۳۳- آیه ۷۴
هوش مصنوعی: در این آیات و متن، سختی دلهای انسان‌ها با دلهای سنگین مقایسه شده است. بعد از نشانه‌ها و آیات الهی، برخی از دل‌ها به قدری قسی و سخت می‌شوند که هیچ تاثیری از نصایح و یادآوری‌ها نمی‌پذیرند. این دل‌ها همانند سنگها هستند که با وجود اینکه برخی از آنها آبهای زنده‌ای را تولید می‌کنند، اما برخی دیگر هیچ نشانه‌ای از نرمی و تاثیرپذیری ندارند.
در ادامه، بیان می‌شود که بعضی دل‌ها از ترس خدا و آگاهی از حق فرود می‌آیند و این موضوع نشان‌دهنده قدرت تأثیرگذاری آیات الهی است. همچنین، دل‌هایی که به یاد خدا و عشق الهی زنده‌اند، مشابه جوی‌های جاری، مملو از عشق و نور می‌شوند و همواره در حال دریافت رحمت خداوند هستند.
در نهایت، دلهای زنده را با دلهای سخت مقایسه می‌کند و نشان می‌دهد که دلهای عاشق با یاد کردن از خدا همیشه فعال و زنده‌اند و از عشق الهی پر از نهرهای محبت و رحمت هستند.
ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُکُمْ مِنْ بَعْدِ ذٰلِکَ فَهِیَ کَالْحِجٰارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً وَ إِنَّ مِنَ اَلْحِجٰارَةِ لَمٰا یَتَفَجَّرُ مِنْهُ اَلْأَنْهٰارُ وَ إِنَّ مِنْهٰا لَمٰا یَشَّقَّقُ فَیَخْرُجُ مِنْهُ اَلْمٰاءُ وَ إِنَّ مِنْهٰا لَمٰا یَهْبِطُ مِنْ خَشْیَةِ اَللّٰهِ وَ مَا اَللّٰهُ بِغٰافِلٍ عَمّٰا تَعْمَلُونَ (۷۴)
پس سخت شد دلهای شما بعد از این پس آنها بودند چون سنگها یا سختتر در شدت و بدرستی که از سنگها هر آینه جاری می‌شود از او جویها و بدرستی که از آن هر آینه شکافته می‌شود پس بیرون می‌آید از آن آب و بدرستی که از آن هر آینه فرود می‌آید از ترس خدا و نیست خدا بی‌خبر از آنچه می‌کنید (۷۴)
هوش مصنوعی: سپس دلهای شما بعد از آن سخت شد، چنانکه مانند سنگها یا حتی سختتر از آنها شدند. بهراستی که از سنگها جویهایی جاری می‌شود و از برخی از آنها آب میجوشد و بعضی دیگر به خاطر ترس از خدا میافتند. و خداوند از آنچه انجام میدهید غافل نیست.
پس سخت شد دلهای شما بعد از این پس آنها بودند چون سنگها یا سختتر در شدت و بدرستی که از سنگها هر آینه جاری می‌شود از او جویها و بدرستی که از آن هر آینه شکافته می‌شود پس بیرون می‌آید از آن آب و بدرستی که از آن هر آینه فرود می‌آید از ترس خدا و نیست خدا بی‌خبر از آنچه می‌کنید (۷۴)
هوش مصنوعی: سپس دلهای شما بعد از این بسیار سفت و سخت شد، مانند سنگها یا حتی سختتر. در حقیقت، از سنگها رودها جاری می‌شود و از آنها آب بیرون می‌آید. همچنین، از آنها به خاطر ترس از خدا، باران نازل می‌شود. خداوند از اعمالی که انجام میدهید، بی‌خبر نیست.
گشت قاسی پس شما را دل چو سنگسختتر زآن بلکه دل بگرفته زنگ
هوش مصنوعی: دل قاسی پس از شما، به سختی سنگ است و حتی دلش زنگار گرفته است.
أشَد کَالْحِجارةِ أو بعدِ ذلِکبعد از آن آیت، چنین شد بی رشد
هوش مصنوعی: پس از آن آیه، عدهای سختتر از سنگ شدند و از راه هدایت دور ماندند.
سختتر از سنگ بودن آهن استقلبها بسیار از آن رویین تن است
هوش مصنوعی: دل‌ها از آهن هم مقاومترند و سختیشان بیشتر از سنگ است. بسیاری از انسان‌ها دارای بدنی قوی و دشوار شکسته هستند.
که نیابند از مواعظ لینتییا که تنبیه از ظهور آیتی
هوش مصنوعی: اگر کسی نتواند از نصیحتهای ملایم بهرهبرداری کند یا از نشانه‌ها و آیات عبرت نگیرد، در واقع از درک و فهم درست دور است.
سنگها هم زآنکه دارند اختلافدر جمود و هم به نرمی بی خلاف
هوش مصنوعی: سنگها به خاطر تفاوتهایشان در سختی و نرمی، هیچ گونه اختلافی ندارند.
بعضی از آن گردد اندر سودهامنفجر زآن آبها و رودها
هوش مصنوعی: برخی افراد از آنچه که به دست میآورند، به خوبی بهره میبرند و از منابع طبیعی مانند آب و رودخانهها بهرهمند می‌شوند.
سنگها منشق شود بسیار از آنتا شود زآن آبهای خوش روان
هوش مصنوعی: سنگها از شدت آب به تکههای کوچک تبدیل می‌شوند تا آبهای شیرین و روان ایجاد شوند.
باز می آیند بعضی زآن فرودخشیت حق را ز تأثیر وجود
هوش مصنوعی: برخی از افراد به خاطر تأثیر وجود خداوند، دوباره به او بازمیگردند و احساس ترس و خشوع نسبت به او می‌کنند.
همچنان کز کوه بینی سنگ هاریزد و هابط شود فرسنگ ها
هوش مصنوعی: همان طور که از کوه سنگها پایین میریزند و به فاصلههای دور میافتند،
نیست حق غافل ز فعل نیک و دونگر نه ای غافل ز عما تَعملُون
هوش مصنوعی: هیچ حقی از اعمال نیک و زشت غافل نیست. اگر تو از آنچه انجام میدهی بی‌خبر هستی، بدان که آن حق آگاه است.
قلبها را هم چنین دان یک به یکظاهر است و نیست حاجت بر محک
هوش مصنوعی: قلبها همگی به مانند یکدیگرند؛ هرکدام ظاهر خاص خود را دارند، اما در حقیقت چیزی جز یک احساس نیستند و نیازی به آزمایش و سنجش ندارند.
آن یکی سخت و سیه همچون حجرکه نگیرد هیچ نقشی از تبر
هوش مصنوعی: یک نفر بسیار خشن و سخت مثل سنگ است که هیچ نشانه‌ای از ابزار و زخم برنمیدارد.
هم بود قلبی کز او آید برونچشمه ها و نهرها از حد فزون
هوش مصنوعی: قلبی وجود دارد که از آن چشمهها و نهرها به وفور جاری می‌شوند.
همچو سنگی کز عصای موسویگشت ظاهر زو عیون معنوی
هوش مصنوعی: همانطور که سنگی به واسطه عصای موسی به آب درآمد و از آن چشمههای معنوی جوشید، انسان نیز میتواند با راهنمایی و هدایتهای معنوی به شناخت و بصیرت دست یابد.
علم توحید است و عرفان آن عیونکز زبان اهل دل آید برون
هوش مصنوعی: معرفت به خداوند به عنوان علم توحید شناخته می‌شود و درک این علم مانند چشمههایی است که از زبان اهل دل و عاشقان حقیقت فوران می‌کند.
هست مستغرق به بحر علم و نورنهرها منشق شود زآن در فطور
هوش مصنوعی: شخصی که در دریاچه علم و نور غرق شده است، نهرها و جویبارهایی از آنجا به وجود می‌آید.
هرکه نوشد جرعه ای زآن تا ابدزنده ماند چون سپهر بی عمد
هوش مصنوعی: هر کسی که از آن نوشیدنی جرعهای بنوشد تا ابد زنده خواهد ماند، مانند آسمان که به طور طبیعی و بدون تلاش باقی میماند.
قلب دیگر هست ، قلب باخشوعکه کند بر حق به هر آنی رجوع
هوش مصنوعی: قلبی وجود دارد که با خشوع و احترام به خداوند، در هر لحظه به او باز میگردد و به درگاهش روی میآورد.
هر دمی ریزد ز خوف حق چو کوهوجهۀ او گشته با حق از وجوه
هوش مصنوعی: هر لحظه از ترس خدا، چهرهام مانند کوه تغییر می‌کند و با خداوند، رابطهام از نظر ظاهر تغییر یافته است.
مایل است آن دل به سوی اصل خودتا نماند بی نصیب از وصل خود
هوش مصنوعی: دل مشتاق است به سوی ریشه و اصل خود برود تا از وصال و نزدیکیاش محروم نماند.
آن دل زهاد و اهل طاعت استبر وی از حق هر دمی صد رحمت است
هوش مصنوعی: دل زاهدان و کسانی که در طاعت و عبادت هستند، مورد لطف و رحمت الهی قرار میگیرد و هر لحظه از جانب خداوند بر آن دل، صد رحمت نازل می‌شود.
قلب دیگر باشد ار دانی سخنبا تو آن معشوق جان گوید نه من
هوش مصنوعی: اگر قلبت تغییر کند، میدانی که آن معشوق جان با تو صحبت می‌کند، نه من.
پاره پاره ، چاک چاک از داغ عشقهر دمی بر وی رسد ابلاغ عشق
هوش مصنوعی: بخاطر داغ عشق، هر لحظه جانم در حال آسیب دیدن است و به شدت تحت تأثیر احساساتم قرار دارم.
همچو برقی که زند بر ابر هِیکه به دشت و کوه بارد پی به پی
هوش مصنوعی: مانند رعد و برقی که بر ابرها میدرخشد و بلافاصله باران را بر دشت و کوه نازل می‌کند.
بر دل عاشق زند برق از درونتا شود جاری ز چشمش جوی خون
هوش مصنوعی: بر دل عاشق، عشق به شدت اثر میگذارد و از درون او را تحت تأثیر قرار می‌دهد، تا جایی که احساساتش به چشمانش راه پیدا کرده و به شکل اشکهای خونین سرازیر می‌شود.
می شکافد دم به دم از یاد دوستجاری از وی هر دمی صد نهر و جوست
هوش مصنوعی: هر لحظه از یاد دوست، جریانی تازه به وجود می‌آید که مانند سیلابی از آن سرازیر می‌شود و صدها نهر و جوی از آن نشأت میگیرد.
نه چنان کآب آید از آن خاره هاهست با او بلکه بس دل پاره ها
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که آنچه به ظاهر و از دور به نظر میرسد، ممکن است فریبی باشد. در واقع، آنچه از شکستها و دردها به ما میرسد، تنها یک حس و ظاهری است و عمق آسیبدیدگی و درد، بیشتر از آن چیزی است که تصور می‌شود.