قصیدهٔ شمارهٔ ۱۶۴ - مدح کمال‌الدین ابوالمحاسن نصر
هوش مصنوعی: این شعر درباره عظمت و صفات نیکو یک پادشاه عادل و موفق است. شاعر به ستایش توانمندی‌ها و کارهای شایسته او می‌پردازد و تأثیر مثبت او بر نظم و عدالت در جامعه را بیان می‌کند. پادشاه به عنوان نصر دین و حافظ جامعه معرفی می‌شود و تاثیر او در کاهش فتنه‌ها و آرامش بخشیدن به مردم نمایان است. شاعر معتقد است که در زمانه‌ای که همه به دنبال بدگویی و دشمنی‌اند، این پادشاه برجسته و فرزانه است که همگان را به آرامش و امنیت می‌رساند. او همچنین به تمایز بین صفات خوب و بد اشاره کرده و از قدرت‌های پادشاه برای حل مشکلات جهان یاد می‌کند. در نهایت، شاعر خود را به پادشاهی تقرب می‌دهد و از او می‌خواهد که در نیکبختی و موفقیت او را یاری کند.
کمال کل ممالک جمال حضرت شاهابوالمحاسن نصر آن نصیر دین اله
هوش مصنوعی: کمال تمام سرزمینها زیبایی حضرت شاه ابوالمحاسن نصر، یاریدهنده دین الهی است.
امیر عادل و صدر اجل مهذب دینکه فخر بالش صدرست و عز مسند و جاه
هوش مصنوعی: وی یک فرمانده عادل و فردی محترم در دین است که اقتدار و شان او به گونهای است که باعث افتخار و بزرگی او می‌شود.
نظام داد همه کارهاء معظم مناگرچه بود از این بیش بی‌نظام و تباه
هوش مصنوعی: نظامدهنده همه کارها و امور بزرگ من، هرچند که از این بیشتر بینظمی و فساد وجود داشت.
سپهر رفعت و خورشید روزگار که هستمدار جنبش قدرش ورای گردش ماه
هوش مصنوعی: آسمان بلند و خورشید دوران، در حالتی هستند که حرکت و جایگاه آنها فراتر از چرخش ماه است.
گشاده هیبت او از میان فتنه کمرنهاده حشمت او بر سر زمانه کلاه
هوش مصنوعی: شتاب و وقار او در دل آشوبها، نشانهی عظمت و بزرگیاش است که در میان دوران، به وضوح مشهود است.
ز فوق قدرش گردون بمانده اندر تحتز اوج جاهش کیوان بمانده اندر چاه
هوش مصنوعی: از بلندای آسمان، موقعیت او در پایینتر باقی مانده است؛ از اوج و عظمتش، نشانهای در عمق موجود است.
به وهم از دل کتم عدم برآرد رازبه کلک بر بد و نیک فلک ببندد راه
هوش مصنوعی: از دل نبود و عدم، رازهایی به تصور در میآید و با نوشتن بر بدیها و نیکوییها، آسمان را به گسستگی وادار می‌کند.
چه حل و عقد قلمش آسمان بدید چه گفتزهی قضا و قدر لا اله الا الله
هوش مصنوعی: قلمی که بر آسمان نوشته شده، چه تصمیمات مهمی را گرفته است! چه بگویم از تقدیر و سرنوشت، جز اینکه بگویم جز خداوند، هیچ معبودی نیست.
به باد قهر ببرد ز سنگ خاره سکونبه آب لطف برآرد ز شوره مهر گیاه
هوش مصنوعی: باد با خشم خود سنگهای سخت را به حرکت وادار می‌کند و آرامش را میشکند. اما در عوض، آب با لطف و مهر خود گیاهان را از زمین شورهزار و خشک میرویاند.
به یک سموم عتابش چو کاه گردد کوهبه یک نسیم نوازش چو کوه گردد کاه
هوش مصنوعی: وقتی با تندی و خشم با او رفتار شود، او به اندازه کاهی بیارزش می‌شود، اما وقتی با دلجویی و محبت با او رفتار شود، به اندازه کوهی بزرگ و باارزش میگردد.
صمیم فکرتش از سر اختران منهیصفای خاطرش از راز روزگار آگاه
هوش مصنوعی: فکر و اندیشهاش چنان پاک و صمیمی است که به ستارهها هم میرسد و خلوص و روشنی دلش ناشی از آگاهی او از اسرار زندگی و زمانه است.
اگر به رحم کند سوی شور و فتنه نظروگر به خشم کند سوی شیر شرزه نگاه
هوش مصنوعی: اگر با رحمت به شور و آشفتگی بنگرد، و اگر با خشم به شیر درنده خیره شود.
دهد عنایت او شور و فتنه را آرامکند سیاست او شیر شیرزه را روباه
هوش مصنوعی: نعمت و لطف خداوند باعث ایجاد شور و هیجان می‌شود و در عین حال، تدبیر و سیاست او میتواند آرامش را برقرار کند. حتی در شرایط دشوار و پیچیده، او قدرتی دارد که میتواند مانند شیر، قدرت و دلاوری را مدیریت کند و در عین حال به چالاکی و زیرکی روباه عمل کند.
ایا موافق امر ترا زمانه مطیعایا متابع حکم ترا ستاره سپاه
هوش مصنوعی: آیا زمانه طبق فرمان تو عمل می‌کند؟ آیا ستاره سپاه پیرو حکمت تو است؟
ز همت تو سخا مستعار دارد جودز رفعت تو فلک مستفاد دارد جاه
هوش مصنوعی: از تلاش و خواستت، سخاوتی به عاریت میگیرد و جود تو از بلندی و عظمتت، آسمان بهرهمند می‌شود.
تویی که عدل تو گر دست را دراز کندشود ز دامن که دست کهربا کوتاه
هوش مصنوعی: تو با برقراری عدل و انصاف خود، اگر دستی دراز شود، آن دست مثل طلای کهربا کوتاه می‌شود و نمیتواند به دامنت برسد.
بجز تفکر مدح تو نیست در اوهامبجز حکایت جود تو نیست در افواه
هوش مصنوعی: جز اندیشیدن در مورد تو، در خیالها چیز دیگری نیست و جز روایت بخشندگی تو، در زبانها سخنی دیگر وجود ندارد.
از آسمانهٔ ایوان کسری اندر قدرترا رفیع‌ترست آستانهٔ درگاه
هوش مصنوعی: از آسمان ایوان کسری، هیچ چیزی بالاتر از آستانه درگاه تو نیست؛ مقام و جایگاه تو بسیار بلند و عظیمتر است.
زمان نیابد جز در عدم ترا بدگویزمین ندارد جز در شکم ترا بدخواه
هوش مصنوعی: زمان فقط زمانی را میشناسد که وجود نداری، و زمین فقط در دل خودش تو را دشمن میدارد.
امان دهد همه‌کس را ز خصم همچو حرمحریم حرمت او چون بدو کنند نگاه
هوش مصنوعی: همه افراد از دشمنان حفظ میشوند، مانند حرم که باید حرمت آن حفظ شود. از این رو، وقتی به او (خدا) نگاه کنند، باید با احترام و توجه باشد.
بزرگوارا این بنده را به دولت تونماز شام امل گشت بامداد پگاه
هوش مصنوعی: ای بزرگوار، این بنده در سایهی لطف و نعمت تو به شبهای شامی امیدوار گشته و صبح زود بیدار شدهام.
اگر نه رای تو بودی برویم آوردیسپیدکاری گردون هزار روز سیاه
هوش مصنوعی: اگر نظر تو نبود، ما در روزگاری که سپیدی و روشنی ندارد، نمیتوانستیم به اینجا برسیم.
مرا اگر به خلاف تو متهم کردندبران دروغ تمامست این قصیده گواه
هوش مصنوعی: اگر مرا به خاطر موضوعی که به تو مربوط می‌شود متهم کنند، بدان که این اتهام نادرست و بیپایه است و این شعر دلیل بر بیپایهگی آن ادعاست.
به خون زرق بیالود خصم پیرهنموگرنه پاکتر از گرگ یوسفم به گناه
هوش مصنوعی: پیرهنم به خاطر دشمن آغشته به خون است وگرنه من از یوسف، که به خاطر گناه به گرگ نسبت داده شد، بیگناهتر هستم.
همیشه تاکه بسیط است صحن این میدانهماره تا که محیطست سقف این خرگاه
هوش مصنوعی: این جا همیشه برای برگزاری مراسم و فعالیتهای مختلف آماده است و تا زمانی که این محیط حفظ شود، سقف این مکان نیز پابرجا خواهد ماند.
موافقت چو موالی ندیم شادی و عیشمخالفت چو معادی قرین ناله و آه
هوش مصنوعی: زمانی که با دوستان و همراهان خوش بگذرانیم و شادی کنیم، مشغول لذت و خوشحالی هستیم، اما زمانی که با مخالفان روبهرو شویم، فقط ناله و آه برمیآید.
یکی موافق رای تو باد در بد و نیکدگر مسخر حکم تو باد بی‌گه و گاه
هوش مصنوعی: یکی در همه حالات با نظر تو همنظر باشد، و دیگری بندهی ارادهات باشد، چه در زمانهایی که خوب است و چه در زمانهایی که بد.
به کلک مشکل گردون‌گشای و دشمن‌بندبه عدل حرمت ایمان‌فزای و کفر به کاه
هوش مصنوعی: با تلاش و کوشش در جهت رفع مشکلات و باز کردن گرهها، بهویژه در زمینههای سخت و دشوار، میتوان با عدالت و انصاف و همچنین حفظ حرمت ایمان، به نتایجی مثبت دست یافت و در برابر بیعدالتی و کفر ایستادگی کرد.