بخش ۱۰ - درمعنی دل و عظمت و جلال ولی صاحبدل و نکته فی قلوب من والاه قبره
هوش مصنوعی: در این اشعار، شاعر از عاشقانه‌های خود و عشق الهی صحبت می‌کند. او از نی (نینوا) و ارتباطش با عشق و جنون می‌گوید و بیان می‌کند که دل انسان منبع درد و بلا است و باید از ظواهر دنیا فاصله بگیرد. شاعر به مقامات عاشقانه اشاره می‌کند و به مخاطب توصیه می‌کند که با دل خود به حقیقت وجود و عشق بپردازد. او عشق را به عنوان یک سفر دشوار و پرخطر توصیف می‌کند که نیاز به راهنمایی دارد و هر کس که بی‌خبر و بدون هدایت وارد این مسیر شود، دچار مشکلات خواهد شد. در نهایت، شاعر از راز عشق می‌گوید که بی‌پایان و آغاز نیست و از عشق حقیقی و درونی سخن می‌گوید.
ای مغنی پرده ای دیگر نوازچنگ را کن بر نوای عشق ساز
هوش مصنوعی: ای خواننده، یک لحن جدید بیفزا و ساز چنگ را با آهنگ عشق هماهنگ کن.
کن دمی تألیف نی را در نغم‌تا ز خود گردم مگر آن دم عدم
هوش مصنوعی: لحظهای به آهنگ نی گوش کن تا از خودم جدا شوم و به عدم برسم.
چون چو نِی خالی شدم پاک از خودیدر نوا آیم به قانون هدی
هوش مصنوعی: زمانی که از خودم خالی شوم و به تمامی وابستگیهایم پایان دهم، در نوا و آهنگ جدیدی ظهور خواهم کرد که مطابق با هدایت و راهنمایی الهی است.
در نوای نِی چونِی سر تا قدمبر بیان نینوا، گردم قلم
هوش مصنوعی: در صدای نی، مانند کسی که در سر تا پا در بیان نینوا غرق شده است، احساس میکنم که به مانند قلمی هستم که در حال نوشتن یا بیان احساساتم هستم.
باز سودای جنونم زد به سرکرد از اقلیم عقلم در به در
هوش مصنوعی: دوباره وسوسه جنون به سرم زده و عقل و فهمم را رها کردهام و به در و دیوار میزنم.
باردیگر بحر عشقم جوش کردبانگ نی تاراج عقل و هوش کرد
هوش مصنوعی: یک بار دیگر عشق من به شدت به جوش آمده و صدای نی به گوش میرسد که عقل و هوش را به غارت میبرد.
نِی،نوا برداشت باز از نینوابند بندم شد چو نِی اندر نوا
هوش مصنوعی: نی، دوباره نواختی را از نینوا آغاز کردم، و همچون نی، وجودم در نوا و آهنگ تقسیم شده است.
نِی، نوای نینوا را ساز کردنینوا را با نوا همراز کرد
هوش مصنوعی: نی، نغمههای نینوا را به صدا درآورد و نینوا را با این نغمهها همدل و هماهنگ کرد.
نینوا چبود محل ابتلاگوش کن تا با تو گویم ماجرا
هوش مصنوعی: نینوا چه جایی است که دچار آزمایش و سختی شدهای؛ گوش کن تا داستانی را که برایت دارم، برایت بگویم.
دل بود زین نینوا قصد، ای پسرنِی کند زین نینوایت باخبر
هوش مصنوعی: دل تو از این نینوا دور است، ای پسر! این نِی تو را از حال و هوای این نینوا آگاه میسازد.
این دل ای جان منبع درد و بلاست‌شاهد دل، البلاء و للولاست
هوش مصنوعی: این دل من، جانِ من است که پر از درد و رنج است. دل شاهد این دردهاست و اگر نبود، چه بلایی بر من میرفت.
گر دلت را زین بلا نبود ولاکورکورانه مرو در کربلا
هوش مصنوعی: اگر قلبت از این درد و بلا خالی باشد، مانند یک نابینا به کربلا نرو.
این خرابات فنایست ای پسرعقل را نبود در این سردم گذر
هوش مصنوعی: این خانهی ناامیدی، جایی است که عقل نمیتواند در این سردی و تاریکی به راه خود ادامه دهد.
چون روی غافل در این ره بی دلیل‌زآنکه بال اندازد اینجا جبرئیل
هوش مصنوعی: وقتی که کسی به طور ناآگاهانه وارد این مسیر شود، بیدلیل نمیتواند پرواز کند، چرا که اینجا جبرئیل حضور دارد.
برکش از این سرزمین پای هوسنیست شاه و شیر را خویشی به کس
هوش مصنوعی: از این سرزمین که نیازی به هوس نیست، شاه و شیر را نسبت به هیچکس خویشاوندی نیست.
یا تو پنداری که شمس افسرده است‌شیر حق اندر نیستان مرده است
هوش مصنوعی: آیا فکر میکنی که شمس ناراحت است؟ آیا شیر حق در نیستان مرده است؟
بردر ای جان پردة پندار راجز به چشم دل مبین دلدار را
هوش مصنوعی: ای جان، بر کنار بگذار پردة خیال را و فقط با چشم دل، محبوب را مشاهده کن.
چشم معنی باز کن، هشیار شوخفته نبود شیر حق، بیدار شو
هوش مصنوعی: چشمانت را باز کن و هشیار و هوشدار باش. خواب نرفتهای، شیر حقیقت در دسترس است، پس بیدار شو.
جان خواب آلوده را بیدار کن‌وین خر خودگرد را افسار کن
هوش مصنوعی: روح خسته و خوابآلودت را بیدار کن و این اسب سرکش را کنترل کن.
حی‌ِّ قیّوم است شاه لایزالمرده جان توست، هین چشمی بمال
هوش مصنوعی: خدایی که همیشه زنده و پاینده است، در واقع زندگیبخش و سرپرست واقعی توست. پس بهتر است که با دقت و توجه به او بنگری و از او یاری بخواهی.
سرمکش در کوچه و بازار دلزآنکه بس بشکسته سر، دیوار دل
هوش مصنوعی: در کوچه و بازار با سر و سامان زیادی حرکت کن، چرا که دل و احساس من به شدت آسیبدیده و شکسته است.
صدهزارش درمیان میدان بودوآن همه سکنای سر بازان بود
هوش مصنوعی: صد هزار نفر در میدان حضور داشتند و آن همه، نشانهی آرامش و سکون سربازان بود.
عشق در بازار او با، زاری است‌جنس این بازار آه و زاری است
هوش مصنوعی: در این بازار عشق، خرید و فروش فقط با درد و غم امکانپذیر است و محصول این بازار، فقط آه و ناله است.
عاشقانش درد بی درمان خرندجان فروشند به جان پیکان خرند
هوش مصنوعی: عاشقان دچار دردهایی هستند که هیچ درمانی برایشان وجود ندارد و جان خود را برای عشق میفروشند و به خاطر محبوبشان هر نوع سختی را قبول میکنند.
گر دلیلت نیست،زین ره رو برونزآنکه آید زین بیابان بوی خون
هوش مصنوعی: اگر دلیلی برای این کار نداری، از این راه بیرون برو، زیرا از این بیابان بوی خون به مشام میرسد.
در طریق عشق کاول خونی است‌هرکه بی‌رهبر رود بیرونی است
هوش مصنوعی: در مسیر عشق، هر کس که بدون راهنما پیش برود، به مشکلات بزرگی خواهد برخورد.
گفته نیکو از زبان شاه عشق‌در کتاب عشق مرد راه عشق
هوش مصنوعی: سخنان زیبا از زبان محبوب واقعی در کتابی درباره عشق، به ما راه و چگونگی عاشق شدن را نشان میدهد.
عشق از اول سرکش و خونی بودتا گریزد هر که بیرونی بود
هوش مصنوعی: عشق از همان ابتدا حالتی سرکش و پرهیجان داشته است، به طوری که هرکسی که به درون آن وارد نشود، از آن فرار می‌کند.
وآنکه بیرونی است او ای نور عین‌کی‌دهد جان در ره مهر حسین(ع)
هوش مصنوعی: آن کسی که در بیرون از عالم است، ای نور حقیقت، کی به دنبال عشق حسین (ع) جان میدهد؟
گوش جان بگشا دمی ای جان من‌بر بیان عشق بین برهان من
هوش مصنوعی: ای جان من، یک لحظه گوش کن و به زیبایی عشق توجه کن، چون این عشق است که میتواند دلایل و برهانهای مرا روشن کند.
پای تا سر، عقل و جان و هوش باشبر بیانم هوش دار و گوش باش
هوش مصنوعی: تمام وجودت را مملو از عقل، جان و هوش کن. به گفتههایم خوب توجه کن و با دقت گوش بده.
تا نمایم بر تو کشف راز عشق‌راز بی انجام و بی آغاز عشق
هوش مصنوعی: میخواهم به تو اسرار عشق را نشان دهم، عشقی که نه انتهایی دارد و نه شروعی.