بخش ۱۰۵ - الرتق
هوش مصنوعی: این متن به بررسی مفهوم رتق و آفرینش می‌پردازد. رتق به عنوان جنبه‌ای از آفرینش معرفی می‌شود که از اصل وحدانیت نشأت می‌گیرد. بیان می‌کند که پیش از ظهور مخلوقات، وجودی به نام «مرتوق» بوده که به نوعی در ارتباط با خالق عالم است. این مرتوق، به‌عنوان اصل، ماهیت‌هایی را که در ذات حقایق نهفته‌اند، عیان می‌سازد. در این راستا، به مفهوم وحدت و تشخص در آفرینش اشاره می‌شود و خلقت آسمان‌ها و زمین به‌عنوان نتیجه ظهور آن اصل واحد به تصویر کشیده می‌شود. بنابراین، رتق به عنوان بنیادی برای درک هر شیء و پدیده‌ای دیده می‌شود.
ز رتق آرم تو را شرحی بتمثالبود او ز اصل وحدانیت اجمال
هوش مصنوعی: از وضوح و روشنی بیان میکنم که او به نوعی نماد یا تصویری از اصل یگانگی و وحدت است.
بغیر از ماده مقصود از اصلمرا نبود اگر دانی تو این فصل
هوش مصنوعی: اگر از اصل وجودم، فقط به خاطر هدفی خاص فایدهای نداری، آنگاه دانستی که این موضوع چه اهمیتی دارد.
مسمی اوست بر عنصر هم اعظمکه بد مرتوق قبل از خالق عالم
هوش مصنوعی: او بر عنصر بزرگترین نام دارد که قبل از آفرینش دنیا وجود داشته است.
شد از بعد ظهور کل مخلوقخود آنمرتوق مطلق جمله مفتوق
هوش مصنوعی: پس از ظهور، تمام مخلوقات به طور کامل تحت اراده و تدبیر مطلق قرار گرفتند.
تعینها عیان گشت آنچه لایقبد اندر ذات مکنون الحقایق
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که حقیقتها و ویژگیهای نهفته در وجود خود را به وضوح نشان میدهد و تصریح می‌کند که آنچه شایسته است، در ذات واقعی آنها قابل مشاهده است. آنچه در عمق وجود وجود دارد، به تدریج و به وضوح نمایان می‌شود.
مراد از رتق اجمال نبات استکه قبل از غرس مکنون در نواه است
هوش مصنوعی: منظور از رتق، کلیت گیاهان است که قبل از کاشت در خاک پنهان و نهفته هستند.
دگر هر غیبتی و هر بطونیاز آن تعبیر باشد یا کمونی
هوش مصنوعی: هر نوع غیبت یا پنهانی، به نوعی تعبیر و معنا دارد یا به بیان دیگر، در زیر هر پردهای میتوان نقاطی از حقیقت را یافت.
احدیت توان زو کرد تاویلکه پس در واحدیت یافت تفصیل
هوش مصنوعی: وجود واحدی که همه چیز در آن جمع شده، امکان دارد که به عنوان حقیقتی عمیقتر توصیف شود. این حقیقت واحد به شکلهای متفاوتی در پدیدهها گنجانده شده و به ما نشان میدهد که جزئیات متنوع از همان منبع واحد سرچشمه می‌گیرد.
ز شأن واحدیت پس در آیاتعیان شد خلقت ارض و سماوات
هوش مصنوعی: از مقام یکتایی و وحدت، آفرینش زمین و آسمان در آیات گویا و آشکار شده است.
غرض رتق است آن اصلی هر شی‌ءعیان زو گشت و مکنون بود دروی
هوش مصنوعی: هدف از تغییر و اصلاح شرایط، برقراری اصل و بنیاد هر چیزی است که از آن جنبههای ظاهری و آشکار آن شکل می‌گیرد و در باطن نیز وجود داشته و نهفته است.