بخش ۴۱۵ - المضاهاه بین‌الحضرات والاکوان
هوش مصنوعی: این متن درباره مضاهات و نسبت‌های بین سه مرتبه عالی (حضرت) و وجود و امکان است. در اینجا به تفکیک رتبه‌ها و نسبت‌های وجودی اشاره می‌شود. مبحث اصلی بر این قرار دارد که چگونه وجود و امکان به یکدیگر وابسته‌اند و در چه مرتبه‌ای قرار دارند.
نویسنده به وجود علوی و روحانی، حقیقت انسان و نسبت‌های آن با وجوب و امکان می‌پردازد. انسان در اینجا به عنوان موجودی مرکب و متغیر توصیف می‌شود که دارای میل به این دو دسته (وجوب و امکان) است.
نهایتاً، متن به این نتیجه می‌رسد که وجود انسان در این دو جنبه، به نوعی نشان‌دهنده ضعف و قوت ایمان اوست و به تأثیر این مظاهات در نظم و رتبت کلی اشاره دارد.
مضاهات دگر در نص عرفانبما بین سه حضرت گشت و اکوان
هوش مصنوعی: تشبیه و مشابهت در شناخت عرفانی به سه مقام یا حالت مختلف در عالم هستی مربوط می‌شود.
خود اکوانرا که ترتیب و حسابستبسوی آن سه حضرت انتسابست
هوش مصنوعی: خود آفرینش و همه موجودات، به شکل منظم و حساب شدهای به آن سه بزرگوار نسبت داده می‌شود.
خود امکان و وجوبست آن به نسبتدگرهم جمع ما بین دو حضرت
هوش مصنوعی: وجود و ضرورت در رابطه با یکدیگر هستند و این دو حالت در مقایسه با دیگر کمالات به حالت جمع در آمدهاند.
پس از اکوان هر آنچیزی که نسبتبود سوی وجوب او را بقوت
هوش مصنوعی: پس از هستی، هر چیزی که به وجوب او نسبت دارد، با قدرت خود را نشان میدهد.
بود او در وجود اعلی و اشرفبنزد عامه اندر رتبه الطف
هوش مصنوعی: او در بالاترین و بهترین وجود قرار دارد و در نظر مردم در نهایت لطافت و صفاست.
حقیقت علوی و روحیست او راو یا ملکیه مر تحقیق جو را
هوش مصنوعی: حقیقت او همان روحی است که به مقام عالی می‌رسد و یا در ذات انسانهایی که در جستجوی حقیقت هستند، وجود دارد.
دگر نسبت سوی امکانش اقواستوجود اواخس در رتبه و ادنی است
هوش مصنوعی: نسبت به امکانهای دیگر، وجود او از قوت بیشتری برخوردار است و از نظر رتبه و درجه، در پایینترین سطح قرار دارد.
حقیقت عنصری و سفلی او راستمرکب یا بسیطه در تقاضاست
هوش مصنوعی: حقیقت او به صورت ساده و زمینی وجود دارد و همیشه در جستجوی شکل و ماهیت مشخصی است.
دگر نسبت سوی امکانش اقواستوجود او اخس در رتبه وادنی است
هوش مصنوعی: امکان وجود او از دیگران قویتر و محکمتر است، در حالی که وجود او در مقام پایینتری قرار دارد.
حقیقت عنصری و سفلی او راستمرکب یا بسیطه در تقاضاست
هوش مصنوعی: حقیقت به نوعی وجود دارد که یا ترکیبی است از عناصر گوناگون، یا ساده و یگانه. این حقیقت در بُعد مادی و دنیاوندی قابل دسترسی و جستوجو است.
و گر نسبت بسوی جمع ما بیناشدستش ز انسان باشد آن عین
هوش مصنوعی: اگر رابطهای که ما را به هم متصل میکند، قویتر از پیوند انسانی باشد، آن پیوند حقیقتی عمیقتر و واقعیتر است.
حقیقت باشد انسانیه او راز انسان باز بشنو وصف و خورا
هوش مصنوعی: انسانیت او را بر اساس حقیقتش بشناس و نه تنها از ویژگیها و ظاهرش.
هر انسان سوی امکانست امیلدر او احکام امکان باشد اغلب
هوش مصنوعی: هر فردی به سمت توانمندیهای خود در حرکت است و در وجود او، اغلب ویژگیها و قوانین مربوط به این توانمندیها وجود دارد.
ور انسان امیل او سوی وجوبستبسوی او همه روی وجوبست
هوش مصنوعی: اگر انسان به سوی ضرورت و ضرورتهای زندگی حرکت کند، تمام وجود او نیز به همین سمت و سو خواهد بود.
در او حکم وجود اغلب روا شدخود او از انبیا و اولیا شد
هوش مصنوعی: در او نشانههای وجود به وفور ظاهر شد و او خود از پیامبران و اولیای الهی گردید.
و گر دروی جهات آمد مساویمگر از مؤمنینش خوانده راوی
هوش مصنوعی: اگر درویش به سویی برود و از همه طرف یکسان باشد، فقط مؤمنان او را خواهند شناخت.
بهر سو میل او زین هر دو جانببود در حکم کلی باز غالب
هوش مصنوعی: میل و رغبت او از هر طرف وجود دارد و در نهایت، این تمایلات در راستای یک حقیقت کلی و برتر پیوسته غالب و پیشتاز است.
در ایمان شد دلیل ضعف و شدتمظاهاتت بر این نظم است و رتبت
هوش مصنوعی: در ایمان، بر ضعف و شدت ظاهرت گواهی میدهد و به همین خاطر موقعیت و مقام تو مشخص است.