بخش ۱۱ - در شرح سواری یکه تاز عرصه میدان وحدت و عنقای قاف هویّت و شرح مقام بقاء در وصف حضرت سید الشهدا علیه السلام والثناء در ضمن مکالمه آن مولا با بنت حضرت سیدة النساء صلوات ﷲ علیها فرماید
هوش مصنوعی: این شعر درباره اندوه و عواطف امام حسین (ع) در روز عاشورا و وضعیت او در کربلا است. در این روز، او خود را تنها و بی‌یار می‌بیند و می‌داند که همه چیز را در میدان جنگ از دست داده است. او به زینب (س) می‌گوید که بعد از او، دیگر کجا باید جمال الهی را ببیند. سپس به بیان جلوه‌ای از حقیقت مطلق و بی‌حد و مرز خداوند می‌پردازد و می‌گوید که او از همه تعینات و صفات برتر است. در نهایت، او تأکید می‌کند که در حقیقت، ذات الهی با او یکی است و کسی که در او فنا شود، به حقیقت خداوند دست یافته است. این شعر به تمایز میان ظاهر و باطن، و ظهور حقیقت در قالب‌های مختلف می‌پردازد و بر وحدت وجود تأکید می‌کند.
چونکه شاه عشق را در کربلاعشق زد در دشت جان بازی صلا
هوش مصنوعی: زمانی که پادشاه عشق در کربلا، عشق را به میدان آورد، جانها در دشت حماسه و بازی عشق به صدا درآمدند.
ظهر عاشورا در آن صحرای کین‌دید خود را بی کس و یار و معین
هوش مصنوعی: در روز عاشورا، در آن دشت پر از نبرد، خود را تنها و بی‌یار و کمک دید.
مهره ای در نرد عشق انداخته‌وآنچه او را بود یکجا باخته
هوش مصنوعی: در بازی عشق، فردی یک مهره را انداخته و همه آنچه که داشت را یکجا از دست داده است.
ذوالجلال فرد با تیغ و سلاحهِشت پا را در رکاب ذوالجناح
هوش مصنوعی: خداوند بزرگ با قدرت و توان خود، هشتپا را در اختیار اسب ذوالجناح قرار میدهد.
عزم میدان کرد چون حلاّل عشق‌زینب(س) از پی با زبان حال عشق
هوش مصنوعی: گام به میدان عشق گذاشت چون کسی که با عشق زینب(س) به دنبال حقیقت و راه نجات است و دلش به حال عشق میتپد.
گفت کای لب تشنه بحر وصالبعد از اینت در کجا بینم جمال
هوش مصنوعی: ای لب تشنهی وصال، بعد از این کجا میتوانم زیبایی او را ببینم؟
گفت بیرون از مکان و لامکانچون شدی، یابی ز دیدارم نشان
هوش مصنوعی: وقتی از محدودیتهای مکان و زمان عبور کنی و فراتر بروی، میتوانی نشانهای از دیدار من پیدا کنی.
زآنچه نآید در گمان و در قیاسمن برونم زین پس ای گردون اساس
هوش مصنوعی: از آنچه که فراتر از تصور و مقایسهام است، از این به بعد ای آسمان، من خارج میشوم.
گرچه چشمی هم که باشد حق شناسحق‌ِّ مطلق بیندم در این لباس
هوش مصنوعی: اگر چشمی باشد که حقیقت را بشناسد، میتواند نور مطلق حقیقت را در این لباس و ظاهر ببیند.
تا چه جایی کز لباس آیم برونوین لباس تن فتد در خاک و خون
هوش مصنوعی: تا کجا میتوانم از این لباس خارج شوم و این لباس در خاک و خون بیفتد؟
کس چه داند کاندر آن دم کیستم‌بی‌تعین ذات فردانیستم
هوش مصنوعی: هیچکس نمیداند که در آن لحظه من چه کسی هستم، زیرا وجود من بدون شناخته شدن و تعریف مشخصی است.
مطلقم از درک و وهم و روح و جسم‌برترم از عقل و عشق‌و رسم و اسم
هوش مصنوعی: من از همهی تصورات و درکهای انسانی فراتر هستم؛ از عقل، عشق، قواعد و نامها بالاتر میباشم.
اسم ها و رسم ها اندر بیانهست آثاری ز ذات بی نشان
هوش مصنوعی: نامها و آداب در گفتار، نشانههایی از ذات بیچهره و ناشناخته را به نمایش میگذارند.
بر مسمی اسم ها باشد دلیل‌ورنه بی‌اسم است آن ذات جلیل
هوش مصنوعی: اسمها نشانههایی از واقعیتها هستند؛ اگر نباشند، آن ذات بزرگ وجود نخواهد داشت.
زین سپس من عین آن ذات حقم‌زین تعین ها که دانی مطلقم
هوش مصنوعی: از این پس من عین ذات حق هستم، فراتر از تعینهایی که میشناسی، من مطلق هستم.
گرچه ذاتم را نه مأوای و نه جاست‌جای خالی از احاطه من کجاست
هوش مصنوعی: با وجود اینکه من هیچ جایی در واقعیتم ندارم و جایی برای آرامش و پناه ندارم، اما نمیتوانم از دایرهای که در آن قرار دارم دور شوم.
گرچه الاّ از قفای لا بودچونکه از لا بگذرد الاّ بود
هوش مصنوعی: هرچند که از عدم و نبود شروع میشود، اما زمانی که از آن گذر کند، وجود مییابد.
من ز الاّ آمدم بر لا زدمنک قلم بر لا و بر الاّ زدم
هوش مصنوعی: من از عدم به وجود آمدم و برای اینکه وجود پیدا کنم، بر مرز بین عدم و وجود قلم زدم و بر حقیقت وجود نیز تاکید کردم.
لا و الاّ وصفی از ذات من است‌حرفی از آیات اثبات من است
هوش مصنوعی: هیچگونه توصیفی از ماهیت من وجود ندارد، و هیچ کلامی از نشانههای اثبات وجود من نیست.
زین سپس بیرون ز آیاتم یقین‌بی نیاز از نفی و اثباتم یقین
هوش مصنوعی: از این پس، با وجود آثاری که از من باقی مانده، دیگر به اثبات و رد چیزی نیاز ندارم.
گرچه حالی من علی عالیم‌بر علو و اعتلاء هم والیم
هوش مصنوعی: هرچند که اکنون حال من خوب است و در سطح بالایی قرار دارم، اما در عین حال نیز به دیگران اعتباری نمیگذارم.
زین سپس بیرونم از وصف علومطلق الذات از علوّ و از دنو
هوش مصنوعی: از این پس، نتوانم وصف علو و برتری مطلق وجود را بیان کنم، نه درباره بلندی و نه درباره پایین بودن آن.
چون تعین کرد ذات من قبولبر مقام اعتلاء کردم نزول
هوش مصنوعی: وقتی وجود من به مقام والایی دست یافت، موجودیت خود را پایین آورد.
پَست ها را تا مگر عالی کنم‌بر علو اعتلاء، والی کنم
هوش مصنوعی: من به وظایف و کارهای خود ادامه میدهم تا بتوانم مقام و جایگاه خود را بالا ببرم و به تعالی برسم.
زین سپس نه عالی و نه دانی‌امزین تعیّن پاک باید دانی‌ام
هوش مصنوعی: از این پس نه من وجودی برتر دارم و نه دانشی؛ از این تجلی باید به مقام پاک و خالصی برسم.
نه خصوصی دارم آنجا، نه عمومنه حدودی می‌پذیرم، نه رسوم
هوش مصنوعی: در آنجا نه ارتباط خاصی دارم و نه ارتباط عمومی، و نه هیچ قید و بندی را قبول میکنم، و نه به هیچ آدابی پایبند هستم.
ذات پاکم مطلق است و سرمدیز اعتبار باحدی و بی‌حدی
هوش مصنوعی: وجود من خالص و بینهایت است؛ نه به اعتبار محدودی وابسته است و نه به عدم محدودیت.
در مقام شرع و صورت باحدمدر ولایت بی‌حدی و سرمدم
هوش مصنوعی: در زمینه قوانین و ظواهر، من با محدودیتها مواجهام، اما در مرزهای روحانی و باطنی، من بینهایت و جاویدان هستم.
انبیای مصطفین محترماولیای مرتضین با کرم
هوش مصنوعی: پیامبران برگزیده و اولیای پاک و با کرامت، مورد احترام و بزرگداشت هستند.
صورتم را در جلی‌ٰ آیینه‌اندمعنیم را درخفی‌ٰ گنجینه‌اند
هوش مصنوعی: چهرهام را در آینهای زیبا میبینم و معنا و احساسات درونم را در گنجینهای پنهان نگه داشتهام.
انبیاء آیینه، من منظورشاناولیاء گنجینه، من گنجورشان
هوش مصنوعی: پیامبران مانند آیینهای هستند که نمایانگر نور و حقیقتند، و من به معنای خاصی از آنها اشاره دارم که اولیاء، یعنی افراد خاص و برگزیده، درون خود گنجینهای از علم و معرفت دارند، و من نیز مانند گنجینهای در کنار آنها هستم.
چونکه مطلق گشت از قید نمودمعنی و صورت کجا دارد وجود
هوش مصنوعی: زمانی که تمامی محدودیتها و قیدها از بین برود و معنا و شکل از هم جدا شوند، دیگر وجودی برای آنها باقی نمیماند.
صورت و معنی دو وصف از ذات هوست‌شد چو مطلق پاک از اینها جمله اوست
هوش مصنوعی: صورت و معنی دو ویژگی از ذات خداوند هستند. وقتی که او از همه این صفات پاک و محض باشد، خود او تمام این ویژگیها را شامل میشود.
وصف را کی بعد از این در من ره است‌هرکه در من شد فنا ذات ﷲ است
هوش مصنوعی: پس از این، وصف و تعریف من دیگر راهی ندارد؛ هرکس در من گم شود، در حقیقت به وجود خداوند پیوسته است.