قصیدهٔ شمارهٔ ۹۶ - در مدح سلطان فیروز شاه
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف ویژگی‌های یک فرد برجسته و برتر از دیگران پرداخته و از بزرگی دین یزدان سخن می‌گوید. شاعر با تحسین از حکمت و فطرت معنوی او، به بیان نقاط قوتش می‌پردازد و تأکید می‌کند که او در مقایسه با دیگران منحصربه‌فرد است. همچنین، در ادامه به شباهت‌های انسان با جمال‌الدین، خطیب معروف، اشاره می‌شود و به عزم او در دوری از ناپختگی و عدم ممارست در امور ناچیز پرداخته می‌شود.
شاعر به مشکلاتی چون فقر و بی‌توجهی به نعمت‌ها نیز اشاره می‌کند و می‌گوید که از سرسختی و تلخی زندگی رنج می‌برد. در پایان، او به اهمیت راستی و عدالت و لزوم دوری از بدی‌ها و کژراهه‌ها تأکید می‌کند و از بزرگی و حکمت فرد مورد نظرش تمجید می‌کند و توصیه می‌کند که بر خردمندی و بزرگواری خود تأکید کند و از کارهای ناچیز و بی‌اهمیت پرهیز نماید.
ای بهمت برتر از چرخ اثیروز بزرگی دین یزدان را نصیر
هوش مصنوعی: تو که از چرخ و فضا برتری و به بزرگی دین یزدان کمک میکنی.
برده حکمت گوی از باد صباکرده دستت دست برابر مطیر
هوش مصنوعی: این بیت به نوعی اشاره به قدرت و تأثیر حکمت و دانش دارد. در اینجا، «باد صبا» نماد روح و لطافت است و «دست برابر مطیر» به معنای مقاومت و ایستادگی در مقابل چالشها و مشکلات زندگی است. به این ترتیب، از ما دعوت می‌کند تا از حکمت و اندیشههای خود بهره ببریم و در مقابل ناملایمات زندگی قوی و پایدار باشیم.
ای جوان بختی که مثل و شبه توکس نیابد در خم گردون پیر
هوش مصنوعی: ای جوان خوشبخت، تو را همتا و شبیه دیگری در این دنیا پیدا نمیشود.
بنده امشب با جمال‌الدین خطیبآن به رای و کلک چون خورشید و تیر
هوش مصنوعی: امشب من با جمال‌الدین خطیب، به مانند خورشید و تیر درخشیدم و در زبان و قلم خود، قدرت و زیبایی را به نمایش گذاشتم.
عزم آندارد که خود را یک نفسباز دارد از قلیل و از کثیر
هوش مصنوعی: او تصمیم دارد که خود را برای یک لحظه از کم و زیاد، از چیزهای کم اهمیت و چیزهای زیاد، جدا کند و دور نگه دارد.
دیگکی چونان که دانی پخته استهمچو دیگر کارهای ما حقیر
هوش مصنوعی: یک دیگ کوچک به کمال پخته شده و به خوبی درست شده، مانند دیگر کارهای ناچیز ماست.
خانه‌ای ایمن‌تر از بیت حرامشاهدی نیکوتر از بدر منیر
هوش مصنوعی: خانه‌ای وجود دارد که از هر نظر امنتر است و گواهی برتری دارد که به روشنایی بدر میدرخشد.
تا به اکنون چیز لیزی داشتمزانکه در عشرت نباشد زو گزیر
هوش مصنوعی: تا به حال چیزی در اختیار داشتم که به خاطر خوشباشی و لذتی که در زندگی میبرم، نمیتوانم از آن دور شوم.
از ترش‌رویی و تاریکی که بودچون جفای عصر و چون درد عصیر
هوش مصنوعی: از بیمهری و سیاهی که وجود دارد، مانند ظلم زمانه و مانند درد نیش زنبور است.
گاو دوشای طربمان این زمانخشک کرد از خشک سال فاقه شیر
هوش مصنوعی: این زمان، گاوی که برای ما خوشی و سرور میآورد، به خاطر خشکسالی، دیگر شیر نمیدهد و از این رو، ما از شیر و نعمتهایش محروم ماندهایم.
یک صراحی باده‌مان ده بیش نهور دو باشد اینت کاری بی‌نظیر
هوش مصنوعی: یک ظرف شراب به ما بده، زیرا اگر دو تا باشد، این کار بینظیری است.
تلخ همچون عیش بدخواه ملکتیره نی چون روی بدگویی وزیر
هوش مصنوعی: عیش تلخ و ناگوار مانند حالتی است که دشمن به آدم میدهد. برای کسی که در زندگیاش با بدگویی و سخنان ناپسند از سوی دیگران روبرو است، حالتی مشابه به آن به وجود میآید.
از صفا و راستی چون عدل و عقلوز خوشی و روشنی جان و ضمیر
هوش مصنوعی: از پاکی و صداقت مانند عدالت و خرد و از شادی و نور به جان و وجود اشاره شده است.
رنگ او یا لعل چون شاخ بقمورنه باری زرد چون برگ زریر
هوش مصنوعی: رنگ او مانند لالی است که بر روی شاخههای گل سرخ نشسته است، و الا ممکن است رنگی زرد مانند برگ درخت زریر داشته باشد.
گر فرستی ای بسا شکراکه مناز تو گویم با صغیر و با کبیر
هوش مصنوعی: اگر تو مرا بفرستی، بسیار شکر که من درباره تو با همه، چه کوچک و چه بزرگ، سخن میگویم.
ورنه فردا دست ما و دامنتکای مسلمانان از این کافر نفیر
هوش مصنوعی: اگر امروز اقدام نکنیم، فردا ممکن است دست ما به دامن تو و دیگر مسلمانان در برابر این کافر برسد.
انوری بی‌خردگیها می‌کندتو بزرگی کن برو خرده مگیر
هوش مصنوعی: انوری می‌گوید که بیخردیها و ناپسندیها را نادیده بگیر و به بزرگی و بزرگواری خود ادامه بده. به چیزهای کوچک و کم اهمیت اهمیت نده.