بخش ۱۴۲ - سرائر الاثار
هوش مصنوعی: این متن به بررسی مفهوم "اکوان" و "اسماء" در ارتباط با حقیقت و باطن آنها می‌پردازد. شاعر به این نکته اشاره می‌کند که هر یک از "اکوان" (اجتماع یا هستی‌های مختلف) دارای باطن و حقیقتی هستند که در پس ظاهر آنها نهفته است. وی توضیح می‌دهد که اسماء الهی حقیقت روح اکوان هستند، مشابه روح که در بدن پنهان است. اگرچه روح را نمی‌توان با چشم دید، اما تأثیر آن را می‌توان از طریق حرکات بدن درک کرد. در نهایت، متن اشاره می‌کند که ذات اصلی و واقعی منحیث "مسمی" از هر نوع اسم و رسم فراتر است و در سیر اشیاء باید به این حقیقت عمیق‌تر توجه داشت.
ز آثارت سرائر گر یقین استترا در باطن اکوان دفین است
هوش مصنوعی: اگر به آثار تو در درون خودت یقین داری، پس در عمق وجودت حقایق و رازهای نهفتهای وجود دارد.
سرائر چیست باطنهای اکوانکه شد تعبیر بر اسماء یزدان
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به جهانی اشاره می‌کند که دارای عمق و رازهای مختلفی است. او به این نکته می‌پردازد که این عمق و رازها میتواند به بیان و تعبیر نامهای الهی منجر شود. به عبارت دیگر، واقعیتهای پنهان و باطنهای موجودات، تجلیگاه نامهای خداوند هستند و معانی مختلفی را در خود دارند.
خود این اکوان بظاهر چون مرا یاستدر آن اسماء بچشم عقل پیداست
هوش مصنوعی: این دنیا به ظاهر مانند من است و در آن نامها، با چشم عقل قابل مشاهدهاند.
بود اسماء حقیقت روح اکوانچنان کاندر بدن روحیست پنهان
هوش مصنوعی: اسماء حقیقتی که در اکوان وجود دارد، مانند روحی است که در بدن نهفته شده است.
نبینی روح را با چشم لیکنکنی ادراک آن از جنبش تن
هوش مصنوعی: روح را نمی‌توان با چشم دید، اما می‌توان آن را از حرکات بدن درک کرد.
گرت چشمی بود چون روح از جسمشناسی کاین اثر هست از فلان اسم
هوش مصنوعی: اگر چشمت مانند روحی باشد که از جسم جداست، در این صورت این نشانهای است از فلان نام.
در این هیکل چه اسمی کرده تأثیردر این خلقت چه وصفی بوده تقدیر
هوش مصنوعی: در این جسم چه نامی وجود دارد که بر این خلقت تأثیر گذاشته و چه ویژگیهایی در قضا و قدر حضور دارد.
وگر باشی ادق در سیر اشیاءز اسماء و صور بینی مسما
هوش مصنوعی: اگر در سفر به دنیای موجودات دقیق و زیرک باشی، میتوانی واقعیتها را فراتر از نامها و شکلها درک کنی.
مسمی کیست عین ذات بیچونکه از هر اسم و رسمی اوست بیرون
هوش مصنوعی: کیست که نام او، واقعیت بینهایت و بیقید و شرط است، و او از هر نام و رسمی فراتر است؟