۱۲۱- آیه ۲۴۹
هوش مصنوعی: داستان به آزمون طالوت و لشکرش با یک نهر آب اشاره دارد. طالوت به سربازانش می‌گوید که خداوند آن‌ها را با نوشیدن از نهر می‌آزماید. هر کسی که از آب سیراب شود، از او نیست و تنها کسانی که با دست خود از نهر آب برمی‌دارند، همچنان در شمار او خواهند بود. بیشتر سربازان از نهر نوشیدند، به جز تعداد کمی.
زمانی که طالوت و کسانی که به او ایمان داشتند از نهر عبور کردند، آنان نگران بزرگ بودن لشکر جالوت شدند و احساس ضعف کردند. اما برخی از آن‌ها با ایمان به خداوند گفتند که گروه‌های کوچک می‌توانند حتی بر گروه‌های بزرگ غلبه کنند، به شرطی که صبر و استقامت داشته باشند.
نکته اصلی این داستان بر صبر و ایمان به حق و قدرت خداوند تأکید دارد و نشان می‌دهد که در شرایط سخت، اعتماد به خداوند می‌تواند منجر به پیروزی شود، حتی اگر به نظر برسد که در عدد و توانایی کمتر هستیم.
فَلَمّٰا فَصَلَ طٰالُوتُ بِالْجُنُودِ قٰالَ إِنَّ اَللّٰهَ مُبْتَلِیکُمْ بِنَهَرٍ فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَیْسَ مِنِّی وَ مَنْ لَمْ یَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّی إِلاّٰ مَنِ اِغْتَرَفَ غُرْفَةً بِیَدِهِ فَشَرِبُوا مِنْهُ إِلاّٰ قَلِیلاً مِنْهُمْ فَلَمّٰا جٰاوَزَهُ هُوَ وَ اَلَّذِینَ آمَنُوا مَعَهُ قٰالُوا لاٰ طٰاقَةَ لَنَا اَلْیَوْمَ بِجٰالُوتَ وَ جُنُودِهِ قٰالَ اَلَّذِینَ یَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاٰقُوا اَللّٰهِ کَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِیلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً کَثِیرَةً بِإِذْنِ اَللّٰهِ وَ اَللّٰهُ مَعَ اَلصّٰابِرِینَ (۲۴۹)
هوش مصنوعی: زمانی که طالوت با لشکریانش حرکت کرد، گفت: خداوند شما را به وسیله نهر آزمایش میکند. هر کس از آن بنوشد، از من نیست و هر کس از آن نخورَد، از من است، مگر کسی که به اندازهای با دستش بردارد. آن‌ها از نهر نوشیدند، جز تعداد کمی از آن‌ها. زمانی که او و کسانی که با او ایمان آورده بودند از نهر گذشتند، گفتند: امروز ما توانایی مقابله با جالوت و لشکریانش را نداریم. ولی کسانی که به دیدار خداوند امیدوار بودند، گفتند: چقدر گروه‌های کوچکتری بودهاند که به وسیله اراده خداوند، بر گروه‌های بزرگتری غلبه کردهاند و خداوند با صابران است.
پس چون جدا شد طالوت با لشکرهایش گفت بدرستی که خدا آزمایش کننده است شما را بجویی پس هر آنکه آشامید از آن پس نیست از من و آنکه بخشید آن را پس بدرستی که او از منست مگر آنکه بردارد کفی را بدستش پس آشامیدند از آن مگر اندکی از ایشان پس چون گذشت آن را او و آنان که گرویدند با او گفتند طاقت نیست ما را امروز بجالوت و لشگرهایش گفتند آنان که گمان می‌بردند که ایشان دیدار کننده‌اند خدا را بسا از گروه اندک که غالب شد گروه بسیار را بفرمان خدا و خدا با شکیبایان است (۲۴۹)
هوش مصنوعی: وقتی طالوت با لشکری که داشت جدا شد، به آن‌ها گفت که خدا شما را آزمایش میکند. او گفت هر کس از این آب بنوشد، از من نیست و فقط کسی که با دستش کمی بر دارد، می‌تواند بنوشد. بیشتر افراد از آن آب نوشیدند، اما فقط عدهای کم مانده بودند. وقتی آن‌ها به جالوت و لشکریانش رسیدند، گفتند که ما نمیتوانیم با آن‌ها مقابله کنیم. اما کسانی که ایمان داشتند گفتند: "چه بسا گروه کمی که به فرمان خدا بر گروهی زیاد پیروز شدند." خداوند با صبرکنندگان است.
پس چو شد طالوت پیدا با جنودفَصل یعنی خارج از جایی که بود
هوش مصنوعی: زمانی که طالوت با سپاهش ظاهر شد، به معنای این بود که از مکانی که در آن بود، خارج شده است.
آشکارا گشت اندر راه نهرگفت حق این امتحانی بد به جهر
هوش مصنوعی: در راه نهر، موضوعی روشن شد و حق این را به وضوح بیان کرد که این وضعیت، امتحانی سخت و دشوار است.
نیست از من هر که زآن سیراب شدوز من است آن کز عطش بی تاب شد
هوش مصنوعی: هر کس که از من سیراب شود، در واقع از من نیست، و کسی که به خاطر عطش بیتابی کند، او از من است.
زآن نباید خورد سیر الاّ کفیمرد صابر شاید ار درّد صفی
هوش مصنوعی: از آن نمیتوان سیر خورد مگر به اندازهای که مرد صابر تحمل کند، شاید اگر دردی باشد، صفایی به همراه داشته باشد.
پس بخوردند از وی الاّ اندکیسیصد و ده با سه بود آن بیشکی
هوش مصنوعی: برخی از افراد از آن بهرهمند شدند، و تنها تعداد کمی باقی ماندند؛ به گونهای که تعدادشان به سیصد و ده رسید و با سه نفر دیگر، مجموعاً بیشتر شد.
وآنکه از آن آب سیر و پر شدنددر عدد هفتاد و شش ألف آمدند
هوش مصنوعی: و آن کسانی که از آن آب سیراب و پر شدند، تعدادشان به شصت و شش هزار نفر رسید.
هر چه خوردند آن عطش افزودشانکرد حق از جیشِ خود مردودشان
هوش مصنوعی: هر چیزی که خوردند، بر عطش و تشنگیشان افزود و این به خاطر این است که حق، آن‌ها را به خاطر بدیهایشان رد کرده است.
وآنچه کم بودند و با طالوت معواقف از اسرار عزَّ منْ قَنَع
هوش مصنوعی: افرادی که با طالوت بودند و از رازهای عظمت او آگاه بودند، به چیزهای کم و ناچیز راضی میشدند و قناعت میکردند.
مر ورا گفتند گرچه ایمنی استلیک با جالوت ما را تاب نیست
هوش مصنوعی: به او گفتهاند که اگرچه در حال حاضر در امان هستی، اما مقابله با جالوت برای ما امکانپذیر نیست.
بذل جان سهل است لیکن نزد جدما کمیم و لشکر او بی عدد
هوش مصنوعی: فدا کردن جان کاری آسان است، اما در برابر جد ما (پیامبر) ما تعداد کمی هستیم و سپاه او شمارشناپذیر است.
وآن کسان که بودشان علم و نظرظنّشان می بود بر فتح و ظفر
هوش مصنوعی: کسانی که دانش و آگاهی داشتند، اما امید و گمانشان به پیروزی فقط بر پایهی حدس و گمان بود.
بودشان بر نفس خود پند از تمیزکه نداریم از قضای حق گریز
هوش مصنوعی: آن‌ها بر نفس خود تذکر میدهند که از کیفیتی که باید در خود داشته باشند، بیخبرند، و نمیتوانند از تقدیر الهی فرار کنند.
کُشته گر گشتیم مغز از پوست بِهاز حیات خوش، لقای دوست بِه
هوش مصنوعی: اگر ما به خاطر عشق و محبت کشته شویم، بهتر است که مغز و فکر ما از قید و بندها آزاد شود. این حالت از زندگی خوشتر است از اینکه فقط به زندگی دنیوی و مادی ادامه بدهیم، زیرا دیدار دوست و محبوب ارزش بیشتری دارد.
هم عجب نبود گر او باشد ظهیرجیش اندک غالب آید بر کثیر
هوش مصنوعی: شگفتی ندارد اگر کسی که به او کمک میشود، حتی اگر کمتر از دیگران قدرت داشته باشد، بتواند بر کسی که بیشتر از او دارد غلبه کند.
گر شکیبایی کنند ارباب دیندر دو عالم حق بود با صابرین
هوش مصنوعی: اگر بزرگمنشان دین در دو جهان صبر و شکیبایی کنند، حق با صابرین خواهد بود.