شمارهٔ ۴۲
هوش مصنوعی: این شعر به موضوع عشق و وصال پروردگار و حقیقت مسیر عرفان می‌پردازد. شاعر تاکید می‌کند که جز به عشق او نرفته و هیچ چیزی را به جز او پرستیده‌اند. او به پیروانش می‌گوید که در جستجوی حقیقت و معرفت، جز به سمت معشوق عشق باز نشده و از دنیای مادی دوری کرده‌اند. شاعر ضمن بیان زحمات و آزارهایی که در عشق متحمل شده‌اند، از عواطف انسانی و پیوندهای عمیق با معشوق سخن می‌گوید. در نهایت، شاعر با نگاهی عمیق به تجارب عاشقانه و عرفانی، به اهمیت رهایی از دنیا و وابستگی به حقایق عشق اشاره می‌کند و تجربه‌ی عشق حقیقی را از هرگونه دعوی و جدال در کلام محض، متمایز می‌سازد.
ما کعبه بجز کوی خرابات نکردیمجز ابروی او قبله حاجات نکردیم
هوش مصنوعی: ما به جز کوی خراباتیها، توجهی به کعبه نداریم و جز ابروی او، هیچ چیزی را قبلهی خواستههایمان قرار ندادهایم.
جز بر حرم عشق وی احرام نبستیمجز در گذر میکده میقات نکردیم
هوش مصنوعی: ما هیچگاه جز در حرم عشق او لباس احرام نپوشیدیم و همچنین فقط در گذر از میکده، مکان مقدس را قرار ندادیم.
هر چند کم از ذره بسامان تو بودیماز مهر رخت روی بذرات نکردیم
هوش مصنوعی: با اینکه ما نسبت به تو خیلی کوچک و ناچیز بودیم، اما همچنان از عشق و محبت تو روی خود را برنمیگردانیم.
اینخرقه که آلوده سالوس و دغل بودتطهیر جز از آب خرابات نکردیم
هوش مصنوعی: این عبا که به فریب و نیرنگ آغشته است، جز با آب میخانهها پاک و تمیز نشده است.
گوشی که پر از بانگ نی و نغمه چنگ استواعظ بپذیر ار که بطامات نکردیم
هوش مصنوعی: گوشی که از نغمههای خوش و صدای ساز پر شده، به وعاظ و موعظهکنندگان گوش نده، زیرا ما به دنبال نصیحت و دقت در زندگی نیستیم.
بر کار دگر دل ز تماشات نپرداختصوفی صفت ار صیقل مرآت نکردیم
هوش مصنوعی: صوفی عزیز، از تماشای دیگران غافل نشد و اگر ما به این آینه جلوه ندادیم، تقصیر او نیست.
بودیم زمین‌گیری بالای تو چون خاکدر خرقه عروج ار بسماوات نکردیم
هوش مصنوعی: ما در کنار تو بهسان خاکی هستیم که در خرقه عروج قرار گرفته است، اگرچه از آسمانها بالا نرفتهایم.
غیر تو چو ثابت بعدم بود بتحقیقاظهار وجود از پی اثبات نکردیم
هوش مصنوعی: غیر از تو هیچ چیز دیگری وجود ندارد، پس به طور واقعی نیازی به اثبات وجود نداریم.
در عشق تو از خلق کشیدیم بس آزارو ز شیفتگی قصد مکافات نکردیم
هوش مصنوعی: ما در عشق تو از مردم رنجهای زیادی را تحمل کردیم و از شدت علاقهمان به هیچ تلافیای فکر نکردیم.
باز دهد فروشی که عبوسش بجبین بودالمنه لله که ملاقات نکردیم
هوش مصنوعی: باز هم کسی که در چهرهاش نشانههای عبوس و جدیت دیده میشود، به ما لطفی نمیکند. خدا را شکر که هرگز با او دیدار نکردیم.
دل در خم گیسوی تو چون یکدله بستیمز آنحلقه دگر میل مقامات نکردیم
هوش مصنوعی: دل در پیچ و تاب موهای تو بستهایم و از آن حلقه دیگر به مقامات و بلندپروازیها دل نبستهایم.
بی‌رنج رسیدیم بمقصود از آنصرفدر علم و عمل حاصل اوقات نکردیم
هوش مصنوعی: بدون مشقت و زحمت به هدف خود رسیدیم، زیرا در تحصیل علم و عمل، وقت و انرژی صرف نکردیم.
رفتیم بیپش لب جانبخش تو از هوشواندیشه اعجاز و کرامات نکردیم
هوش مصنوعی: ما بدون هیچ تردید و فکر، به سمت تو که بخشندهای میرویم و از شگفتیها و معجزات تو، بیخبر ماندهایم.
دادیم دل و دین همه برخال و خط دوستتا شیخ نگوید که مواسات نکردیم
هوش مصنوعی: ما همه عشق و ایمان خود را در عشق و زیبایی دوست فدای کردیم تا هرگز کسی نتواند بگوید که در محبت و دوستی کوتاهی کردهایم.
ز آنچشم که مستانه بما کرد نشستیمدر گوشه و اندیشه ز آفات نکردیم
هوش مصنوعی: از آن چشمی که با نگاهی مستانه به ما توجه کرد، ما در گوشهای نشستهایم و بدون توجه به مشکلات و آسیبهایمان در فکر و اندیشه هستیم.
بر ابروی دلدار پناه از همه کونینبردیم و بدل فکر بلیات نکردیم
هوش مصنوعی: ما به ابروی محبوب پناه میبریم و از تمام دنیا کنارهگیری کردهایم، بدون اینکه به مشکلات و مصائب خود فکر کنیم.
تایید صفی الحق ما پیر خراباتمیگفت که جز محض عنایات نکردیم
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به بیان این نکته می‌پردازد که وجود و حمایت خداوند، همانند محبت و لطفی است که در خرابات (محلهای دور از عرف) از سوی یک پیر (راهب یا استاد روحانی) بیان میشود. پیر اشاره می‌کند که تمام کارها و احوالات ما تنها تحت تأثیر لطف و عنایت الهی است و هیچ چیز دیگری به تعیین سرنوشت ما دخالت ندارد. بنابراین، همه چیز به نوعی نتیجهی محبت و توجه خداست و انسانها باید این حقیقت را درک کنند.
پیمانه درستی که به پیمانه ما بستنشکست کز او ترک اضافات نکردیم
هوش مصنوعی: ما اندازهگیری درست و دقیقی داریم که با آن، پیمانهامان را پر کردهایم و این پیمانه هیچگاه نشکسته است، زیرا از آن چیزی بیشتر و اضافی بر نداشتیم.