بخش ۱۷۲ - صوره‌الحق
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف جایگاه محمد (ص) به عنوان «صورت حق» می‌پردازد و به حقیقت و وحدت وجود اشاره می‌کند. شاعر بیان می‌کند که اگر کسی درک و ذوق کافی داشته باشد، می‌تواند به اعماق این معنی پی ببرد. اما بسیاری از مردم به تقلید از دیگران مشغولند و از حقیقت دور شده‌اند. او انتقاد می‌کند که بسیاری از فیلسوفان فقط به تقلید از دیگران پرداخته و از علم و حکمت واقعی بی‌بهره‌اند. در نهایت، شاعر تأکید می‌کند که محمد (ص) حقیقتی است که همه چیز به او مرتبط است و او مظهر حقیقت است.
گرت با صوره‌الحق است روئیمحمددان که صورت بند اوئی
هوش مصنوعی: اگر چهرهات با حقیقت الهی باشد، بدان که چهرهات همانند چهره محمد (ص) است؛ زیرا تو هم باید مانند او در حقیقت و صفات الهی تجلی کنی.
خود این باشد اگر دانی مقامیکه هست آنرا محمد نیک نامی
هوش مصنوعی: اگر بدانی که این مقام چیست، خود آن مقام محمد نیکنام است.
تحقق باشد او را بر حقیقتاحدیت دگر هم واحدیت
هوش مصنوعی: تحقق او بر حقیقت یکتایی، به این معناست که او وجودی است که با اصل و بنیاد یکتایی خود، عمیقاً هماهنگ و متصل است. وجود او نمادی از وحدت و یگانگی است که در حقیقت وجود دارد.
گر اهل ذوق بودی داد تحقیقاحدیت دگر هم واحدیت
هوش مصنوعی: اگر ذوق و سلیقهات را داشته باشی، درک خواهی کرد که حقیقتِ وجود، فراتر از یگانگی است و به سمت یکی بودن میرود.
گر اهل ذوق بودی داد تحقیقترا می‌دادم اینجا بهر تشویق
هوش مصنوعی: اگر اهل ذوق و سلیقه بودی، حقیقت و واقعیت کار خود را به تو میگفتم تا تو را تشویق کنم.
ولی از عالم و جاهل چو این خلقگرفتارند بر تقلید تا حلق
هوش مصنوعی: ولی از آنجا که مردم عادی و کسانی که نادان هستند در این دنیا به تقلید از یکدیگر مشغولند و این وضعیت آنها را به شدت در بر گرفته است.
بسی من فیلسوفان را مقلدبتقلیدات بینم هم مقید
هوش مصنوعی: بسیاری از فیلسوفان را میبینم که فقط به تقلید از دیگران پرداخته و خود را به آن محدود کردهاند.
نبرده هیچ بوی از علم و حکمتحکم تحصیل کرده بهر صحبت
هوش مصنوعی: هیچ عطر و بویی از علم و حکمت نتوانسته به دست آورد؛ چون هدفش فقط برای صحبت کردن بوده است.
شود فارغ چو از تدریس اسفارهمان گاو است و تیر و سنگ عصار
هوش مصنوعی: وقتی از آموزش و تدریس علوم مختلف فارغ شوی، دیگر تفاوتی با یک گاو یا سنگ و چوب نخواهی داشت.
مدان هر فیلسوفی کین چنینندسبا هم کنجکاو و تیز بینند
هوش مصنوعی: هر فیلسوفی را نمیتوان در یک دسته قرار داد، زیرا آنها مانند پرندههای کنجکاو و تیزبین، متفاوت و جستجوگر هستند.
غرض چون حال خلق این است چندیزبان را در بیان بایست بندی
هوش مصنوعی: هدف این است که چون حال مردم چنین است، مدتی زبان را در بیان خود مهار کنیم.
محمد صورت‌الحق است باریحقیاق هم به او دارد قراری
هوش مصنوعی: پیام این بیت این است که محمد، نماد حقیقت و واقعیت است و بر این اساس، حقیقت نیز با او تعهدی دارد.