامش پادشاهی در همه چیز به خاطر جنبش تو باشد.
حاسدت را چو پای درگل مانداز غم و رنج دست بر هم باد
هوش مصنوعی: اگر حسادت را در خود نگهداری، مثل اینکه پای خود را در گل گیر کرده باشی و از غم و رنج رنج ببری، به همین خاطر بهتر است که دست به دعا و آرامش برداری.
عدل تو شب چو روز روشن کردروز تو همچو عید خرم باد
هوش مصنوعی: عدالت تو شب را مانند روز روشن می‌کند و روزتو همچون عید شاداب باشد.