بخش ۲۶۵ - عبدالمعید
هوش مصنوعی: این متن درباره مفهوم بازگشت به حقیقت و سعادت در زندگی است. شاعر به اهمیت درک و آگاهی از معاد و عاقبت امور اشاره می‌کند. او بیان می‌کند که وقتی انسان به حقیقت اشیاء و عواقب کارهایش آگاه شود، دلش به سوی حقیقت و عادت‌های نیکو گرایش می‌یابد. همچنین، تاکید می‌کند که در نهایت تنها خیر و سعادت در عشق و ایمان به حق موجود است. اگر کسی از این مسیر منحرف شود، به حالتی ناپایدار و نادرست دچار می‌شود. شاعر به تشبیه آب روان در جوی اشاره می‌کند که اگر از دریا دور شود، دیگر نمی‌تواند به حالت اولیه خود برگردد و تنها در کیفیت خوب و روشن باقی خواهد ماند.
دگر از اولیا عبدالمعید استکه هر دوم بر حقش عودی جدیداست
هوش مصنوعی: دیگر از اهل معرفت، عبدالمعید وجود دارد که هر دو در حق خود تازه و نو به نظر میرسند.
کند حق آگه او از معادشبعود خلق و خویش است اعتمادش
هوش مصنوعی: اگر خداوند از روز معاد به او آگاه باشد، در بازگشت به رفتار و شخصیت خود اعتماد دارد.
چو بیند بر حق اشیاء را اعادتدهد دل را بسوی عود عادت
هوش مصنوعی: وقتی که آدمی حقایق را ببیند، دلش به سمت بازگشت به آنچه که معمول و عادی است، جلب می‌شود.
بر او روشن شود حال عواقبکه امر عاقبت را یافت واجب
هوش مصنوعی: در اینجا به وضوح روشن می‌شود که نتیجه و پیامدها چه هستند، زیرا سرنوشت نهایی به وقوع پیوسته و روشن است.
بحسن حال خود کوشد ز اقبالکه بیند بوده نیکو اصل احوال
هوش مصنوعی: انسان در تلاش است که با حال خوش و امیدوار به آینده، زیباییهای زندگیاش را ببیند و از نیکو بودن اصل و حقیقت اوضاع خویش آگاه شود.
نبود آنجا بجز خیر و سعادتکند کسب سعادت را زیادت
هوش مصنوعی: در آنجا جز نیکی و خوشبختی نیست و همین باعث می‌شود که بر خوشبختی افزوده شود.
باذن حق نماید عود برویهمان اذن است است کورا آید از پی
هوش مصنوعی: با اجازه خدا، درخت عود بوی خوشی میدهد و این بوی خوش همان اجازه است که به آن داده شده است. اما افرادی که ناآگاه هستند، فقط به دنبال آن میروند.
نباشد اذن حق بر کسب حالیکه معدوم است اصلش هم ضلالی
هوش مصنوعی: هر چیزی که وجود ندارد و نمی‌تواند به حقیقت بپیوندد، برای تلاش در جهت دستیابی به آن، به معنای گمراهی و اشتباه است.
ز دریا آب در جوئی روان شدبجو با تیرگیها تو امان شد
هوش مصنوعی: آب دریا به سمت جوی روان شده است، با این حال تو در برابر تاریکیها ایمن و محفوظ هستی.
بدریا گر کنی برگشت از جونه بینی آب خود جز صاف و نیکو
هوش مصنوعی: اگر به دریا بروی و از جریان آن برگردی، نمیتوانی آب خود را جز در حالت صاف و زیبا ببینی.