شمارهٔ ۳۹۰ - در علو همت و کمال نفس خود
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به دو ویژگی انسانی یعنی خشم و شهوت اشاره میکند و آنها را به سگ و خر تشبیه میکند که فقط به خوردن و ارضای نیازهای خود میاندیشند. او از نفس خود به عنوان ملک مملکت وجودش یاد میکند و میخواهد که بر این دو صفت تسلط یابد و آنها را به تادیب درآورد. شاعر، دیگران را به انتقاد میطلبد که چگونه میتوانند نفسی چون ملک همت او داشته باشند، در حالی که درواقع تنها به خواستههای ابتدایی خود توجه دارند.
سگ خشم و خر شهوت که زبونگیری نیستتیز دندانتر از این هر دو در این خاک کهن
هوش مصنوعی: در این دنیا، خشم و شهوت مانند دو حیوان هستند که نمیتوان آنها را مهار کرد. هیچ چیزی نمیتواند خطرناکتر از این دو در این سرزمین باشد.
نفس من کو ملک مملکت شخص منستهر دو را سخرهٔ خود کرده به تادیب سخن
هوش مصنوعی: نفس من مانند حاکم بر قلمرو وجود من است و من هر دو را تحت کنترل خودم درآوردهام تا با آموزش و تربیت آنها را به نظم درآورم.
ترک و تازیک شما جمله سگانند و خرانکه به جز خوردن و کردن نشناسند ز بن
هوش مصنوعی: ترک و تازیک شما همه مانند سگان و الاغها هستند که جز خوردن و زناشویی هیچ چیز نمیدانند.
تو چه گویی که کند نفس ملک همت منگر تو گوییش بیا خدمت این طایفه کن
هوش مصنوعی: تو چه میگویی درباره این که نفس ملک (فرشته) چگونه به آرامی نفس میکشد؟ اگر تو این را بگویی، بیایید برای خدمت به این گروه کوشش کنیم.